Het gezegde ‘beter een goede buur dan een verre vriend’ gaat niet alleen bij mensen op, maar eveneens in de moestuin. Ook bij planten maken goede of slechte buren een wereld van verschil in hoe ze zich voelen. Sommige gewassen hebben een positieve invloed op elkaar en versterken elkaar wanneer ze naast elkaar staan terwijl andere gewassen beter zo ver mogelijk uit elkaar kunnen staan omdat ze elkaar verzwakken. Het is daarom slim om de juiste planten naast elkaar te zetten. Combinatieteelt noemen we dat ook wel.

Wat is Combinatieteelt?

Combinatieteelt zorgt er dus voor dat ongedierte en andere plagen sneller en op een natuurlijke wijze in evenwicht worden gehouden en dat plantenziektes minder snel ontstaan. Maar hoe werkt dat dan precies? Allereerst is geur (of andere stoffen die planten afscheiden) een effectief middel. Aan de ene kant trekken bepaalde gewassen door geur ongewenste beestjes aan waardoor ze weg blijven bij het hoofdgewas. Dit noem je ook wel vangplanten.

Daarnaast werkt combinatieteelt ook in praktische zin. Spinazie heeft bijvoorbeeld baat bij een rij stokbonen naast zich, omdat spinazie luwte op prijs stelt (waar stokbonen een lekker zonnetje juist waarderen). Als laatste zorgen slimme combinaties ervoor dat gewassen niet elkaars voedingsstoffen gebruiken waardoor de grond zo efficiënt mogelijk benut wordt. Je creëert dus afwisseling in de ruimte. Daarnaast is wisseling in tijd ook een handige techniek, ook wel wisselteelt genoemd. Wil je daar meer over weten? Een bekende combinatie is ‘de drie zusters’: mais, bonen en pompoen. De lange stengels mais bieden ondersteuning aan de klimmende bonen en de pompoen is een goede bodembedekker.

Seizoensgroenten en Klimaatvriendelijke Keuzes

Groente en fruit die worden geteeld in de volle grond, onder een plastic tunnel of in de onverwarmde kas hebben elk jaar een periode waarin ze klaar zijn om te oogsten. In Nederland zijn dat bijvoorbeeld asperges in het voorjaar en kersen in de zomer. In de periode dat ze worden geoogst en verkocht, zijn het seizoensproducten. Wil je een klimaatvriendelijke keuze maken? Kies dan voor Nederlandse seizoensgroenten en seizoensfruit. Er is weinig energie nodig om ze te verbouwen en vervoeren.

In de supermarkt zie je niet of groente en fruit uit de volle grond, een plastic tunnel of onverwarmde kas komen. Op het bordje bij het schap of het etiket zie je wel of het product uit Nederland komt. Er zijn ook andere manieren om rekening te houden met duurzaamheid. Zo worden sommige groenten en fruit op een andere wijze geteeld en/of vervoerd vanuit het buitenland met weinig klimaatimpact. In beide gevallen komen de groente en fruitsoorten niet voor in onderstaande lijst met seizoensgroenten en -fruit uit Nederland, maar kan het wel een keuze zijn met een lage klimaatimpact.

Klimaatvriendelijk fruit uit het buitenland is: ananas, bananen, citrusvruchten (sinaasappels, mandarijnen), druiven en kiwi. Kies dit fruit in de winter en het voorjaar wanneer er weinig seizoensfruit uit Nederland te koop is. In de winter kun je beter geen vers zacht fruit, zoals aardbeien en frambozen, kopen. Ze worden vaak ingevlogen of komen uit verwarmde kassen.

Zelf Groenten Kweken

Met een klein stukje grond en zelfs op het balkon kunt u al uw eigen groenten kweken. Wel zo voordelig en het geeft ook nog eens veel voldoening. Eigen teelt geeft bovendien een zeer goede smaak. Sommige groenten produceren langere tijd veel oogst, terwijl andere soorten veel in 1 keer produceren. Ook hebben ze verschillende oogstperiodes. Door de soorten groenten hierop af te wisselen, zorgt u ervoor dat u op veel momenten in het jaar van uw eigen verse groenten kunt genieten. Ook in de herfst en winter kunt u nog gewoon moestuinieren. Door het toepassen van wisselteelt (steeds een ander soort groente op een bepaalde plek) voorkomt u daarnaast dat er ziekten of plagen opduiken, of dat de bodem uitgeput raakt.

Radijsjes groeien razendsnel op uit zaad en nemen weinig ruimte in beslag. Courgette heeft wat warmte nodig, maar wanneer de groei er eenmaal in zit, is de opbrengst hoog. Laat de vruchten niet te groot worden, want wat kleiner zijn ze het lekkerst en u geniet er zo maandenlang van. Gaat u voor een mini-komkommer of voor een gewone soort? Beide kunnen, mits het warm genoeg is, een grote oogst opleveren. Door regelmatig sla te zaaien, kunt u maandenlang genieten van een verse salade uit eigen tuin. Door steeds delen van de slaplantjes te knippen, blijven ze lang nieuwe bladeren aanmaken.

Peulvruchten zijn onvermoeibaar en staan garant voor een grote oogst. Kies bijvoorbeeld voor sperziebonen of pronkbonen en blijf de peulen van de plant plukken. Verschillende knolgewassen, waaronder bietjes geven een grote oogst. Het voordeel is daarnaast dat de planten niet al teveel ruimte innemen. Spinazie kunt u het beste in de volle grond zaaien en wanneer de blaadjes groot genoeg zijn, kunt u ze oogsten. Palmkool, ook wel cavolo nero genoemd, heeft wat weg van boerenkool, maar heeft in tegenstelling tot die koolsoort geen vorst nodig om op zijn lekkerst te zijn. U kunt van de kool steeds de onderste bladeren oogsten.

Tomaten floreren bij warmte en zon, maar er zijn soorten die ook buiten in de moestuin of op het balkon een goede oogst opleveren. Kies op het balkon voor de klein blijvende cherrytomaat en in de moestuin voor een soort die tegen lagere temperaturen kan. Na het zaaien kunt u zo’n 3 maanden later genieten van wortels. Aardappels staan bij veel mensen meerdere keren in de week op het menu. Hoe handig dan ook dat ze zo makkelijk te kweken zijn en een grote oogst opleveren. Ze kunnen in de volle grond gepoot worden, maar ook in een kweekzak op een balkon. Nog zo’n gewas dat makkelijk te kweken is en lang houdbaar is, is de ui.

Wat zijn Knolgewassen?

Knolgroenten zijn groenten waarvan de wortel of stengel is uitgegroeid tot een eetbare knol. Voorbeelden zijn knolselderij, radijs en rode biet. Ook wortelgewassen zoals wortelen, pastinaak en schorseneren worden vaak tot knolgroenten gerekend. Knolgroenten zijn dus eetbare wortels of knollen. Bij knolgroenten denken we meestal de winter, maar deze groenten zijn ook ’s zomers vers te koop. Aardappelen, uien en knoflook zijn ook knolgewassen.

Voorbeelden van Knolgewassen en hun Voordelen

  • Aardpeer: Een bijzonder knolletje met een heerlijke en een beetje zoete smaak. Aardperen zijn licht verteerbaar, heel erg voedzaam en ook nog goed voor je.
  • Bietjes: Eén van de gezondste knolgroenten, ze zitten vol met vezels, mineralen en vitaminen. Rode bietjes zijn het hele jaar door vers verkrijgbaar omdat er een zomer en winter variant van bestaat. Bieten zijn ook rijk aan een specifieke stof genaamd betaine. Betaïne bepaalt de rode kleur van de biet. Het wordt in verband gebracht met bescherming van de lever en kan helpen om het homocysteïnegehalte van het bloed te verlagen.
  • Knolselderij: Kennen we vooral als ingrediënt voor de erwtensoep, maar je kunt er nog zoveel meer mee. Knolselderij is behoorlijk rijk aan gezonde vezels en vitamine K.
  • Koolraap: Een lekkere pittige wintergroente die vol met vitamine C, mineralen, antioxidanten en vezels zit.
  • Meiraap: Een rond wit/paarse knolletje is weer ontdekt. Ook de meiraap zit boordevol vitaminen, mineralen, antioxidanten en vezels.
  • Radijsjes: Worden vooral gebruikt in salades, maar in z’n geheel geroosterd of gebakken zijn ze ook erg lekker. Radijsjes bevatten ook aardig wat zwavel, net als uien en knoflook. Zwavel is voor ons essentieel voor een goede leverontgifting. Ze zijn verder rijk aan vitamine C, kalium, calcium en natrium en fosfor.
  • Zoete Aardappel (Bataat): Exotische vitaminebommen met een heerlijke zoete smaak. Ook deze knol zit vol goede stoffen zoals vitamine A en C, mineralen, antioxidanten en betacaroteen.
  • Pastinaak: Een hele oude peenachtige groente die nu weer in ons land verbouwd wordt. Pastinaak vraagt ook niet veel van de grond. Hij bevat veel verschillende voedingsstoffen en is een interessante toevoeging aan je maaltijd. Je kan er ook van alles mee. Er zit omega 6 in, veel vezels, verschillende B-vitamines, vitamine C, en allerlei mineralen zoals kalium, calcium, fosfor en magnesium. Je kan er pastinaakfrietjes, soep of een stamppot van maken.
  • Rammenas: Meestal zwart, maar kan ook wit of andere kleuren zijn. Is rijk aan allerlei mineralen zoals kalium, calcium, fosfor en vitamine C.
  • Schorseneren: Lijken een beetje op asperges, alleen die smaak is wat verfijnder. Ze bevatten relatief veel ijzer en zijn rijk aan de vezel inuline.
  • Uien en Knoflook: Rijk aan zwavel en vezels, en staan bekend om hun smaaktoevoeging aan het eten en hun antibacteriële eigenschappen.
  • Wortels: Wortels staan bekend om hun bijdrage aan goed zicht en gezonde ogen door de aanwezige carotenoïden. Daarnaast dragen ze ook bij aan onze vezelbehoefte.
  • Peterseliewortel: De peterseliewortel zit stampvol gezonde voedingsstoffen.

Top 8 Makkelijkste Groenten om Zelf Te Kweken

  1. Andijvie: Groeit snel, heeft weinig last van ongedierte en groeit weer terug als je het afsnijdt.
  2. Pluksla: Kan ook best wat koud hebben en je hebt weinig ruimte nodig.
  3. Radijs: Groeit snel en geeft je meteen voldoening.
  4. Courgette: Geeft veel opbrengst, maar heeft wel ruimte nodig.
  5. Snijbiet: Makkelijk te kweken en is bekend als een superfood.
  6. Stengelsla: Zeer geliefd in China en de stengel blijft krokant, zelfs na het inmaken.
  7. Doperwten: Makkelijk te kweken en heerlijk om zo uit de tuin rauw te eten.
  8. Vaste kruiden: Rozemarijn, tijm, bieslook, salie en munt komen jaar na jaar weer terug.

Praktische Tips voor het Kweken in een Moestuinbak

Een vierkante meter lijkt misschien niet veel, maar met wat slim puzzelwerk kun je gedurende een volledig moestuinseizoen tot wel 20 verschillende groentesoorten kweken. Het aantal vakken in je moestuinbak bepaal je zelf. Het is echter belangrijk ervoor te zorgen dat elk vak niet kleiner is dan 30 bij 30 centimeter; je goenten hebben immers wat ademruimte nodig om optimaal te kunnen goeien.

Als dit je eerste moestuinervaring is, begin dan met groenten die snel groeien en weinig aandacht nodig hebben: denk aan snij- en pluksla, postelein, rucola, radijzen, rode bietjes, snijbiet, worteltjes, bonen en uien. Voor kruiden zijn bieslook, peterselie en koriander makkelijke opties. Kolen vereisen iets meer ervaring, dus bewaar die voor later.

Ervaren tuiniers zaaien hun gewassen vaak zelf, maar met plantgoed gaat het kweken veel sneller en gemakkelijker. Vooral voor beginners is het motiverend om al vroeg in het voorjaar slaplantjes te zien opkomen in de moestuinbak, in plaats van te wachten tot de gezaaide sla wat omvang krijgt. Echter, sommige groenten zoals wortelen, pastinaak en radijzen kun je niet als plantgoed kopen; je moet ze altijd zelf zaaien. Hun lange wortels maken ze namelijk moeilijk te verplanten.

Enkele Groenten Uitgelicht voor een Moestuinbak

  • Tomaten: Je kunt misschien geen grote tomaten oogsten in een vierkante meter tuin, maar kerstomaten zijn zeker het proberen waard. Plant één plant per vak.
  • Pepers: Zeker het proberen waard! Ze nemen niet veel ruimte in en leveren een flinke oogst op.
  • Bonen: Lage struikboontjes zijn perfect voor een vierkante meter moestuin. Laat de bonen een nacht weken in water. Maak vervolgens per vak, in een driehoek, 3 putjes van 5 centimeter diep en plaats in elk putje 3 bonen, dus in totaal 9 bonen.
  • Koolrabi: Is gemakkelijker te kweken dan bloemkool en broccoli, en het groeit snel: al na iets meer dan 2 maanden kun je ervan genieten. In een vak van 30 x 30 cm passen net 4 plantjes.
  • Bloemen: Beplant ook zeker een vakje met bloeiende kruiden of bloemen zoals Tagetes en Oost-Indische kers. Ze trekken nuttige bestuivers aan die je groenten enthousiast bestuiven.

Combinatieteelt: Goede en Slechte Buren in de Moestuin

Je zou het misschien niet verwachten, maar groenten zijn geen allemansvriendjes. Ze zijn best kieskeurig. Sommige groenten bloeien helemaal op in elkaars aanwezigheid, andere verpieteren juist naast elkaar. Er zijn verschillende redenen waarom sommige groentes goede buren zijn en andere juist slechte in de combinatieteelt.

  • Omvang van de groente: Heb je een groente die veel zon nodig heeft, zet hem dan niet in de schaduw van een hoge/grote groente. Sommige groenten, zoals spinazie hebben niet zo veel licht nodig.
  • Voedingsstoffen: Het is dus verstandig om groenten bij elkaar te zetten die ongeveer dezelfde wensen hebben qua bemesting.
  • Ongedierte: Wortel houdt de uienvlieg op afstand en ui jaagt de wortelvlieg weg. Goudsbloem trekt bijen aan. Het enkelbloemige Afrikaantje houdt allerlei schadelijke beestjes op afstand.

Voordelen van Wortel- en Knolgewassen

Een wortel- of knolgroente is een eetbare plant die onder de grond groeit. Aardappelen, wortelen en uien zijn een paar bekende voorbeelden. Er zijn echter veel andere soorten, elk met een eigen set voedingsstoffen en voordelen voor de gezondheid.

Er bestaan veel voedzame en heerlijke knolgroenten, elk met unieke gezondheidsvoordelen. Van het verminderen van oxidatieve stress tot het voorkomen van chronische ziekten: toevoeging van een portie of twee knolgroenten aan je dagelijkse dieet kan ongelooflijk heilzaam zijn.

Top 13 Voedzame Knolgewassen en hun Voordelen

  1. Uien: Bevatten veel vezels, vitamine C en antioxidanten. Onderzoek toont aan dat het eten van uien in verband kan worden gebracht met een breed scala aan gezondheidsvoordelen.
  2. Zoete aardappelen: Zijn rijk aan vezels, vitamine C, mangaan en vitamine A en een goede bron van verschillende antioxidanten.
  3. Knolraap: Is een geweldige bron van vitamine C, vezels, mangaan en kalium.
  4. Gember: Zit boordevol antioxidanten, waaronder een specifieke verbinding genaamd gingerol, die in verband wordt gebracht met een lange lijst gezondheidsvoordelen.
  5. Bieten: Bevatten ook veel nitraten, heilzame plantaardige stoffen die je bloedvaten kunnen verwijden, waardoor de bloeddruk kan dalen en je hart gezonder wordt.
  6. Knoflook: Elke portie knoflook bevat een goede hoeveelheid van verschillende belangrijke voedingsstoffen, waaronder mangaan, vitamine B6 en vitamine C.
  7. Radijsjes: Bevatten weinig koolhydraten en calorieën, maar toch een goede hoeveelheid vezels en vitamine C.
  8. Venkel: Levert niet alleen heel weinig calorieën per portie, maar bevat ook vezels, vitamine C, kalium en mangaan.
  9. Wortelen: Zitten boordevol vitamine A en K en de belangrijke antioxidant bètacaroteen.
  10. Knolselderij: Bevat een flinke dosis vitamine C en fosfor en is ook een uitstekende bron van vitamine K.
  11. Kurkuma: Bevat een stof genaamd curcumine, waarvan is aangetoond dat het de vorming van bloedstolsels voorkomt, het cholesterolgehalte verlaagt en ontstekingsmarkers vermindert.
  12. Aardappelen: Ze zijn ook erg voedzaam en bevatten veel vezels, vitamine C, vitamine B6, kalium en mangaan.
  13. Koolraap: Elke portie koolraap levert veel vitamine C, kalium en mangaan, samen met ziektebestrijdende antioxidanten.

labels: #Ei

Zie ook: