Twee echtparen gaan een avond uit eten in een restaurant. Ze praten over alledaagse dingen, dingen waar mensen tijdens etentjes over praten: werk, de laatste films, de oorlog in Irak, vakantieplannen, et cetera. Maar ondertussen vermijden ze waar ze het eigenlijk over moeten hebben: hun kinderen. De twee vijftienjarige zoons van beide echtparen, Michel en Rick, hebben samen iets uitgehaald wat hun toekomst kan verwoesten. Tot dusver zijn alleen vage beelden van de twee in Opsporing verzocht vertoond en zit het onderzoek naar hun identiteit vast. Maar hoe lang nog? Twee mannen, twee vrouwen, twee zoons - wie durft een beslissing te nemen over de toekomst van zijn eigen kind?

Samenvatting van het verhaal

Het boek gaat over een diner. Deelnemend aan het diner zijn Serge en Babette Lohman en Claire en Paul Lohman. Serge Lohman staat op het punt om de nieuwe minister-president van Nederland te worden, maar zijn zoon en de zoon van zijn broer hebben iets verschrikkelijks gedaan. Ze gaan dineren om dit te bespreken, dat is tenminste de bedoeling. De zoon van Paul, Michel, en de zoon van Serge, Rick, hebben een zwerver vermoord. Per ongeluk. De zwerver lag in een pinhokje en zij wilden pinnen. Ze werden kwaad en gooiden een lege jerrycan in het hokje, deze vatte vlam en zo verbrandde de zwerver. Tijdens het gesprek proberen ze het onderwerp steeds te ontlopen. Tussen het diner door verteld Paul steeds iets over zijn eigen leven dat te maken heeft met het gespreksonderwerp van dat moment.

De geadopteerde zoon van Serge en Babette, Beau, heeft de ‘moord’ zien gebeuren en chanteert Rick en Michel ermee. Ze moeten veel geld aan hem geven, dan pas haalt hij alle filmpjes die hij van hen op internet heeft gezet eraf. Aan het einde wil Serge door het incident van Michel en Rick zich terugtrekken uit de campagne, maar Babette, Claire en Paul zijn het daar niet mee eens. Claire heeft bedacht dat als ze Serge zouden verwonden, hij niet de persconferentie zal geven de volgende dag, waarin hij zijn terugtrekking zou aankondigen. Beau verdwijnt op mysterieuze wijze en het gezin van Paul leeft hun leven ‘gewoon’ verder.

Personages en hun rollen

Paul Lohman is vader van Michel en gelukkig getrouwd met Claire Lohman. Na een carrière als geschiedenisdocent op de middelbare school is hij op non-actief gesteld door zijn agressieve uitingen op het werk en in zijn privéleven. Paul is de broer van presidentskandidaat Serge Lohman. Het verhaal begint bij een diner dat Paul en Claire hebben met zijn broer Serge en zijn vrouw Babette in een duur restaurant. Een restaurant waar ‘normale’ mensen volgens Paul niet komen.

Tijdens het diner valt het Paul op dat Babette heeft gehuild, ze verbergt haar ogen achter een donkere bril. Het gezelschap gaat gewoon aan tafel zonder iets te laten merken. Al snel lopen de spanningen hoog op. Paul en Claire zijn totaal geen types voor een restaurant als dit. Paul ergert zich dood aan de Gerant van het restaurant. Die, door middel van zijn pink, aanwijst waar alle gerechten wel niet vandaan komen en hoe ze zijn gemaakt. Eerst wordt er gepraat over allerdaagse dingen zoals films, vakanties e.d.

Maar als Paul na een bezoek aan het toilet terug komt bij de tafel is het mis gegaan. Babette is in huilen uitgebarsten en vlucht naar de tuin. Claire volgt Babette om met haar te praten. Serge en Paul blijven alleen over. Serge schuift de huilbui van Babette op de hormonen. Volgens hem heeft ze er al langere tijd last van. Het wordt Paul wat teveel en hij verdwijnt ook van tafel om te kijken waar Claire en Babette zolang blijven. Eenmaal in de tuin voelt Paul een mobieltje afgaan in zijn zak, het mobieltje van zijn zoon. Die middag had hij stiekem in het mobieltje gekeken op zoek naar een filmpje. Hij neemt op en krijgt zijn eigen zoon aan de lijn die zich afvraagt wat zijn vader met zijn mobieltje doet. Michel wil zijn mobiel wel op komen halen.

Hierdoor heeft Paul nog maar even de tijd om het filmpje te zoeken. Hij vindt een filmpje waarin zijn zoon en de zoon van Serge een zwerver mishandelen op het station. Paul weet niet wat hem overkomt, zijn vrouw en zoon houden iets voor hem achter. Na een tijdje komt Michel aan. Op dat moment verteld Paul aan de lezer wat er allemaal is gebeurt. Op weg naar huis van een schoolfeest gingen Michel, Rick en Beau(geadopteerde zoon van Serge en Babette) nog even pinnen. In het pinhokje lag een stinkende zwerver te slapen. De zwerfster begint te schelden en zegt dat ze op moeten rotten. Dat maakt Michel en Rick kwaad, Beau heeft er geen zin in en gaat naar huis. Michel en Rick beginnen dingen van straat te halen en het tegen de zwerver aan te gooien. Ze gooien en bureaulamp en een lege jerrycan. Maar dan gaat het mis… Er komt een aansteker bij en de jerrycan, waarvan de jongens dachten dat hij leeg was, ontploft en de zwerfster is op slag dood. Paul en Claire komen achter dit incident na een uitzending van Opsporing Verzocht. De camera’s in het pinhokje hebben alles opgenomen. Op de beelden is niet te herkennen wie de jongens zijn, maar Paul herkent zijn enige kind meteen. Claire lijkt niets te merken, ten minste zo doet ze.

Langzamerhand komt de aap uit de mouw. Michel vertelt dat Beau Michel en Rick chanteert door een filmpje met hun stem op de achtergrond op YouTube te zetten. Als Michel en Rick geld geven aan Beau is er niks aan de hand, maar als ze dat niet doen dan gaat Beau naar de politie. Als Michel is vertrokken, en Claire en Babette zijn teruggekeerd gaan ze terug naar het restaurant en schuiven weer aan bij Serge. Dan begint Serge te vertellen dat hij een plan heeft om de toekomst van zijn zoon te beschermen. Hij wil aftreden als toekomstig president. Volgens hem kan Rick er niet mee leven dat hij de dood van een zwerver op zijn geweten heeft. Babette en Claire verklaren Serge voor gek, Paul kan het allemaal niet zo schelen.

Serge verteld dat hij een persconferentie gaat geven in het café waar Paul en Claire altijd komen. Dat maakt Paul wel kwaad. Serge en Claire betalen de rekening en verlaten het restaurant. Claire verteld aan Paul dat ze alles in scène heeft gezet. Het geheimzinnige gedoe van Claire over Michel heeft allemaal een rede. Aan tafel had Claire Michel opgebeld, later verteld ze aan Paul dat dat toneel was en dat ze Michel een alibi wilde geven. Claire vertelt de rest van haar plan aan Paul. Ze wil dat hij zijn eigen broer verwond zodat de persconferentie niet door kan gaan. Paul vindt die geen goed idee. Dan gaat ook Claire van tafel ze gaat alvast richting het café waar Serge de pers toe gaat spreken. Paul blijft achter tot hij sirenes hoort, hij loopt zo normaal mogelijk naar buiten. Meteen heeft hij in de gaten wat er aan de hand is. In zijn plaats heeft Claire zijn broer verwond. Zo kan alsnog de persconferentie niet door gaan. Met een minuscuul knikje gebaart Claire dat Paul snel naar huis moet gaan. Zij eindigt op het politie bureau. Michel en Rick hebben in de tussentijd met Beau afgerekend.

Belangrijkste Personages

  • Paul Lohman: De hoofdpersoon, vader van Michel, en een geschiedenisdocent op non-actief.
  • Claire Lohman: Vrouw van Paul, en de moeder van Michel.
  • Michel Lohman: De zoon van Paul en Claire.
  • Serge Lohman: De broer van Paul, presidentskandidaat en vader van Rick.
  • Babette Lohman: De vrouw van Serge.
  • Rick Lohman: De zoon van Serge en Babette.
  • Beau Lohman: De geadopteerde zoon van Serge en Babette.

Thematiek en Motieven

Het thema van het boek is dilemma. Wat moet je doen als je kind iets heel ergs heeft gedaan? Moet je net als Paul je kind beschermen voor wat hij heeft gedaan? Om zo zijn jeugd te redden. Of kun je beter net als Serge gewoon eerlijk en openkaart spelen omdat je kind er anders later trauma’s aan overhoudt? Deze vragen worden op het eind vaak tot discussie gesteld door Paul en Claire.

Motieven

  • Liefde: Tot hoever kan je gaan uit liefde voor je eigen kind?
  • Familie: De familieband staat ook centraal in het boek.
  • Eten: Het hele boek is een diner. Elk deel van het boek begint weer met een stukje over eten.
  • Moord: Er wordt vaak gesproken over de moord die Michel en Rick hebben gepleegd.

De roman heeft een opzet in hoofdstukken die in relatie worden gezet met het opdienen van een vijfgangendiner in een duur restaurant. De delen waarin de roman is verdeeld, verwijzen naar de onderdelen van zo’n diner:

  • Aperitief
  • Voorgerecht
  • Hoofdgerecht
  • Nagerecht
  • Digestief

Daarna is er een soort epiloog die ook ruim na de dag van het diner wordt verteld. Dit hoofdstuk heet “De fooi.”

Recensies

Het literaire jaar 2009 begon op 9 januari. Toen verscheen bij uitgeverij Anthos een roman die al een tijdje met affiches op straat was aangekondigd: Het diner van Herman Koch. De schrijver was 's avonds te gast bij Pauw & Witteman, het boek werd binnen tien dagen enthousiast onthaald in HP/De Tijd, de Volkskrant, Trouw en NRC Handelsblad. Bij Het diner kwamen zo veel succesfactoren samen dat het een complot leek: de televisiefaam van de auteur (Jiskefet), de marketinginspanning van zijn nieuwe uitgever, de enthousiaste recensies, de geringe concurrentie in de 'stille' maand januari, de herkenbare setting van een net te chique restaurant en, bijna vergeten, de roman zelf: grappig, spannend en met morele dilemma's.

Schrijver Herman Koch heeft veel succes gehad met zijn thriller Het Diner. Al snel volgde het toneelstuk en nu is er dan de onvermijdelijke verfilming. Miljoenen Nederlanders zullen het verhaal al kennen van het boek en eventueel het toneelstuk. Wanneer de plotwendingen al bekend zijn voordat ze zich voordoen, gaat het thrillerelement goeddeels verloren.

In Het Diner wordt veelvuldig gebruik gemaakt van een interne voice-over waarin de hoofdpersoon Paul tegen zichzelf praat. Zo nu en dan wendt hij zich zelfs rechtstreeks tot de camera, oftewel het publiek. Hoewel het taalgebruik uit het boek zo dus goed tot zijn recht komt, getuigen deze trucjes van een zekere zwakheid. Regisseur Menno Meyjes draait al een tijdje mee in Hollywood. Als schrijver was hij betrokken bij grote producties als The Color Purple, Indiana Jones and the Last Crusade en The Siege. Als regisseur is hij duidelijk minder talentvol.

Menno Meyjes’ versie van Het diner is niet geïnteresseerd in die daders en godzijdank ook niet in de idiotie van de erfelijke ziekte die Koch in z’n boek als verklaring suggereerde. De film speelt zich voornamelijk af in een restaurant waar de vier ouders van de jongens samenkomen om hun strategie te bespreken, nadat ze de twee op televisiebeelden herkend hebben: openbaar maken of geheim houden? Het gaat tenslotte om hun kinderen.

Meyjes is wel zo slim om die gekte niet alleen bij een verbitterde eenling als Paul te zoeken. Elk afkeren van de wereld kan tot waanzin leiden. Ook bij mensen die op het eerste gezicht in orde lijken. Dat de film op die noot durft te eindigen, een film die Eyeworks gezien de populariteit van het boek vermoedelijk toch als een publieksfilm beschouwt, krijgt hopelijk navolging.

Met zijn zesde roman Het Diner uit 2009 heeft Herman Koch een ware bestseller te pakken en een wereldpubliek ingepakt. Het boek van de auteur, die de meesten van ons toch kennen van zijn bijdragen aan Jiskefet, won de NS Publieksprijs, is in meer dan dertig landen uitgegeven en daarmee één van de succesvolste Nederlandse romans aller tijden.

labels:

Zie ook: