Het diner, gebaseerd op de gelijknamige roman van Herman Koch, neemt de kijker mee in een verhaal vol morele dilemma's en verborgen agenda's. De film, geregisseerd door Menno Meyjes, toont een avond waarop twee broers met hun echtgenotes samenkomen voor een diner dat hun levens voorgoed zal veranderen.

Wie zijn de hoofdpersonen?

  • Paul Lohman: Een ex-geschiedenisleraar, cynisch en soms agressief, gespeeld door Jacob Derwig.
  • Claire Lohman: De vrouw van Paul, die meer weet dan ze laat blijken, vertolkt door Thekla Reuten.
  • Serge Lohman: Pauls broer, een politicus in de race voor het premierschap, gespeeld door Daan Schuurmans.
  • Babette Lohman: De vrouw van Serge, die worstelt met de situatie, gespeeld door Kim van Kooten.

Centraal staat de vraag: als je weet dat je kind een verschrikkelijke misdaad heeft gepleegd, geef je hem of haar dan aan bij de politie?

Het Verhaal Begint

Paul Lohman gaat in op een uitnodiging van zijn broer, Serge Lohman om samen met hun vrouwen, Claire en Babette, iets te gaan eten. Paul is een ex-geschiedenisleraar. Serge een bekende politicus, de verwachting is dat hij na de volgende verkiezingen minister-president wordt. Paul en Claire hebben een zoon: Michel. Serge en Babette hebben twee zoons en een dochter: Rick, Beau en Valerie. Beau is geadopteerd. Serge heeft Paul verteld dat ze met elkaar moeten praten over hun kinderen.

Voordat ze aan tafel gaan, heeft Paul in een café bij het restaurant een gesprek met Claire. Zij is benieuwd of hij de laatste tijd heeft gemerkt dat hun vijftienjarige zoon Michel afstandelijker is dan normaal. Dat heeft hij. En het komt waarschijnlijk door iets dat te maken heeft met een filmpje op Michels telefoon. Wat er op dat filmpje te zien is, komen we als lezer dan nog niet te weten. Tegen Claire vertelt Paul echter dat Michel misschien problemen heeft op school.

Een Diner Vol Spanning

Tijdens het diner wordt het onderwerp waarvoor ze zijn gekomen lange tijd vermeden. Pas als de hoofdgerechten bijna op tafel staan, zegt Serge tegen Paul dat ze moeten praten over hun kinderen. Dat komt er zo snel echter niet van. Serge Lohman moet eerst een bewonderaar afwimpelen. De vrouwen zijn samen naar het toilet. En ook Paul gaat, voor de tweede keer in korte tijd, van tafel. Hij blijkt de telefoon van zijn zoon per ongeluk meegenomen te hebben. Op die telefoon staat een filmpje waarin Michel en Rick een zwerfster mishandelen en daarna in brand steken.

Voor Paul is deze informatie niet nieuw. Hij had zijn zoon al herkend op de beelden die het tv-programma Opsporing Verzocht uitzond van deze dodelijke mishandeling. Die beelden waren echter niet erg helder, waardoor Michel en Rick verder door niemand zijn herkend. Paul denkt ook lang dat Claire van niets weet. Maar tijdens het diner komt hij erachter dat Claire het al eerder wist dan hij. Michel heeft op dezelfde avond dat ze de zwerfster hebben vermoord, Claire gebeld om te vragen wat ze moesten doen.

De beelden staan inmiddels ook op YouTube. Beau dreigt bekend te maken dat Michel en Rick de daders zijn. Dat wil Claire voorkomen. Ze heeft Michel gevraagd die avond te regelen dat Beau hem en Rick niet langer kan afpersen. Hoe? Hij is volgens haar oud genoeg om dat zelf op te lossen. Een neptelefoontje van Claire met haar zoon helpt hem aan een alibi. Dankzij dat telefoontje denkt Babette dat Michel tijdens het diner thuis is, terwijl hij in werkelijkheid het klusje met Beau aan het klaren is.

De Kern van de Zaak

Pas tijdens het nagerecht kan Serge het onderwerp ‘hun kinderen’ eindelijk ter sprake brengen. Zijn zoon Rick lijdt onder de gebeurtenissen. Serge wil daarom dat zijn zoon bekent, zodat hij zijn straf kan uitzitten en daarna verder kan met zijn leven. Serge heeft zelfs al een persconferentie gepland waarin hij aankondigt zich terug te trekken uit de landelijke politiek. Claire en Paul vinden dit geen goed idee. Het zou ook de toekomst van hun zoon Michel verpesten.

Ook Babette wil dat Serge in de politiek blijft. Ze geniet van het leven in de schijnwerpers en ziet zichzelf graag als de vrouw van de minister-president. Ze hoopt dat Claire of Paul Serge op andere gedachten kunnen brengen. Dat lukt. Na afloop van het diner plant Claire, in hetzelfde café waar ze eerder die avond was met Paul, een afgebroken wijnglas in het gezicht van Serge. Met zo’n gehavend gezicht kan hij geen persconferentie geven. Hij verliest echter wel de verkiezingen. Van Beau hebben ze na die avond nooit meer iets vernomen.

Thema's en Motieven

Enkele belangrijke thema's en motieven in "Het Diner" zijn:

  • Morele dilemma's: De centrale vraag over wat te doen als je kind een misdaad begaat.
  • Familiegeheimen: Verborgen waarheden en de impact ervan op relaties.
  • Loyaliteit: De grenzen van loyaliteit aan familie en de bereidheid om anderen te beschermen.
  • Maatschappelijke kritiek: Een blik op de hypocrisie en banaliteit in de hogere kringen.

De Rol van Claire

De ware aard van Claire wordt pas laat in Het diner geopenbaard. En daarin zit denk ik de grootste dramaturgische kracht van het verhaal. Het is datgene waar je als lezer, net als de andere personages aan tafel, lange tijd overheen kijkt. Zij weet alles vanaf het begin. Zij stuurt Michel aan. En zij is van alle vier de tafelgenoten het meest uitgesproken: de toekomst van Michel mag niet verpest worden door één incident met één stinkende zwerfster die sowieso niet in dat pinhokje hoorde te liggen.

Verschillen tussen boek en film

Een belangrijk bezwaar tegen de film had ik ook al tegen de roman: we zitten nauwelijks aan tafel. Veel informatie wordt ons verteld via flashbacks en een monologue intérieur van Paul Lohman. Dat is in de roman al vervelend, op het witte doek is het helemaal een ongelukkige keuze. Je blijft als kijker op flinke afstand. Hierdoor heb je geen moment het gevoel dat je de problemen waarvoor de personages zich gesteld zien ook een beetje jouw problemen zijn.

Nog ernstiger is dat Claire aan het begin van de film al verklapt dat ze Paul leuker vindt als hij zijn medicijnen niet inneemt. Daarmee weet je over zowel Paul als Claire heel snel in de film iets dat in de roman (en het toneelstuk) juist even verborgen blijft. En vooral in het geval van Claire is dat een probleem, omdat daardoor haar gedrag later op de avond veel minder verrassend is.

De grootste misser in de film vind ik dat Paul zich tegen het einde, als hij ontdekt en gezien heeft dat Claire en zijn zoon Michel een meedogenloos koppel vormen, alleen op een kamer terugtrekt. Duidelijk gescheiden van Claire en zijn zoon. Misschien voelt hij zich door hen buitengesloten. Misschien heeft hij morele bezwaren tegen hun handelen. In ieder geval is dit niet de man die koste wat kost het geluk van hun drieën wil behouden zoals in de roman (en het toneelstuk). Dat is misschien geruststellend voor de kijker, maar daarmee wordt nog een belangrijke angel uit het verhaal getrokken.

labels:

Zie ook: