Grillz is een sieraad dat in de mond, meestal op of over de boventanden wordt gedragen. In tegenstelling tot tandjuwelen zijn grillz (of grills, grill, fronts of golds) uitneembaar.

Oorsprong en Geschiedenis

Voordat grillz in de jaren negentig van de twintigste eeuw in Oakland (Californië, Verenigde Staten) populair werden waren er al precedenten voor dit type sieraad. Rijke Etruskische vrouwen lieten hun tanden verwijderen om in de plaats daarvan een gouden band te laten plaatsen. Bij de Maya’s droegen koninginnen en koningen jade in hun mond in plaats van eigen tanden. Ook in de Filippijnen werden gouden banden in de mond gedragen, op de (plaats van de) voortanden: chakang. Vaak bleven ze generaties lang in de familie.

Grillz in de Hip-Hop Cultuur

Het woord grillz is afgeleid van de grills van auto’s van luxemerken. Hiphopartiesten in New York (New York State, Verenigde Staten) gingen voor grillz naar Chinatown of naar Albee Square Mall in Downtown Brooklyn, New York (New York State, Verenigde Staten). De New Yorker Eddie Plein was in de jaren tachtig een van de eerste ontwerpers die grillz vervaardigde. Mensen als Slick Rick en Afrika Bambaataa maakten het object populair. Just-Ice was in de jaren tachtig een van de eersten die zich met grillz liet fotograferen. Hiphopartiest RZA introduceerde fang grillz (gemaakt door Metro Jewelers), met een nadruk op de hoektanden.

In 2023 vond in het Rijksmuseum 24 Karaat plaats, een avond voor jonge mensen gewijd aan de waarde van sieraden in verschillende culturen. In het atrium waren grillz van ams187 in te zien in twee vitrines en dj Natifa Efia verzorgde de muziek. In het auditorium was een talkshow geleid door Stacey Esajas. Zij sprak Patta Oprichter Edson Sabajo (1972) en Joan Biekman (1985) (van Hiphop In Je Smoel) over de herkomst en de betekenis van sieraden in Hiphop.

Paul Wall draagt grillz van platina en diamant; Philip Rhett draagt grillz, Bagdad, 8 augustus 2007. Estrany draagt grillz en nagelsieraden, 2015. 187ams, grillz, 24 Karaat, Rijksmuseum, 30 maart 2023. Stacey Esajas, Edson Sabajo en Joan Biekman, 24 Karaat, Rijksmuseum, 30 maart 2023.

Lil Nas X draagt grillz van Alligator Jesus/David Tamargo; Teyana Taylor draagt oorsieraden van Chris Habana en mouthguard van A-Morir. Spreiding met Beyoncé: grillz van Dolly Cohen en oorsieraden van l’Enchanteur, ICE COLD, A Hip-Hop Jewelry History.

Grillz in Nederland

De afgelopen vijf jaar zijn in Nederland veel nieuwe grillmakers begonnen. Armany Jeweller in Zoetermeer (2021) bijvoorbeeld, Divine Grillz in Almelo (2021), Amara Grillz in Rotterdam (2023), Grillzlab in Amsterdam (2023), Gems by Mell in Capelle aan den IJssel (2023). Hoeveel er precies zijn is lastig te zeggen.

Edgar Boudens heeft net een DM van André Hazes gekregen. „Hij wil graag langskomen”, zegt de oprichter van Twenty20Jewelry in het centrum van Arnhem. In zijn winkel, vitrines vol grills en zijn logo groot op de muur, laten wel meer bekende Nederlanders (Rolf Sanchez, Sevdaliza, Maan, Bizzey) hun grills maken. Op Instagram heeft hij bijna 22.000 volgers en op Google Maps de optimale score: 5,0. Achter de winkel zit een werkplaats waar Boudens (31) - petje, baardje, armen vol tattoos - geholpen door één collega alle grills maakt.

Geminis

Op een industrieterrein in Amsterdam, omringd door groothandels, zit de studio van Latoya Molly. Een ruimte van zo’n drie bij drie in een groot kantoorpand, met een tandartsstoel en een bureau vol gereedschap. Molly (24), grote bos zwarte krullen en een dik zwart montuur, draagt zelf elke dag grills. Vandaag drie losse ‘pieces’ die acht tanden deels bedekken. Ze laat ze zien in haar hand. Dan gooit ze ze in haar mond alsof het kauwgompjes zijn en manoeuvreert ze ze met haar tong op de juiste plek. Latoya Molly begon haar bedrijf, Geminis, in 2022.

Aan de muur hangen grote foto’s van haar zelfontworpen tooth gems in de vorm van Surinaamse mattenkloppers, gemaakt van 18 karaat goud. „Een mattenklopper staat voor reinheid, je pad schoon houden. Sinds vorig jaar maakt ze ook grills. Daar was ze het liefst al eerder mee begonnen, maar het viel niet mee om grillmakers te vinden die het haar wilden leren. Tooth gems zag ze altijd al als een tijdelijke trend, zegt ze. „Grills zijn tijdlozer.

Het Maakproces en Materialen

Grillz kunnen worden gedragen in de bovenkaak, maar evengoed in de onderkaak of in beide kaken tegelijkertijd.

Het proces begint met het maken van een gebitsafdruk. Daar wordt een gipsmodel van gemaakt, waar de grill met was op wordt geboetseerd. Dat wasmodel wordt vervolgens omgegoten in goud en gepolijst. Waarna er eventueel nog gravures of stenen aan kunnen worden toegevoegd.

Naast complexe grills met diamanten, edelstenen en lasergravures maakt hij ook de standaardmodellen waar veel vraag naar is. Een window bijvoorbeeld: een frame rondom je tand. Een lowdash: een streepje aan de onderkant van je tand. En een gapfiller: een verticale streep tussen twee tanden.

Boudens baalt dat de goudprijzen momenteel hoog zijn, zegt hij. „Eén gouden tand van 14 karaat geelgoud kost bij ons nu 350 euro.” 18 karaat en witgoud zijn nog duurder. Hij adviseert klanten vaak om diamanten uit het lab te kiezen.

Veiligheid en Onderhoud

Wat wij altijd duidelijk willen meegeven aan de klant is dat de grills puur bedoeld zijn als sieraad. Dit houdt in dat je ze dus niet permanent kan dragen. Voor permanente sieraden wordt namelijk een anders soort legering voor goud/zilver gebruikt.

Het is dus ook niet de bedoeling dat je gaat eten, slapen of tandenpoetsen met de grill in. Dit kan ervoor zorgen dat het sieraad dof of kapot gaat en dat je misschien je eigen tanden beschadigd. Je mag wel drinken met de grill in, maar het liefst met rietje. Omdat de tanden op maat worden gemaakt met de hand kan het soms voorkomen dat bij het indoen van je grill het niet helemaal lekker zit. Draag het sieraad dan niet en ga er ook niet aan friemelen! Maak dan even een afspraak en kom langs. Wij gaan het dan weer helemaal passend maken. Hiervoor hebben we jou en de afdruk van je tanden nodig.

Wat je natuurlijk wel kan doen om de grill zo lang mogelijk mee te laten gaan is het goed bewaren van je tand of grill. Je krijgt altijd een doosje mee waar je het sieraad in kan bewaren. Leg dit op een vaste plek, zo raak je het nooit kwijt!

Het is altijd verstandig dat wanneer je de grill veel draagt om eens in het jaar langs te komen voor een poetsbeurt. Dit kost €10,-. Wij polijsten het dan voor je en zorgen dat die weer als nieuw is.

Omdat de grill in je mond zit heeft het veel te verduren. Door de zuren van je speeksel en drinken is de kans groot dat het goud of zilver gaat verkleuren. Gelukkig is dit makkelijk op te lossen met een microvezeldoek en zilverpoets (gebruik geen schuursponsje dit zorgt voor krasjes!). Dit doe je door een beetje van die zilverpoets op een doek te doen en zachtjes over de tand strijken, zie filmpje voor instructie. Zorg er wel voor dat je het daarna afspoelt met water voor je het weer in je mond doet. Ook komt het heel soms voor dat er een wit laagje over de grill vormt. Dit is tandplak en is lastiger te verwijderen. Probeer dit dus niet zelf.

Bij Twenty20jewelry bieden wij garantie. Dit geldt voor het passend maken, verkleuringen en scheurtjes door slijtage van je grill of sieraad.

Tooth Gems: Een Subtielere Optie

Tandjuwelen - van een kleine kristal (een tooth gem) tot flonkerend opzetstuk (een grill) op de tanden - blijven ook in 2023 geliefd bij zowel popsterren als het grote publiek. De juwelen zien er leuk uit, maar vinden onze tanden ze ook zo leuk? En, ook niet geheel onbelangrijk gezien de track record van de schoonheidsindustrie qua culturele toe-eigening: is het dragen van tandjuwelen voor iedereen?

Een ietwat opvallender tandsieraad is de grill. Anders dan bij een tooth gem kun je een grill wél gemakkelijk en veilig zelf verwijderen. Sterker nog: experts raden aan je grill regelmatig uit te doen. Voor het eten, drinken, tijdens het slapen én om je tanden goed te kunnen poetsen bijvoorbeeld.

Laten we meteen een aantal grote misvattingen over tooth gems uit de weg ruimen. Nee, een tooth gem is geen sticker die je in de winkel kunt kopen en op je tand plakt. Ook wordt er niet in je tand geboord. “Het shiny sieraad wordt met een hoogwaardige tandlijm aan een tand naar keuze gelijmd”, vertelt mondhygiënist Agnes Sluijter.

In haar mondhygiënepraktijk, waar je een tooth gem kunt laten zetten, werken ze met kwalitatieve producten die niet schadelijk zijn voor je tanden. Volgens Sluijter gebruiken alleen professionele praktijken tandveilige sieraden en bindmiddelen, dus is het belangrijk dat je dit niet zomaar door iemand laat doen. Ook kan niet iedereen stralen met een tooth gem. “Sommige mensen hebben een slecht gebit of facings. Daar plak ik het niet op omdat de hechting er dan snel afkomt”, legt Sluijter uit. Tooth gems, wanneer ze goed geplaatst zijn, blijven soms wel jaren zitten. “Laat ze er ook door een professional afhalen als je ze zat bent.”

Het laten zetten van een tooth gem kost bij de praktijk van Sluijter 50 euro per tandjuweel. De gemiddelde prijs bij een professionele praktijk kan variëren van ongeveer 40 euro voor een bedeltje tot 280 euro voor een Swarovski kristallen juweel.

Culturele Acceptatie en Hedendaagse Trends

Het is hem opgevallen dat ook traditionele juweliers steeds vaker aan grills beginnen. „Het wordt meer en meer gezien als volwaardig sieraad. Voorheen waren juweliers in Nederland heel erg terughoudend, ze wilden het soort figuren dat ermee geassocieerd werd niet in hun winkel hebben. Het stigma rond grills is de afgelopen jaren minder geworden, vooral doordat je ze vaker op tv ziet.

„Dingen die mensen eerder als asociaal omschreven zijn nu populair bij de massa”, zegt Etienne Memon van tattooshop Order. „Een matje bijvoorbeeld, of tattoos op je handen. Dat kon vroeger echt niet en is nu vrij normaal.” Toen grills zo’n vijf jaar geleden steeds populairder werden, vond Guus Kouthoofd (27) - die al zeker tien jaar grills draagt - het een tijdje minder cool. „Ik heb twee jaar geen grills gedragen.”

Grillmakers in Nederland
Naam Plaats Jaar van oprichting
Armany Jeweller Zoetermeer 2021
Divine Grillz Almelo 2021
Amara Grillz Rotterdam 2023
Grillzlab Amsterdam 2023
Gems by Mell Capelle aan den IJssel 2023

labels:

Zie ook: