Als je kippen hebt, is het belangrijk om elke dag even te kijken hoe het met iedere kip gaat. Het is belangrijk dat je hun gedrag goed kent. Als je weet hoe je kip eruit ziet als ze gezond is, is het ook makkelijker te zien en te voelen als ze ziek is. Kijk bijvoorbeeld altijd ’s morgens of ze allemaal op het eten afkomen en ook daadwerkelijk gaan eten en of ze actief zijn. Gedraagt één van je kippen zich anders dan normaal wees dan alert en kijk bij ons Kippen EHBO.

Kippen zijn vogels die hard zijn voor zichzelf. Zij laten daardoor pas laat zien dat ze ziek zijn. Je kippen zullen tot de schemer vrolijk rondscharrelen en pikken. De meeste kippen gaan vanzelf naar hun hok om op stok te gaan. Je moet dan hun hok afsluiten om te zorgen dat ze niet ten prooi kunnen vallen aan roofdieren zoals vossen en marters.

Normale en Afwijkende Kippenmest

In de ochtend hebben kippen vaak dunne ontlasting. Maar overdag horen kippen vaste ontlasting te hebben. Het witte gedeelte is de plas en het bruine is de poep in de ontlasting. Vaak is het eerste teken van een gezondheidsprobleem dat de mest van je kip er anders uitziet. Het is belangrijk om te kunnen herkennen welke kippenmest normaal is, en welke niet normaal is. Normale kippenmest is stevig en vast, zwartgrijs van kleur met een witte of geelachtige punt. De mest bestaat uit een poep en een plasgedeelte. Het witte/beige stukje is de plas.

Gezonde mest wordt in een compacte, dikke hoop geproduceerd met een kleur van bruin tot bruingroen. De kleur kan verschillen door wat de kip gegeten heeft. Naast normale kippenmest produceren kippen ook mest uit de blindedarm. Misschien denk je in eerste instantie dat dit diarree is, maar dat is het niet. Blindedarmmest lijkt op gesmolten chocola en kan karamel en bruine chocola kleurig zijn. Blindedarmmest en normale kippenmest kan door elkaar worden uitgepoept. Dan zie je een combinatie van de gesmolten chocola met de vastere substantie van de normale kippenmest.

Afwijkende Kleuren en Inhoud

De kleur van de poep zegt veel over wat een kip gegeten heeft. Als de kleur anders uitvalt, dan is het een goed idee om na te gaan wat de kip heeft gegeten. De kip die deze mest uitpoepte, heeft blauwe bessen gegeten waardoor de kleur wat blauw uit is gevallen. De mest op de foto is oranje gekleurd door het eten van roodsteen. Roodsteen zit soms in een pikmix. Als de kip deze steentjes opeet dan kan de mest oranje kleuren.

Op deze mest zie je eitjes van vliegen. Dit komt vooral voor tijdens warmere zomerdagen. Geen reden tot zorg, wel een goed idee om het nachthok een keer vaker schoon te maken. Op deze mest zie je eitjes van slakken. Dit komt vooral voor tijdens natte zomerdagen. Geen reden tot zorg, wel een goed idee om in de gaten te houden.

Wormen en Darmslijmvlies

Af en toe kunnen er kleine stukjes roze darmslijmvlies in de mest verschijnen. Het darmslijmvlies van een kip wordt voortdurend vernieuwd, waardoor er stukjes in de poep terecht kunnen komen. Dat is helemaal normaal, zolang het niet meer is dan de hoeveelheid op de foto.

In deze mest zie je de grote spoelworm zitten. Tussen de wormen zie je darmslijmvlies liggen, dit hebben de wormen aangetast. Herken je deze mest bij je kip? Deze kip had een flinke wormen besmetting. Dat roze wat je ziet, is het darmslijmvlies. Dit hebben de wormen aangetast. Herken je deze mest bij je kip? Deze mest is niet goed verteerd. Dit kan veroorzaakt worden door een wormen besmetting. De wormen tasten de darmen aan waardoor de darmen het niet optimaal kunnen opnemen.

Coccidiose

Kippen met een coccidiose besmetting kunnen een vettig laagje over de mest krijgen. Dit komt doordat de darmen niet goed functioneren. De vetten worden dan niet volledig afgebroken en opgenomen, waardoor ze met de mest weer mee naar buiten komen. Dit maakt dat de mest er vettig of glanzend uit kan gaan zien. Kippen met coccidiose kunnen gele mest krijgen door beschadigingen aan de darmwand. Dit verstoort het verteringsproces, waardoor gal niet goed wordt opgenomen en samen met de mest naar buiten komt, waardoor de mest een gele kleur kan krijgen.

De zwarte kleur van deze mest kan wijzen op coccidiose. Als mest zo zwart is als koffie, dan kan dat komen doordat er een coccidiose besmetting zit in het bovenste deel van de darm. De mest kleurt zo zwart omdat het oud bloed bevat. Herken je deze mest bij je kip? Deze kip heeft zowel coccidiose als een bacteriële infectie. Herken je deze mest bij je kip? Dan is het belangrijk om in actie te komen. Deze kip heeft zowel een wormen besmetting als een bacteriële infectie.

Overige Oorzaken

Deze kip heeft kersen gegeten. De pitten komen er onverteerd uit, waardoor je deze in de mest terugvindt.

Groene Ontlasting: Een Specifiek Symptoom

Zie je bloed in de ontlasting, wormen of is de ontlasting groen, kijk dan op ons Kippen EHBO wat je kunt doen. Groene ontlasting betekent dat de kip zich aan het uithongeren is en te weinig voeding naar binnen krijgt. Bloed kan wijzen op coccidiose.

Wanneer een kip ziek is, eet ze vaak minder of helemaal niet. Maar de lever blijft gewoon gal produceren, dat is een continu proces. Normaal gesproken wordt gal vermengd met voedsel en verder afgebroken in de darm. Ook bij leverproblemen werkt deze opname of verwerking van gal niet goed. De gele kleur ontstaat meestal door gal die niet goed heropgenomen wordt in de darmen. Ook komt het vaak voor in combinatie met diarree of schuimvorming (gasvorming door slechte vertering).

Bacteriële Infecties en Hun Symptomen

Steeds vaker duiken bacteriën en schimmels op die ziektes veroorzaken bij kippen in de achtertuin. Een belangrijke reden hiervoor is dat dierenartsen de mest van kippen zelden controleren op bacteriën. In tegenstelling tot wormeieren, die eenvoudig onder de microscoop te zien zijn, is het opsporen van een bacteriële infectie een stuk lastiger. De mest moet op kweek worden gezet, een proces dat niet alleen tijd kost, maar ook duurder is. Hierdoor worden bacteriële infecties vaak over het hoofd gezien.

Als hobbykippenhouder kun je een bacteriële infectie best gemakkelijk zelf herkennen, als je weet waar je op moet letten:

  1. De mest lijkt een samengeperst worstje: Als je kip een bacteriële infectie heeft, kan de mest eruitzien als een samengeknepen worstje. Dit is een teken dat de darmen niet soepel werken.
  2. De mest is geel/ groen en slijmerig: Als je kip een bacteriële infectie heeft, kan de mest een opvallend groene kleur krijgen en slijmerig zijn. Dit is een duidelijk signaal dat de darmwerking verstoord is.

Naast de afwijkende mest kunnen bacteriële infecties hele verschillende symptomen laten zien. Sommige kippen krijgen last van niezen of benauwdheid, terwijl anderen juist minder actief worden, bol zitten of vieze billen krijgen. Ook overmatig drinken komt vaak voor bij een bacteriële infectie. Bekende bacteriële infecties bij kippen zijn bijvoorbeeld salmonella en E. coli.

Belangrijk: Alle ziektes veroorzaakt door bacteriën en schimmels zijn besmettelijk!

Specifieke Symptomen van Bacteriële Infecties

  • Een vieze kont: Bij een bacteriële infectie werken de darmen niet zoals zou moeten, waardoor de mest vaak dunner en slijmeriger wordt.
  • Een zware ademhaling: Als een kip een bacteriële infectie op de achterste luchtwegen heeft, kan haar ademhaling zwaarder worden.
  • Niezen: Bij een bacteriële infectie raken deze luchtwegen geïrriteerd of ontstoken. Het lichaam van de kip probeert het ontstekingsmateriaal en de bacteriën kwijt te raken door te niezen.
  • Opvallend veel drinken: Als een kip een bacteriële infectie heeft, dan drinken ze vaak juist veel meer. Dat komt doordat het lichaam de infectie probeert op te ruimen.
  • Er zit een laagje mest op de eieren: Bij een bacteriële infectie raakt de sluitspier, die normaal de darm en de eileider netjes van elkaar gescheiden houdt, verstoord. Daardoor kan er tijdens het leggen wat mest in het legkanaal terechtkomen.

Andere Infecties

  • Sinusontsteking bij kippen: Door de ontsteking hoopt er slijm en vocht op, waardoor er een zichtbare zwelling ontstaat. Door de zwelling kan een kip lastiger ademhalen en zich benauwd voelen.
  • Bacteriële infectie op de zenuw aanhechting: Een bacteriële infectie kan soms ook zenuwen aantasten, wat leidt tot uitvalsverschijnselen. In zo’n geval beginnen kippen wankel te lopen of vertonen ze neurologische problemen.
  • Eileiderontsteking: Een eiconcrement ontstaat door een ontsteking in de eileider, meestal veroorzaakt door bacteriën. Het immuunsysteem van de kip reageert hierop door pus aan te maken, dat zich ophoopt en uiteindelijk verhardt.
  • Bumblefoot: Als de stafylokokkenbacterie zo’n wondje binnendringt, kan er een ontsteking ontstaan. Meestal valt een Bumblefoot pas op als de kip begint te manken. Onder de poot zie je dan een knobbel met een zwarte punt erop.
  • Oorontsteking: Bacteriën en schimmels kunnen een oorontsteking veroorzaken bij kippen. Zo’n ontsteking begint vaak klein, maar kan behoorlijk vervelend worden voor je kip, vooral omdat het oor niet alleen zorgt voor het gehoor, maar ook voor het evenwicht.
  • Vogel cholera: Verschillende varianten van de pasteurella bacterie kunnen vogel cholera veroorzaken. Het begint vaak met een opgezwollen kam, dikke lellen en een bol gezicht. Daarna kan de kip sloom worden en ook zwaar ademen.

Wat te Doen bij een Zieke Kip

Als een kip ziek is dan heeft ze vaak minder eetlust, maar zonder voldoende voedingsstoffen verzwakt ze nog sneller. Daarom zorg ik ervoor dat ze blijft eten, ook al zijn het maar kleine beetjes. Als ze nog zelf eet, dan geef ik naast het gewone voer een beetje gekookt ei. Dit is makkelijker op te nemen en zorgt sneller voor energie. Als ze helemaal niet eet, dan help ik haar met eten.

De drinkbak schoonmaken: Bacteriën kunnen zich makkelijk verspreiden via het drinkwater. Weg met natte, modderige plekken: Natte plekken zijn namelijk een broedplaats voor bacteriën.

Belangrijk: Bacteriën zoals Salmonella of E. coli kunnen zich gemakkelijk verspreiden via je handen. Niet alleen van kip naar kip, maar soms ook van kip naar mens.

Tijdens de uitvoering van dit stappenplan kan de mest er elke dag weer anders uitzien. Soms is het waterdun, dan weer wat slijmerig, of ineens geelgroen van kleur. Dat klinkt misschien spannend, maar ik zie dat als een normaal onderdeel van het herstelproces. Mijn ervaring is dat het lichaam tijd nodig heeft om de balans in de darmen terug te vinden.

Belangrijk: blijf Fecton 14 dagen lang geven Ook als een kuiken na een paar dagen alweer fitter oogt, blijf ik Fecton 14 dagen achter elkaar geven. Dat lijkt misschien lang, maar bacteriën zijn hardnekkig.

Bacteriën en schimmels zijn overal, ook in het lichaam van je kip. Meestal is dat geen probleem, want een gezonde kip kan daar prima mee omgaan. Je zou Fecton preventief 2 dagen per week kunnen geven om de bacteriën in balans te houden. En wat je verder kan doen, is de omstandigheden in het hok zo goed mogelijk maken, zodat bacteriën geen kans krijgen om zich te verspreiden. Een schoon en droog hok is het halve werk.

Hoe Herken je een Zieke Kip?

Een gezonde hen of haan scharrelt druk rond in het kippenhok, is sociaal en heeft een glanzend verenkleed. Kippen kunnen door verschillende redenen ziek worden, maar laten dit vaak niet goed zien. Een zieke kip probeert zich zo normaal mogelijk te gedragen. Zwakkere kippen worden namelijk vaak gepest door de rest van de groep.

Observeer je kippen regelmatig. Gezonde kippen zijn altijd in de weer. Ze scharrelen rond, springen op dingen en zijn met elkaar bezig. Het verenkleed vertelt veel over de gezondheid van de kip. Een gezonde kip zit lekker in haar vel en heeft een glanzend verenkleed. Kippen hebben een zogenaamde vetnippel op de rug. Het vet dat hieruit komt wordt gebruikt om het verenkleed mee in te smeren.

Een zieke kip vertoont afwijkend gedrag. Zieke kippen zonderen zich af en scharrelen minder. Vaak zie je dat het verenkleed ook niet meer goed onderhouden wordt. Door goed op de symptomen te letten kan er een hoop duidelijk worden over de ziekte van de kip. Er zijn verschillende ziektes die kippen kunnen krijgen. Deze worden veroorzaakt door bacteriën, virussen, parasieten of afwijkende cellen. Als beginner is het erg lastig om te zien waar de kip last van heeft.

Symptomen van Ziekte

  • Diaree: gezonde ontlasting is stevig, droog en groenbruin van kleur met een witte punt. Wanneer dit afwijkt is er iets mis met de kip.
  • Jeuk: veel jeuk wijst vaak op een huidaandoening.
  • Kale plekken: tijdens de rui is het normaal dat de kippen kale plekjes hebben.
  • Verlammingsverschijnselen: de kip kan bij een verlamming bepaalde lichaamsdelen niet meer bewegen en sleept deze mee.
  • Opgezette poten: bepaalde kippenziekten zorgen ervoor dat de poten opzwellen.
  • Vermagering: een zieke kip eet minder, waardoor ze al snel afvalt.
  • Verminderde eierproductie: het maken van een ei kost veel energie, iets wat een zieke kip niet heeft.

Specifieke Kippenziekten en Symptomen

  • Kalkpoten: te herkennen aan schilferige, opgezette poten.
  • Bloedluis: laat rode bultjes achter op de huid bij de poten en veroorzaakt veel jeuk en pijn.
  • Wormen: te herkennen aan diarree, vermagering, verbleekte kam en lellen en sufheid.
  • Coccidiose: zorgt voor diarree, dat soms gepaard gaat met bloed. De kippen gaan ‘bol’ zitten en zijn vermoeid.
  • Bumblefoot: te herkennen aan dikke, opgezette poten. Op de poten vind je wondjes en korsten.
  • Favus: wordt ook wel poederkam genoemd. De kam en lellen hebben witte schilferige plekken.

De darmen van kippen hebben veel te voorduren. Om te voorkomen dat je medicijnen geeft voor ziektes waar de kippen geen last van hebben, kun je mestonderzoek bij de kippen uit laten voeren.

Kippen worden minder snel ziek wanneer zij een goede weerstand hebben. Kippen met een goede gezondheid zijn beter bestand tegen infecties en andere kippenziekten. Hoe hoog de weerstand van een kip is, hangt direct samen met de levensomstandigheden van de kip.

Kippen die bijvoorbeeld niet voldoende kunnen scharrelen, krijgen niet genoeg beweging. Plotselinge gebeurtenissen kunnen stress opleveren bij kippen. Stress maakt kippen kwetsbaar voor ziektes. Een slecht onderhouden kippenhok heeft invloed op de weerstand van de kippen. Kippen halen hun energie uit hun voeding. Daarom speelt het kippenvoer een grote rol voor de gezondheid van de dieren.

Diarree bij Kippen: Oorzaken en Behandeling

De ontlasting van kippen heeft onder normale omstandigheden een groenbruine kleur met een witte punt. De keutel hoort droog te zijn en vormt daarbij een stevige klont. Wanneer kippen last hebben van diarree is dit een teken dat er iets mis is met de kippen. Het gevaar van diarree is dat de kippen snel kunnen uitdrogen en vermageren. Diarree bij kippen kan verschillende oorzaken hebben. Het kan een aandoening op zichzelf zijn, bijvoorbeeld door het verkeerde voedsel, maar veelal is het een symptoom van een ziekte. Bij meerdere kippenziekten kan diarree een symptoom zijn. Diarree kan voorkomen door het geven van veel waterhoudend voedsel zoals komkomkommer, sla of andijvie.

Ook wanneer de kippen vaak vers en zacht brood krijgen, kan er diarree worden veroorzaakt, het brood dat wordt gevoerd aan de kippen, dient daarom vooral hard en droog te zijn, om het darmstelsel te verbeteren. In veel gevallen van diarree bij kippen zijn er wormen in het spel. Er zijn verschillende soorten wormen die problemen bij kippen kunnen veroorzaken. De wormen ontnemen voedingstoffen uit het darmstelsel van de kippen, waardoor de ontlasting uit balans raakt. Dit zorgt voor een waterige of slijmerige diarree. Spoelwormen en lintwormen zijn bekende veroorzakers van diarree bij kippen. In ernstige gevallen zullen er ook wormen in de ontlasting zitten.

Naast wormen kan diarree bij kippen ook veroorzaakt worden door Coccidiosis, dit is een aandoening waarbij kleine, eencellige diertjes, coccidiën genoemd, het darmstelsel van de kippen aantasten. Coccidiosis komt voornamelijk voor tijdens warm weer, slechte hygiëne en hoge luchtvochtigheid. Bij Coccidiosis is er vaak sprake van bloed in de diarree. Tot slot is stress een veel voorkomende oorzaak van diarree bij kippen. Een nieuw hok, ander voer of een nieuwe leefomgeving kan ervoor zorgen dat de kippen tijdelijk last krijgen van stress, waardoor het darmstelsel voedsel minder goed verteerd en verwerkt. Hierdoor kunnen kippen last krijgen van diarree.

Naast de bovengenoemde oorzaken zijn er ook andere reden waarom kippen slappe ontlasting kunnen krijgen. Bij diarree is het darmstelsel altijd ontregeld en dit gebeurt bij meerdere ziektes. Om uitsluitsel te geven over de ziekten, kijken we daarom altijd naar alle ziekteverschijnselen die de kippen vertonen. Ziektes waar diarree ook bij voorkomt zijn: e.coli, salmonella, vogelpest, pseudovogelpest enz. Het is lastig om aan te geven waardoor de diarree bij kippen precies is ontstaan. Als er diarree is geconstateerd, ga dan altijd na wat u de afgelopen tijd heeft gevoerd of wat er in de buurt van, of met, de kippen is gebeurd.

Diarree door onjuiste voeding is te verhelpen door voeding te geven dat zo min mogelijk water bevat. Bij diarree door stress kan er wat fijn houtskool door het voer gemengd worden, omdat dit vocht absorbeert. Diarree als symptoom van een ziekte is lastiger te behandelen. Vaak werkt het beter om eerst de ziekte te bestrijden, alvorens de diarree aan te pakken (bijvoorbeeld met fijne houtskool vermengd door het voer of door vitaminepreparaten die zorgen voor balans). De grootste veroorzaker van diarree bij kippen, zijn wormen. Omdat kippen relatief eenvoudig besmet kunnen raken met wormen wordt het aangeraden om preventief tegen wormen te behandelen. De ernst van de diarree en de besmetting van wormen wordt mede bepaald door het afweersysteem van de kippen. Bestrijd eerst de wormen en daarna de diarree als dit nog nodig is. In sommige gevallen wordt de weerstand op de proef gesteld door de staat (de hygiëne) van het kippenhok. Hygiëne in het kippenhok is heel erg belangrijk. Vergeet niet om het dierenverblijf met regelmaat schoon te maken en schoon te houden.

Sommige kippen zijn gevoeliger voor diarree dan andere. Het kan helpen om de spijsvertering van de kippen een handje te helpen. RopaPoultry complete en Klaus knoflookolie zijn natuurlijke producten die de spijsvertering van vogels sterker maken, waardoor de kans op diarree en besmetting door wormen of andere ziektes wordt verkleind.

Checklist Zieke Kip

  • Bol zitten
  • Rillen
  • Terugtrekken
  • Geen eetlust hebben
  • Mager worden
  • Diarree en/of afwijkende ontlasting (bijv. groen)

In al deze gevallen zet je de kip apart, het liefst op een plek waar je haar goed in de gaten kan houden. Om te kijken hoe haar ontlasting is, kun je haar ook eerst op een krant zetten. Dan is duidelijker te zien of ze diarree heeft of bloed in haar ontlasting. Ook weeg je de zieke kip en noteer je het gewicht. Kippen zijn harde vogels voor zichzelf. Ze laten het vaak pas erg laat zien wanneer ze ziek zijn. Daardoor is het meteen de hoogste tijd om in te grijpen wanneer je bij je kip symptomen van ziek zijn ziet.

Mest en Ziektes

Kippenmest kan veel inzicht geven in de gezondheid van je dieren. Door goed op de mest te letten, zoals kleur, vorm, vochtigheid en inhoud, kun je vroegtijdig signaleren of een kip gezond is of mogelijk ziek dreigt te worden.

Een kip heeft, in tegenstelling tot mensen, geen aparte uitgang voor urine en ontlasting. Alles komt samen in één opening: de cloaca. In de cloaca mengen de onverteerde voedselresten uit de darm zich met de afvalproducten van de nieren (urine). Omdat vogels geen blaas hebben, produceren ze geen vloeibare urine zoals zoogdieren. In plaats daarvan scheiden ze hun urine uit in de vorm van witte, pasta-achtige uraten.

Een gezonde kip produceert per dag ongeveer 100 tot 150 gram mest, waarvan zo’n 75% uit vocht bestaat. De mest van een gezonde kip is meestal worstvormig of rond, bruin van kleur, met een wit topje. Daarnaast produceert een kip enkele keren per dag een andere soort mest: cecale mest. Deze komt uit de blinde darm, is brijachtig, donkerbruin en heeft een veel sterkere geur.

Mogelijke kleuren

  • ✔ Bruine mest - normaal of cecale mest
  • ✔ Groene mest - voer of gal bij ziekte
  • ✔ Gele mest - darmirritatie of parasieten
  • ✔ Witte mest - uraten of nierproblemen
  • ✔ Zwarte mest - voeding of bloeding
  • ✔ Rode mest - slijm of bloedverlies

Bruine mest is over het algemeen een teken van een gezonde kip. Soms zie je een sterk ruikende, brijachtige mest, dat is cecale mest, afkomstig uit de blinde darm. Die is normaal, komt enkele keren per dag, en is donkerbruin tot bijna zwart, met een scherpe geur.

Wanneer een kip ziek is, eet ze vaak minder of helemaal niet. Maar de lever blijft gewoon gal produceren, dat is een continu proces. Normaal gesproken wordt gal vermengd met voedsel en verder afgebroken in de darm. Ook bij leverproblemen werkt deze opname of verwerking van gal niet goed. Zie je dit bij meerdere kippen tegelijk?

Uraten zijn de vaste vorm van urine bij vogels. Maar als een kip helemaal niets meer eet, dan komt er ook geen bruine ontlasting meer uit het spijsverteringskanaal.

Bloed uit het bovenste deel van het spijsverteringskanaal wordt door vertering zwart. De onderste darm (waar de mest gevormd wordt) heeft een kwetsbare wand. Die wordt bij ziekte, parasieten of ontsteking sneller beschadigd.

Soms zie je na het geven van een ontwormmiddel ineens veel roodbruin slijm of vlokken in de mest. Vast en gevormd: Normale mest is stevig en behoudt zijn vorm. Brijachtig: Meestal is dit cecale mest. Waterig: Waterige mest duidt vaak op diarree. Slijmerig: Slijm in de mest is een teken van darmirritatie. Mest hoort lichtvochtig/droog te zijn, maar geen plas te vormen. Dunne mest zie je bij diarree of wanneer kippen veel drinken (bij hitte of zoute snacks).

Let altijd op het totaalplaatje. Één rare keutel is geen ramp. Dan is er reden tot actie.

labels: #Kip

Zie ook: