Sinds mensenheugenis brengen gelovigen, wanneer er een bijzondere gebeurtenis op handen is, een worst naar een clarissenklooster, met de vraag aan de zusters dat zij bidden voor goed weer.
Wie is de Heilige Clara?
Clara van Assisi wordt vereerd als beschermheilige tegen slecht weer. Clara, de vrouwelijke vorm van het Latijnse clarum, betekent namelijk ‘klaar’, of ‘helder’. En een heldere hemel staat voor goed weer. Ze leefde lang geleden (1195-1253), ze werd zeer bekend, sprak de gelovigen aan en schonk vertrouwen: dat zijn allemaal factoren om ontdekt te worden door het volksgeloof.
Clara van Assisi, de eerste vrouw die zich aansloot bij Franciscus van Assisi. Zij wordt vereerd als beschermheilige tegen slecht weer, een positie die ze vermoedelijk dankt aan haar naam. Zij is ook de patrones van mensen met oogkwalen. Daar zijn twee redenen voor.
De eerste een feitelijke: Clara had lange tijd last van haar ogen. De tweede is er eentje puur uit het repertoire van het volksgeloof. In de naam Clara zit het woord ‘klaar’ voor ‘helder’. En ook de link met ‘helder weer’.
De Traditie van de Worst voor Clara
Het aanbieden van een ‘worst voor Clara’ gaat dan gepaard met een verzoek te bidden voor mooi weer.
De clarissen die - zo gelooft het volksgeloof - een voetje vóór hebben bij hun naamgever, bidden tot hun stichteres Clara voor goed weer. Als tegenprestatie breng je hen een worst. De clarissen waren bedelzusters die met een lekker stukje worst goed geholpen waren.
De laatste tijd groeit in Klooster Wittem het oude gebruik van het aanbieden van een worst als er wat te vieren valt.
Hoewel Clara in het redemptoristenklooster van Wittem niet in het bijzonder wordt vereerd, bieden verenigingen of families steeds vaker een worst aan voor het welslagen van een festiviteit.
Waar en Wanneer?
Je ziet het vaak bij carnaval, een groot volksfeest dat van tradities aan elkaar hangt. De carnavalsvierders van Chaam, nabij Breda, brengen sinds jaar en dag worsten naar het Clarabeeld in het devotiepark van het net over de grens gelegen Meersel Dreef.
Tegen de noordkant van de toren van het Brabantse Hilvarenbeek, een 75 meter hoog monument uit ca. 1450, staat een hardstenen beeldje van de heilige Clara.
Het is namelijk de gewoonte in dit dorp (en ver daarbuiten, tot in Wittem toe!) om, als men voor een buitenactiviteit goed weer nodig heeft, een worst aan Clara te schenken. Als tegenprestatie vraagt zij aan Onze-Lieve-Heer voor goed weer te zorgen op de gewenste dag.
Moderne Interpretaties en Uitzonderingen
Maar tijden veranderen: de clarissen in Megen bij Oss believen geen worst meer, omdat ze vegetarisch zijn geworden. Ze accepteren wel fruit, kaas en eieren.
Dus zou hij de worstentruc toe kunnen passen voor dagen en weken regen!
Dogma’s en geloofsformules zijn vaak te ingewikkeld voor gewone stervelingen; ze geven daar vaak een eigen draai aan en dat leidt tot volksgeloof. Daarom is volksgeloof het sterkste geloof dat er is.
Een levende traditie
Iedereen kon er de lol van inzien, temeer omdat met deze actie een zeer oud gebruik is overgenomen door de jongste generatie. En dat is bijzonder. De meeste tradities sterven uit.
Het is dan interessant om te zien dat een jongeman een blikje met knakworstjes aan Clara schenkt. Hij doet de oudere generaties na en dat zou wel eens kunnen betekenen dat de traditie van het schenken van worsten aan Clara in Hilvarenbeek voor de toekomst behouden blijft. En niet alleen daar, in veel meer plaatsen bestaat deze traditie nog.
