Je eigen groenten, fruit of kruiden kweken is niet alleen leuk, lekker en gezond, maar ook nog eens goed voor de natuur en het milieu. En of je nu groene vingers - en een grote tuin - hebt of niet; moestuinieren is voor iedereen. Met je handen in de aarde en daarna genieten van verse kruiden, heerlijke aardbeien of sappige tomaten, hoe fijn is dat? Het leuke aan moestuinieren is dat je meteen kunt beginnen. Je hebt alleen wat zaadjes, een beetje grond en een paar potten nodig, dus na een bezoekje aan het tuincentrum bij jou in de buurt kun je meteen aan de slag. Maak je moestuin zo groot (of klein) als je zelf wilt.

Als je wilt starten met moestuinieren, heb je waarschijnlijk allerlei vragen. Wat ga ik zaaien en wanneer? Waar ga ik de plantjes neerzeten? Zaai ik binnen of buiten? Onze tip: begin klein en simpel. Voor een goede start kun je gratis de IVN Zaaikalender aanvragen.

Voorzaaien of Direct Zaaien

Voor het zaaien heb je twee opties: voorzaaien of direct zaaien. Voorzaaien doe je meestal binnen, in een kleine kas of op de vensterbank. De kleine plantjes die je kweekt, zet je later buiten in een grotere pot of de volle grond. Voor buitenplanten is voorzaaien lastig, want de omstandigheden moeten ideaal zijn: niet te droog, nat, koud of warm. Buitenplanten kun je daarom ook direct zaaien. Zomergroenten, zoals komkommers of courgettes, hebben veel warmte nodig. Wil je de plantjes van binnen naar buiten verplaatsen? Zet ze dan elke dag even buiten om ze te laten wennen aan de buitenlucht. Dit noemen we afharden.

Heb je de smaak te pakken en wil je je moestuin uitbreiden? Maak dan rechte lijnen met een touw om de plantjes netjes in rijen naast elkaar te zetten. Houd bij het zaaien rekening met de plantafstand en gebruik eventueel een pootstok. Dit is een handig hulpmiddel om gaten in de grond te prikken.

Biologisch Moestuinieren

Een groot voordeel van moestuinieren is dat je groenten onbespoten en dus extra gezond zijn. Houd rekening met de natuur en gebruik geen chemische bestrijdingsmiddelen en kunstmest. Zo maak je je tuin aantrekkelijk voor bijen en vlinders en bevorder je de biodiversiteit. Onthoud ook: gif zorgt er ook voor dat nuttige insecten worden gedood.

Waarom een Moestuin Beginnen?

Er zijn verschillende redenen te bedenken waarom jij je eigen groenten, fruit en kruiden zou willen telen. De stijgende prijzen in de supermarkt bijvoorbeeld, maar ook de behoefte om zelfvoorzienend te worden kan een drijfveer zijn. Misschien wil jij je kinderen leren waar ons voedsel vandaan komt. Kortom: redenen genoeg om tijd en moeite te investeren in je eigen moestuin.

Makkelijke Moestuin Groenten voor Beginners

Als je nog weinig ervaring hebt met het telen van groenten, maak het jezelf dan zo makkelijk mogelijk. Begin met soorten die relatief makkelijk te kweken zijn. Hier zijn een paar voorbeelden:

  1. Tomaten: Ideaal in potten, maar ook in de volle grond. Tomatenplanten zijn niet moeilijk te kweken, maar wel gevoelig voor schimmels. Zorg dat je de plant niet te veel water geeft. Tomaten kun je het beste voorzaaien in kleine potjes. Als de plantjes groot genoeg zijn, zet je deze in de volle grond.
  2. Sperziebonen: Makkelijk te kweken. Sperziebonen kun je, net als tomaten, het beste voorzaaien. De grootste vijand van de sperziebonenplant is de slak. Wanneer de plant stevig genoeg is, kun je deze in de volle grond plaatsen. Let op! Sperziebonen groeien de hoogte in. Zorg voor een rekje of bamboestokken om de plant te leiden.
  3. Wortels: Het voorzaaien van wortels wordt niet aangeraden, je kunt de zaden van de groente direct in de pot of volle grond stoppen. Ik heb er wel voor gekozen om de wortels voor te zaaien, alleen is het belangrijk om de wortels in de volle grond te zetten.

Stappenplan voor een Moestuin voor Beginners

Wanneer je geen ervaring hebt met het telen van groenten of kruiden, kan het best spannend zijn om te beginnen. Geef jezelf de ruimte om te experimenteren en te proberen. Al doende leer je: niet alle soorten zullen gelijk aanslaan, bloeien of een succes worden. Hieronder vind je een stappenplan om te beginnen met je moestuin:

  1. Plaats bepalen: Op je balkon, in de voortuin of in potten op het terras: groenten telen kan op veel plekken en manieren. Houd rekening met de hoeveelheid zon, de ruimte en de beschutting. Planten die vol in de wind staan, lopen eerder schade op.
  2. Grond voorbereiden: Ga je zaaien in de volle grond? Haal een stukje gazon weg en haal eventueel onkruid weg. Spit de grond een tot een diepte van zo’n twintig centimeter om. Meng de aarde met speciale moestuingrond zodat de zaden voldoende voedingsstoffen hebben.
  3. Bepaal de indeling: Zorg voor de juiste combinaties (goede buur, slechte buur) en houd rekening met de grootte van je planten. Zorg dat deze voldoende ruimte hebben om zich te ontwikkelen.
  4. Zaaien en/of planten: Zaai direct in de volle grond of zet je voorgezaaide planten in de grond. Ga je zaaien? Maak dan rijtjes. Stop meerdere zaden in een gat, dan komt er altijd wel een op. Houd zo’n 30 tot 40 centimeter afstand tussen de verschillende rijen, omdat elke plant een andere grootte heeft. Dek de zaden af met een dun laagje aarde en geef water. Daarna is het wachten tot de zaden ontkiemen.

Belangrijke Punten om Rekening Mee te Houden

Er zijn 5 belangrijke punten waar je rekening mee moet houden als je groenten en fruit gaat kweken:

  1. De ligging van je tuin
  2. Wat wil, kan en moet ik kweken?
  3. Maak een zaaiplan
  4. Grond en aarde klaarmaken
  5. Waar ga je wat planten?

1. De Ligging van je Moestuin

De ligging van je moestuin is het allerbelangrijkste. Dit bepaalt je verdere stappen. Niet elke locatie is geschikt voor elk plant. Sommige planten hebben volle zon nodig, en anderen houden juist van schaduw. Bepaal eerst de richting van je locatie. Ligt je moestuin in het noorden, westen, zuiden of in het oosten? De richting van je locatie is belangrijk zodat je weet hoeveel zonuren je op je moestuin of tuin hebt.

Je kunt de ligging indelen in 3 hoofdcategorieën:

  • Volle zon (zuiden)
  • Halfschaduw (oosten/ westen)
  • Schaduw (noorden)

Voor het bepalen van de richting voor je moestuin, moet je behalve de richting van je moestuin ook rekening houden met andere objecten die schaduw kunnen veroorzaken. Ligt je moestuin in het zuiden, maar heb je een hoge boom of een hoog huis voor je moestuin die de zon blokkeert?

2. Wat Wil, Kan en Moet ik Kweken?

Wat voor groenten en fruit wil je kweken in je moestuin? Wat zegt je hart? Wil je voornamelijk eetbare groenten en fruit gaan planten, of een kruidentuin of wil je juist snijbloemen gaan planten om mooie boeketten van te kunnen maken?

Het spreekt voor zich dat je punt 1 (je locatie) in je achterhoofd moet houden. Je moet geen tomaten gaan planten als je tuin, terras of balkon in het noorden ligt. Wat wel weer heel goed in de schaduw kan, zijn kruiden en sla soorten. In de volle zon worden kruiden en sla te bitter en schieten ze snel door. Halfschaduw tot schaduw plekken zijn dus ideaal. Aan de achterkant van de zaden envelop of aan de label van je plant kun je zien wat de behoeftes zijn van je plant.

Je grond en gewassen worden blij van bloemen, groenbedekkers, en pest werende planten. Bloemen zijn goed voor de bijen die voor bestuiving zorgen, wat vooral belangrijk is bij fruit. Tagetes (voorheen Afrikaantjes), uien en knoflook weren slakken en luizen. Groenbemesters (bijv. goudsbloem, rode klaver, gele mosterd) zorgen op lange termijn voor de kwaliteit van je grond.

Vaste planten zijn planten waarvan je meerdere jaren van kunt genieten. Eenjarige planten groeien 1 seizoen en daarna sterven ze af. Fruit- en notenbomen zijn vaste planten, je hebt tientallen jaren plezier van. Andere voorbeelden van vaste planten zijn asperges, rabarber en aardperen. Je oogst ze dit jaar, en dan komen ze weer volgend jaar terug zonder dat je iets voor hoeft te doen. De meeste groenten (peulen, radijzen, wortels) zijn eenjarig.

3. Maak een Zaaiplan

Een groot probleem die ik heb ondervonden in mijn eetbare tuin is dat alles tegelijkertijd klaar is om te gaan oogsten. Oplossingen hiervoor zijn:

  • Niet alles tegelijkertijd zaaien. Je wilt verspreid door de tijd heen gaan zaaien. Staat er op de verpakking dat je van januari tot maart kunt zaaien? Zaai niet alles in januari, maar verspreidt dit over 3 maanden. Hierdoor heb je meerdere kleinere “batches” en kun je langer genieten van je groenten.
  • Kweek meerdere soorten van je favoriete groenten en fruit. Neem een soort die vroeg bloeit, en een soort die laat bloeit. Bijvoorbeeld sommige soorten aardbeien kun je in de zomer oogsten, anderen weer in de herfst.

Hou rekening mee dat je sommige zaden eerst binnen onder het glas moet voorzaaien zodat ze beter kunnen ontkiemen. Groenten waarvan je de wortels eet (wortels, radijzen, bieten) kun je beter direct in de grond zaaien.

4. Grond en Aarde Klaarmaken

Als je bloempotten gaat gebruiken, moet je de grond eerst vernieuwen als je er al eerder iets anders in hebt geplant. Bij sommige gewassen zitten de wortels overal in de pot. Gooi de gebruikte aarde in de compost en dan kun je het binnenkort weer gaan gebruiken. Let op! Gooi het niet in de compost als er gewassen in stonden die last hadden van plagen of ziektes, anders loop je de risico dat de ziektes verder verspreid worden.

Bij een hoge bak of grond kun je de grond moeilijker vervangen. Het is meer werk dan kwestie van omgooien zoals bij een bloempot.

Mocht je een nieuwe bak hebben, kun je hiervoor prima 50% potgrond en 50% compost in doen. Mocht je ook tuinaarde hebben kun je 1/3 tuinaarde, 1/3 compost en 1/3 vermiculiet gebruiken. Bij potgrond zit meestal al veen in. Veen maakt het grond luchtiger en laat vocht beter door. Bij tuinaarde heb je dat niet en compenseer je dit door vermiculiet te gebruiken.

5. Waar ga je wat planten?

Wat moet je bij elkaar planten of wat moet je juist ver van elkaar zaaien? Welke locatie en behoeftes m.b.t. van zon en schaduw hebben de planten?

Een aantal tips:

  • Plant fruitbomen, klimop of andere woekerende planten zoals munt en frambozen niet in de buurt van waar je groenten wilt gaan kweken. Of doe dit in een pot. Binnen no-time zitten de wortels overal en groeit er bijna niets meer in de buurt. Als fruitbomen groter worden, gaan ze voor schaduw zorgen. Dat vinden de meeste gewassen toch minder fijn.
  • Zet hoge gewassen (peulen, tomaat, komkommers) achterin en lage gewassen (spinazie, rucola) voorin. Op deze manier worden je lage planten niet overschaduwd door de hoge planten.
  • Plant moestuin maatjes bij elkaar. Sommige planten versterken elkaar en anderen gaan juist niet goed samen. Maak een lijst van alles wat je wilt gaan planten, en zoek uit wat je bij elkaar moet planten en wat juist niet.

Het idee van combinatieteelt is dat je nuttige insecten lokt of juist schadelijke insecten weert door ze naast elkaar te planten. Een goede combinatieteelt zorgt ervoor dat er minder ziekten en plagen ontstaan. Sommige gewassen moet je juist weer niet naast elkaar planten. Je moet bijvoorbeeld geen aardbeien planten in de buurt van koolsoorten. Aardbeienplanten trekken koolvliegjes aan die schadelijk zijn voor koolsoorten.

Tips voor het Starten en Onderhouden van Jouw Moestuin

  1. Begin klein: Focus je op een paar soorten die je uiteindelijk ook zelf wilt kunnen eten. Zo bouw je het in kleine stappen op en kan je echt van jouw eigen oogst genieten. Goede voorbeelden zijn radijs, tomaten, sla en tuinbonen. Ook kruiden zijn vaak makkelijk te verzorgen.
  2. Voorzaaien: Door jouw plantjes voor te zaaien verleg je als het ware het moestuinseizoen en geef je jouw planten een mooie voorsprong! Voorzaaien doe je vaak in de maanden februari en maart. Zo zijn tomaten een goed voorbeeld van een groente die je kan voorzaaien. Wanneer het voorzaaien is gelukt kan je buiten jouw plantjes uitplanten in de volle grond of een moestuinbak.
  3. Zaaien: Is het half mei? Dan is het zover om al jouw plantjes buiten te gaan zaaien of planten. Je kan het je in deze periode bijna niet voorstellen, maar wees er zeker van dat het niet meer gaat vriezen. Je kunt ook plantjes planten in een moestuin die al wat groter zijn. Zo sla je het zelf voorzaaien over.
  4. Kies de juiste plaats: De zaadjes hebben wel genoeg licht nodig, dus de juiste plek met voldoende zon is erg belangrijk. Zoek dus een lichte plek in de tuin waar jij jouw moestuinbak of pot neerzet. Zorg op de erg hete en zonnige zomerdagen wel voor wat schaduw in jouw moestuin.
  5. Vruchtbare grond: Als laatste tip is het belangrijk dat de grond waarin je zaait of uitplant voedzaam en luchtig is. Je kunt zelfs onderin een pot Pokon Hydrokorrels strooien. Die korrels zorgen er namelijk voor dat het water de je aan jouw plantjes geeft, onderin de pot goed afgevoerd kan worden. Kies speciale Pokon Moestuin Grond en verdeel het met grove delen in de potten of moestuinbak. De grond wordt dan goed 'luchtig' en de groenten kunnen makkelijker groeien.

Moestuinieren in Verschillende Ruimtes

Heeft u niet genoeg ruimte voor een aparte moestuin? Ook dan kunt u eten uit eigen tuin. Groenten en kruiden plant u bijvoorbeeld tussen andere beplanting in een border. Naast groenten, fruit en kruiden, kunt u ook kiezen om eetbare bloemen in de border te zetten. Zo kunt u een hele border opbouwen met eetbare planten: de moesborder.

Voor balkons en terrassen moestuiniert u in potten en bakken. Heel flexibel! Of plaats in een kleine tuin een m2-bak. Dat houdt uw moestuintje meteen overzichtelijk. Potten kunt u ook op een plantentrap of op andere verhogingen plaatsen. Naast een klassieke moestuin, tussen de andere borderplanten of potten en bakken, kunt u ook nog denken aan een kruidenspiraal.

Extra Tips

  • Zorg, bij een grotere moestuin, voor wisselteelt.
  • Veel soorten fruit, kruiden of groenten houden van een lichte plek. Een plek voor de moestuin op het zuiden, of zuidwesten is ideaal. Let ook op beschutting tegen koude noordoostenwind. Met minimaal 6 uur zon heeft u de meeste mogelijkheden.
  • Gelukkig zijn er ook groenten en kruiden die in de (half)schaduw kunnen. Daarnaast is er verschil tussen diepe schaduw, waar helemaal geen licht komt en gefilterd licht.

Met deze tips ben je klaar om jouw eigen groenten, fruit en kruiden te kweken, zelfs als je nog nooit eerder hebt getuinierd. Onthoud dat experimenteren en leren deel uitmaken van het plezier van tuinieren, wees niet bang om fouten te maken. Dus waar wacht je nog op?

labels:

Zie ook: