Kerst is de tijd bij uitstek om koekjes te bakken. Vier zondagen voor kerst, meestal eind november of begin december, begint de advent periode. In Tsjechië is dit hét moment om aan de slag te gaan met het huis versieren en bakken. Veel mensen bouwen op de eerste zondag van advent een kerststal en maken een adventskrans.

Dit recept chocolade koekjes halve maantjes past hier perfect bij. Dit recept is van oorsprong Duits, net als veel van mijn recepten. Mijn oma bakte vroeger veel en vooral met Kerst werd er echt uitgepakt. Er werden heel veel verschillende soorten koekjes gebakken die wij dan op mochten eten. Natuurlijk niet allemaal, maar we kregen wel elk jaar een goed gevulde koekjestrommel mee.

Thuis genieten van vanillekipferl? Deze maanvormige koekjes zijn onder andere populair in Oostenrijk en Duitsland, en ze zijn vooral rondom de feestdagen overal te vinden. In deze landen is het traditie om een flinke lading kerstkoekjes te bakken voor advent en kerst. Vanillekipferl is een van de lekkernijen die in deze periode veel gebakken wordt.

Vanillekipferl Recept

Vanillekipferl, een klassiek kerstkoekje dat o.a. gemaakt kan worden met dit recept:

  1. Doe alle ingrediënten voor het deeg bij elkaar in een kom en meng met een handmixer door elkaar. Kneed met de hand kort door tot een deegje.
  2. Rol het deeg uit tot een worst en verpak de rol in folie. Laat het deeg een uurtje rusten in de koelkast.
  3. Verwarm ondertussen de oven voor op 170 graden (boven- en onderwarmte).
  4. Snij de rol deeg in 20 plakjes.
  5. Rol met de hand balletjes van de plakjes deeg en rol ze uit kleine rolletjes waarbij de puntjes wat dunner zijn. Dit gaat het makkelijkste tussen twee handen. Buig de rolletjes tot een half maantje.
  6. Leg de halve maantjes op een met bakpapier beklede bakplaat en schuif de bakplaat in de voorverwarmde oven.
  7. Bak de koekjes in ca 12-15 minuten gaar, tot de randjes wat goudbruin gekleurd zijn.

Amandel Halve Maantjes

Deze amandelkoekjes heten ‘croissants aux amandes’ in het gisteren besproken bakboek Tarte tatin, maar dan denk ik toch eerder aan die bladerdeeggevallen. Maar het zijn toch echt koekjes, in het Nederlands vertaald als ‘Halvemaantjes’. Het komt niet vaak voor dat ik in een kookboek de vertaling beter vind dan het origineel. Heerlijk brosse zandkoekjes zijn het, waarbij het gebruikte amandelmeel zorgt voor een extra lekker je-ne-sais-quoi.

Het recept gaat uit van 6 personen, maar ik heb geen idee hoeveel koekjes je per persoon geacht wordt te eten. Het formaat wordt ook nergens genoemd. Op de foto in het boek staan er maar zes. Ik nam qua ingrediënten halve hoeveelheden, voor 3 personen dus, en dat was genoeg voor anderhalf bakblik, oftewel 28 kleine koekjes.

Roer boter, suiker en amandelpoeder romig met een pollepel. Voeg door een zeef de bloem toe, roer even erdoor en ga dan verder met de hand en kneed heel kort tot een samenhangende bal. “Vorm het deeg tot halvemaantjes,” geeft de auteur als enige instructie. Ik pakte steeds een plukje deeg, rolde dat tot pink/vingerdikke rolletjes van een centimeter of 10. Leg die op een met bakpapier beklede bakplaat.

Het bestrooien met geschaafde amandelen is volgens het boek optioneel, maar zonder vind ik ze wel wat kaal. Overigens is “bestrooien” makkelijker gezegd dan gedaan, want 90% belandt naast danwel tussen de koekjes. Bak in de oven goudbruin en gaar. Even opletten nu. Volgens het boek in 20-25 minuten, maar bij mijn was 15 minuten eigenlijk nét iets te lang. Daarna heb ik ze nog een keer gemaakt, maar nu iets groter (zie foto helemaal bovenaan), toen bleek 15 minuten precies goed, al vond ik de kleintjes uiteindelijk toch het lekkerst, want minder droog.

Bestrooi de koekjes meteen uit de oven met wat suiker.

Chocolade Halve Maantjes (Schokoladekipferl)

Overigens staat het recept voor Duitse kerstkoekjes al online, evenals het recept voor kokoskoekjes. De sinaasappel chocoladekoekjes zijn hier favoriet in huis en ontbraken niet. Verder maakte ik dus deze chocolade halve maantjes (in het Duits Schokoladekipferl), spritskoekjes en hazelnootkoekjes.

Dit was een nieuw recept voor mij en het was dus even wachten hoe het uit zou pakken. Mijn dochter heeft de koekjes geproefd en deze meteen omgetoverd tot haar lievelingskoekjes, dus wat de smaak betreft was het perfect. De koekjes hadden iets fijner gemogen, maar omdat deze koekjes zonder ei worden gemaakt is dat best lastig.

Snijd van het deeg rolletjes van 1 cm en vorm hier halve maantjes van. Let op: het deeg is behoorlijk broos en scheurt makkelijk. Laat de koekjes op de bakplaat afkoelen.

Recept voor Halve Maantjes Koekjes

  1. Mix de suiker en vanillesuiker met de eieren tot een schuimig massa.
  2. Voeg vervolgens de olie en bakpoeder toe.
  3. Voeg dan de bloem beetje bij beetje bij toe (niet in één keer erbij gooien).
  4. Rol het vervolgens uit tot een plak van ongeveer 1 cm dik.
  5. Steek er met een glas of een rond uitsteekvormpje halve maantjes uit en leg ze op de bakplaat.
  6. Bak ze in de oven. Let erop dat de koekjes iets wit blijven en dat ze niet bruin gebakken worden!
  7. Verwarm de abrikozenjam met een kleine scheut water. Laat de koekjes er even in zwemmen, zodat ze de jam goed opnemen. Ze mogen een paar minuten er lekker in zwammen zodat de koekjes zacht worden.

Vanille Kipferl: Internationale Invloeden

Het is weer tijd voor een nieuwe Food Blog Swap. Deze maand mag ik iets maken van de blog van Ramona: A Dutchie Baking. Deze keer was de keuze helemaal niet moeilijk. Toen ik het plaatje van vanilla kipferl biscuits zag wist ik meteen dat dit het zou worden. Nu is Ramona een Nederlandse (Friese) dame die blogt in het Engels, over (in dit geval) een Duits / Oostenrijks recept, waarin verwezen wordt naar Hongarije en Turkije. Hoe internationaal wil je het hebben?

Misschien waren mijn koekjes veel groter dan eigenlijk de bedoeling is. Toch lijken ze wel de juiste grootte als ik ze vergelijk met de foto waar ze er eentje vasthoudt. Ik kreeg in ieder geval maar 24 koekjes uit deze hoeveelheid deeg. Door de poedersuiker direct na het bakken over de koekjes te strooien zorgt de warmte van de koekjes ervoor dat de suiker een heel klein beetje smelt, waardoor het bijna een soort glazuur vormt. Erg lekker.

En voor de koekjes zelf gebruikte ik maar 1 vanille-stokje. In de winkel leken het er wel twee, maar dat bleek 1 dubbelgevouwen exemplaar te zijn. Gooi trouwens de lege stokjes niet weg! Je kunt er prima zelf vanille-extract mee maken.

Mix de boter, eidooier, suiker, vanillezaadjes en het zout zacht. Zeef er de bloem en maizena boven en mix dat samen met het amandelmeel snel door elkaar tot een deeg. Verdeel het deeg in 24-30 gelijke stukken. Maak er kleine rolletjes van, met het midden ietsje dikker dan de uiteinden. Vorm de stukjes voorzichtig in halve maantjes. Leg ze op een bakplaat met bakpapier. Bestrooi de koekjes, als ze uit de oven komen, direct met ruim poedersuiker.

Later maakte ik er in mijn glutenvrije keuken met kikkererwtenmeel een glutenvrije versie van. Lekker knapperig en niet al te zoet. In een goed afgesloten trommel blijven ze heel lang goed. Heel handig om een voorraad van te hebben voor de lekkere trek of voor onverwachte gasten.

Glutenvrije Vanille Kipferl

Dit traditionele kerstkoekjes recept is goed voor 64 met de hand gerolde halve maantjes zo dik als een pen.

Van oorsprong wordt vanillekipferl ook vaak gemaakt met walnoten, maar in dit recept gebruik ik amandelmeel. In dit vanillekipferl recept maak ik vanille-poedersuiker door het merg van een vanillestokje door de poedersuiker te mengen.

Doe de boter, suiker, het vanille-extract en zout in een kom en meng door elkaar. Dit kun je met de hand doen, met een standmixer met een platte deeghaak of met een handmixer met deeghaken. Meng de eidooiers erdoor en voeg vervolgens de bloem en het amandelmeel toe. Kneed het deeg kort door en vorm vervolgens bolletjes van 15 gram. Rol deze tot een rolletje van ongeveer 7 centimeter, de uiteinden van het deeg mogen iets dunner zijn. Bak de koekjes in 14-19 minuten goudbruin en gaar.

Schraap het merg uit het vanillestokje en doe dit samen met de poedersuiker in een foodprocessor. Pulseer alles een paar keer tot het goed gemengd is.

Ingrediënten voor Glutenvrije Vanille Kipferl

  • 350 gram kikkererwtenmeel (glutenvrij)
  • 80 gram suiker
  • 100 gram gemalen walnoten (of amandelen)
  • snuf zout
  • citroenrasp van 1 citroen
  • 200 gram koude boter - in blokjes gesneden
  • 2 eigeel
  • vanillepoedersuiker voor het bestrooien van de gebakken koekjes

Instructies

  1. Droge ingrediënten door elkaar roeren en vervolgens op het aanrecht of in de keukenmachine met de K haak met de in blokjes gesneden koude boter en de eidooiers vermengen tot zich net een bal vormt.
  2. Plat drukken, in folie wikkelen en minstens 2 uur in de ijskast leggen (kan ook tot de volgende dag).
  3. Bakpapier op de bakplaten leggen en de oven voorverwarmen op 190° (zonder fan).
  4. Haal het gekoelde deeg uit de ijskast en verdeel het deeg in vier gelijke delen. Vervolgens elk deel met de hand uitrollen tot een pil (een lange rol).
  5. De pillen op een plank doormidden snijden en de helften weer doormidden snijden. Dan elk van die delen in vier gelijke stukjes snijden. Zo snijd je elke pil in 16 stukjes.
  6. De stukjes met de vlakke handpalm uitrollen tot pendikte en als halve maantjes op een afstandje van elkaar op het blik met bakpapier leggen.
  7. Licht bakken (in 13-15 min op 190° onderin een voorverwarmde oven zonder fan).
  8. Na het bakken even wachten tot de koekjes lauwwarm zijn. Niet meteen van het bakblik halen want dan zijn de koekjes nog erg bros.
  9. Omdat je deze hoeveelheid bij een gangbare oven in twee keer moet bakken is het handig als je twee bakplaten met bakpapier hebt. Heb je maar één plaat, dan de plaat even af laten koelen voordat je de tweede lading er op legt.
  10. Als de koekjes nog een beetje warm zijn in laagjes in een trommel of tupper leggen en laag voor laag goed met vanillepoedersuiker bestrooien.
  11. De trommel of tupper pas afsluiten als de Kipferl volledig zijn afgekoeld.

Tips

  • Maak zelf een voorraad vanillesuiker door een goed afsluitbare pot met poedersuiker en één of meer (gebruikte) vanillestokjes te vullen en zo te bewaren (tip van Annemieke).
  • De vanille Kipferl zijn in een luchtdichte trommel of tupper lang houdbaar.

labels:

Zie ook: