Op de begane grond zit een groep mensen vast die elkaar niet kent. Buiten voltrekt zich een catastrofe, daardoor kunnen ze deze onbestemde ruimte niet verlaten.

Het Verhaal Achter 'Ground Floor'

In Ground Floor zien we hoe vijf mensen vast zitten op de begane grond. Ze kunnen nergens anders heen, want buiten is er oorlog of een vloedgolf of een protestmars. Of was het toch iets anders?

Wat begint als een spectaculaire situatie, ontwikkelt zich tot een ontmoeting tussen personages die openlijk twijfelen. Ze verliezen de grip op de wereld, op anderen en op zichzelf. Hoe gedragen we ons wanneer alle zekerheid wegvalt en tegelijkertijd met vreemden moeten omgaan? Welk leed dringt zich op, en welke instinctieve verlangens komen dan naar voren?

Ground Floor is een ontmoeting tussen personen die openlijk twijfelen en geen vat meer krijgen op de wereld, zichzelf en de ander. Ze proberen hun leven te bewaren door gladweg beginnen te vertellen, maar waar heb je het nog over als je denkt dat het einde nadert?

De situatie op de begane grond is een analogie voor wat ik om me heen zie in de westerse samenleving, als je kijkt naar de politieke situatie en de klimaatcrisis. Dat is een houding van behoorlijk weg blijven kijken, of in elk geval van niet willen veranderen. De personages in Ground Floor staan symbool voor deze houding.

De Creatieve Krachten Achter de Schermen

Maartje Wortel (Eemnes, 1982) is romanschrijver en columnist. Ze volgde de opleiding Beeld & Taal aan de Rietveld Academie in Amsterdam, publiceerde verhalen in diverse literaire tijdschriften en schreef columns voor NRC Handelsblad. Met haar debuut, de verhalenbundel Dit is jouw huis ontving ze de AntonWachter Prijs voor beste debuut. Haar romans Half mens en IJstijd werden beide genomineerd voor diverse grote literaire prijzen; Half mens werd bekroond met de BNG Literatuurprijs. Verhalen van haar werden onder andere vertaald in het Duits, Frans, Engels en Italiaans.

Ground Floor ging bij (muziek-)theatergezelschap Orkater in première op 19 januari 2024 in Rotterdam. Rook, onheilspellende klanken die doen denken aan onweer, onrustige silhouetten achter een matglazen pui. Als toeschouwer van de avant-gardistische musical Ground Floor ben je vanaf de eerste paar minuten getuige van een absurde situatie: vijf voorbijgangers vluchten voor naderend onheil een onopvallend gebouw in waar ze worden binnengelaten door de nietsvermoedende conciërge.

Wortel vertelt: “Mijn theaterdebuut bij Orkater, althans, het is mijn tweede toneelstuk, maar het eerste heb ik afgeblazen omdat ik mij eerst de taal van het theater eigen moest maken. Ground Floor is een avant-gardistische musical waarin alles wordt gezongen. Annelinde Bruijs maakt de muziek voor deze avant-gardistische musical van Orkater.

Ground Floor van Orkater is een idee van regisseur Suze Milius, co-regisseur Marijn Alexander de Jong en zanger, acteur en componist Annelinde Bruijs. De makers lieten zich inspireren door De palliatieve maatschappij van filosoof Byung-Chul Han dat gaat over pijn vandaag de dag. In dit kritisch filosofisch essay stelt Han dat de westerse samenleving niet meer met pijn kan omgaan. De westerse mens is algofoob geworden, oftewel: bang om pijn te lijden. Naast bekende pijnen als liefdesverdriet is de angst voor pijn ook in de politiek vertegenwoordigd in de vorm van conformiteitsdwang en consensusdruk.

In de theatertekst, geschreven door Maartje Wortel, klinkt het ongemak door dat de personages ervaren nu ze door omstandigheden plots tot elkaar veroordeeld zijn. Ze vertellen elkaar levensverhalen, van zeer gedetailleerd en persoonlijk tot onmiskenbaar bespiegelend en universeel. Een van hen is om onduidelijke redenen naarstig op zoek naar ene Bob, een fietskoerier tenniste eens met iemand die de bal niet terugsloeg waardoor ze geïrriteerd raakte, Romy herbeleeft een inspraakavond over de brandcompartimentering in de flat waar ze woont.

We merkten snel dat heel grote, basale uitspraken over een thema als pijn niet echt werken in het theater. We hebben ons uitgangspunt toen teruggebracht tot de kernvraag: wat doe je als het einde nadert en hoe gaan mensen daarmee om?

Muzikale Innovatie en Interpretatie

Ze maakte een wonderlijke mengeling van klassieke en elektronische muziek, vaak gezongen als spreektaal. Zij zei over de tekst: ‘Je hoeft geen libretto te schrijven met refreinen en rijm. Ik zorg er wel voor dat het linksom of rechtsom op muziek komt te staan.’ Dat was fijn. Ik hoefde er niet over na te denken hoe je dit in godsnaam op muziek zet. Ik kwam dan bijvoorbeeld aanzetten met het woord ‘brandcompartimentering’.

De meerstemmige ha-ha-ha’s en gezongen teksten zijn humoristisch en ontroerend tegelijkertijd. De heldere samenzang, de onvoorspelbare klankcombinaties en de consistente muzikaliteit van de acteurs maken van Ground Floor een theatraal concert met invloeden uit klassieke en elektronische muziek. Er ontstaat geen soundscape maar een soundspace, doordat de benedenverdieping van het ongedefinieerde gebouw alleen lijkt te bestaan bij de gratie van de zangerige niet-rijm.

Wortels tekst wordt gedragen door Bruijs’ compositie waardoor de toeschouwer zelf invulling kan geven aan de betekenis van de woorden. Zo staat de begane grond misschien wel symbool voor een situatie of een lichaam waarin je vastzit of gedachten waar je niet uitkomt. Soms voel je pas dat je leeft op het moment dat je pijn voelt of ongemak ervaart.

‘Het lijkt mij geweldig als er mensen komen kijken die juist iets heel anders hadden verwacht. Dat is juist de bedoeling. Ik vind het mooi als de voorstelling op heel veel verschillende manieren gaat vallen, dat het vooral een sfeer is die overblijft.

labels:

Zie ook: