Veel mensen denken dat een schaduwmoestuin niet kan, maar er zijn veel meer schaduwgroenten- en kruiden dan je denkt. Als je in de stad woont, is een hele dag zon in je tuin of op je balkon nogal uitzonderlijk. Zelfs als je tuin op het zuiden ligt, verdwijnt de zon regelmatig achter al die huizen en andere gebouwen om je heen.
Misschien ben je dan geneigd meteen de handdoek in de ring te gooien, maar er zijn meer dan genoeg mogelijkheden voor een moestuin in de schaduw. Schaduw staat voor ongeveer 2 uur zon per dag in de zomer. Als je een moestuintje wil starten, roepen veel mensen meteen ‘Je hebt wel minimaaaal 6 uur zon per dag nodig hoor’. Ik kan je melden: dat is totale onzin.
Zonliefhebbers en schaduwverdragers
Er zijn inderdaad groenten, kruiden en fruit die van flink wat zon houden. Denk aan vruchtgroenten zoals tomaat, peper, paprika, aubergine en komkommer. Of fruitboompjes zoals kiwi, vijg en abrikoos. Mediterraanse kruiden zoals salie, rozemarijn en tijm zijn ook dol op zon. Die kun je beter niet in je schaduwmoestuin zetten.
Je hebt groenten die van een zonnetje houden, maar ook wel wat schaduw kunnen verdragen. Denk aan wortel, radijs, rode biet, knoflook en aardappel. Ze groeien allemaal deels onder de grond. Daar komt sowieso al nooit licht;-) Die kunnen prima met 3/4 uurtjes zon per dag toe. Net zoals lente-ui en snijbiet. Ze groeien wellicht wat langzamer, maar geduld is sowieso iets wat je moet hebben met moestuinieren.
Echte schaduwgroenten
Je hebt ook echte schaduwgroenten die het in de schaduw beter doen dan in de volle zon. Dat zijn vooral bladgroenten. Die bestaan voor een groot deel uit water en houden dus van een schaduwrijke plek. In de zon verdampt het water uit de grond veel te snel voor ze. Ook verlept het blad dan al snel. Ook rucola doet het vaak goed in de schaduw. Winterpostelein doet het heel goed onder struiken en bomen.
Veel soorten fruit, kruiden of groenten houden van een lichte plek. Een plek voor de moestuin op het zuiden, of zuidwesten is ideaal. Let ook op beschutting tegen koude noordoostenwind. Met minimaal 6 uur zon heb je de meeste mogelijkheden. Gelukkig zijn er ook groenten en kruiden die in de (half)schaduw kunnen.
Schaduwsoorten
Het is goed om je te oriënteren op de zon en schaduw die er over je gewassen valt. Niet alle soorten schaduw zijn namelijk even sterk. Bovendien werpen ze meestal niet de hele dag schaduw. En dat levert allerlei termen op als ‘halfschaduw’, ‘gevlekte schaduw of bijvoorbeeld ‘diepe schaduw’.
- Diepe schaduw: Dit is de donkerste en moeilijkste plek. De meeste groenten worden lang en dun, omdat ze zoeken naar licht. Neem genoegen met een kleine oogst van bladgroenten. Blijf plukken en zaaien om doorlopend te oogsten.
- Halfschaduw: De planten groeien trager en worden wellicht minder groot dan in de zon, maar je haalt er een behoorlijke oogst van binnen.
- Gevlekte schaduw: Saladegroenten en kruiden zoals dille kiemen langzamer in de schaduw. Zaai ze dus eventueel voor op een zonnige plek en verhuis ze later naar hun schaduwplek. Voordeel: in de schaduw schieten groenten en kruiden minder snel door.
Tips voor een schaduwrijke moestuin
- Maak gebruik van de hoogte (bijvoorbeeld een balkonrailing, schutting of muur) en hang daar bakken, een eetbare wand of potjes tegenaan.
- Sommige van deze groentesoorten zijn uitermate geschikt om de hoogte mee in te gaan, zoals klimcourgette en stoksnijbonen.
- Wacht met het zaaien van wortelgroenten (wortelen, bieten) tot eind voorjaar.
- In de schaduw groeien planten langzamer en de opbrengst is lager. Zaai of plant de groenten niet dicht op elkaar, zo kan er toch nog licht tussen de planten komen. Groenten die in de schaduw staan hebben minder vocht nodig. Dat is wel weer makkelijk in drogere perioden!
Groenten en kruiden voor verschillende schaduwomstandigheden
Nu je weet met welke soorten schaduw je te maken hebt, kun je een keuze maken voor de juiste soorten groenten en kruiden voor je moestuin in de schaduw.
| Schaduwtype | Geschikte groenten | Geschikte kruiden |
|---|---|---|
| Diepe schaduw | Bladgroenten (sla, spinazie) | Peterselie, munt, bieslook |
| Halfschaduw | Snijbiet, boerenkool, wortel, radijs, rode biet, knoflook, aardappel, lente-ui | Dille, koriander, peterselie, bieslook, citroenmelisse |
Aan de slag met je moestuin
Het belangrijkste is om een plek te vinden die minstens 6 uur zonlicht per dag krijgt.Eerst bekijk je welke plekken in jouw tuin zon krijgen.Kies er een zonnige dag voor uit en bekijk het op verschillende momenten van de dag.Sommige plekken liggen bijvoorbeeld ‘s ochtends volop in de zon maar ‘s middags in de schaduw.Hou ook rekening met de tijd van het jaar.Een plek die in het vroege voorjaar nog veel in de schaduw ligt, kan in de zomer wél genoeg uren zon krijgen omdat de zon dan veel hoger staat.
Als bloei niet noodzakelijk is, dus bijvoorbeeld bij bladgroenten of kruiden, dan is minder licht niet zo erg. Sla wil zelfs liever op zo’n plekje.
Naast groenten, fruit en kruiden, kunt u ook kiezen om eetbare bloemen in de border te zetten. Zo kunt u een hele border opbouwen met eetbare planten: de moesborder. Voor balkons en terrassen moestuiniert u in potten en bakken. Heel flexibel! Of plaats in een kleine tuin een m2-bak. Dat houdt uw moestuintje meteen overzichtelijk.
Het geeft veel voldoening om zelf gekweekte groenten en kruiden te eten.Zorg, bij een grotere moestuin, voor wisselteelt.
labels:
