In de aanloop naar Moederdag is het passend om de balans van bijna veertig jaar kookemancipatie op te maken. Stond de Nederlandse vrouw in 1975 nog twaalf uur per week achter het fornuis, in de loop der jaren is dat teruggebracht tot acht uur. De mannen compenseren dat nauwelijks. Hun bijdrage aan de bereiding van de dagelijkse maaltijden is gestegen van dik twee naar krap drie uur per week. Het gemakskoken heeft dan ook een grote vlucht genomen. In dat licht moeten we de luiewijvenfriet zien, friet van ongeschilde aardappelen.

Aantrekkelijk, want aardappelen schillen is voor velen een vervelende kookklus. De luiewijvenfriet kwam ik jaren geleden voor het eerst tegen in een Belgisch restaurant, maar er blijken inmiddels vele luiewijvenrecepten te bestaan, voor soep, ovenschotels, koek en wat dies meer zij. Ze hebben als gemeenschappelijk kenmerk dat er toch enig kookwerk is te doen.

Opmerkelijk, want het ideale recept voor de ultieme luie thuiskok begint met „Men neme de telefoon” ten einde iets eetbaars thuis te laten bezorgen. Kennelijk is dat niet de werkwijze van luie wijven maar eerder van gemakzuchtige kerels.

Wat is Luie Wijven Friet?

Luie wijven friet wordt gesneden uit ongeschilde aardappels en zijn vaak wat dikker en ongelijker dan gewone friet. Noemen we dat tegenwoordig niet ambachtelijke friet? Het klinkt in ieder geval positiever én vrouwvriendelijker dan luie wijven friet. Deze friet is smaakvol en lekker knapperig door de schil die er nog op zit. Ook bevatten aardappelschillen vezels en vitamines. Maar ja, dat laatste boeit natuurlijk niet als je ze toch in de frituur smijt en serveert naast een dikke burger.

Ingrediënten en Bereiding

Men neme voor een flinke portie 250 gram aardappelen per persoon. Biologische, onbespoten aardappelen hebben in dit geval absoluut de voorkeur. Een iets bloemige aardappel wordt krokanter, een vastkokende aardappel heeft een betere beet. De keuze is een kwestie van persoonlijke smaak.

  1. Boen de aardappelen goed schoon en snijd ze overlangs in, afhankelijk van de grootte van de aardappel, zes tot acht wigvormige partjes.
  2. De partjes moeten niet dikker zijn dan anderhalf à twee centimeter.
  3. Spoel ze af en droog ze in een handdoek of een stuk keukenpapier.
  4. Frituur de frieten in porties van niet meer dan 250 gram.
  5. Gebruik een neutrale frituurolie, bijvoorbeeld zonnebloemolie of arachideolie.
  6. Frituur de frieten eerst op 160 graden tot ze licht gekleurd zijn, dat duurt ongeveer vijf minuten.
  7. Houd de temperatuur in de gaten. Bij een te lage temperatuur worden de frieten vet, bij een hoge temperatuur zijn ze bruin voor ze gaar zijn.
  8. Haal de frieten uit de olie, rammel stevig met het mandje om zoveel mogelijk vet kwijt te raken.
  9. Laat de frieten uitlekken en afkoelen tot keukentemperatuur.
  10. Verhit de frituurolie nu tot 190 graden.
  11. Bak de friet in porties bruin en krokant in twee tot vier minuten.
  12. Haal ze uit de olie.
  13. Schud zo veel mogelijk vet ervan af en laat ze uitlekken op keukenpapier.
  14. Strooi er zout over en schud ze nog een keer op.

De Perfecte Serveertip

Serveer de friet nooit met fritessaus - een even onzalige als inferieure uitvinding - maar altijd met echte mayonaise. En hoewel het zelf maken met keukenmachine of staafmixer een fluitje van een cent is mag de mayonaise deze keer best uit een potje komen.

Variaties op Friet

Of je het nou friet of patat noemt, soms wil je wel eens wat anders bij je burger dan de standaard friet. Er zijn veel verschillende soorten zoals je misschien al wel wist.

  1. Shoestring fries / steppegras: Shoestring fries zijn extreem dunne frietjes. Vaak nog dunner dan de Franse frietjes van de grote M. Ze zijn ook krokanter dan Franse frietjes. In België en het zuiden van ons land is dit soort friet bekend als steppegras. Officieel is dit niet de naam van alleen de friet maar van een heel gerecht. Het is namelijk een biefstuk met daar bovenop een lading dunne friet. Bovenop die berg friet ligt een schijfje citroen met kaviaar.
  2. Twister friet: Twister friet is friet dat in een spiraalvorm is gesneden. Dat smaakt niet per se anders, ze zien er vooral leuk uit. De twister friet die in de winkel te koop is, is vaak al wel heel lekker gekruid. Een van de eersten die deze friet in Nederland introduceerde, was aardappelproducent Lamb Weston.
  3. Raspatat: Raspatat is friet op basis van aardappelpoeder. Waar bij normale friet de aardappel in reepjes wordt gesneden en wordt gebakken, wordt er voor raspatat dus eerst poeder gemaakt van de aardappel. Vaak zijn ze iets krokanter dan gewone friet. Ook is de binnenkant net wat anders qua structuur.
  4. Steakhouse friet: Steakhouse friet is een stuk breder dan gewone friet. Hierdoor heb je meer fluffy aardappel aan de binnenkant dan bij dunne friet. Steakhouse friet is niet helemaal hetzelfde als Vlaamse friet. Die laatste soort is vaak nog wat dikker en breder. Als je zelf steakhouse friet gaat maken, is het extra belangrijk om een smaakvolle aardappel te nemen. Er blijft ten slotte veel meer aardappelsmaak behouden.
  5. Zoete aardappelfriet: Zoete aardappelfriet zien we steeds vaker op de menukaart staan als optie. Zoals de naam al verklapt worden deze gemaakt van zoete aardappel in plaats van gewone aardappel. Dit heeft een licht zoete smaak aan de friet. Er wordt nog wel eens gedacht dat zoete aardappel de gezondere keuze is. Dit is echter niet waar. De voedingswaarden zijn bijna gelijk aan die van de gewone aardappel. Kies dus niet voor zoete aardappelfriet vanwege gezondheidsredenen maar gewoon omdat je ze lekker vind.
  6. Pommes Pont Neuf: Als het gaat om dikte dan spant deze soort de kroon. Pommes Pont Neuf zijn waarschijnlijk vernoemd naar de beroemde brug in Parijs. Rondom deze brug zouden de eerste frituurtenten zijn ontstaan. Door de breedte is de friet goed stapelbaar.
  7. Groentefriet: Boeit dat gezonde aspect jou wel? Dan kun je kiezen voor groentefriet. Vooral pastinaak en knolselderij lenen zich prima voor het maken van friet.
  8. Halloumi frietjes: Halloumi fries zijn frieten die zijn gemaakt met halloumi. Dit is een stevige kaassoort die door vegetariërs ook wel als vleesvervanger wordt gegeten. De kaas smelt nauwelijks als deze verhit wordt waardoor je er vanalles mee kunt doen. Waaronder friet maken dus. De structuur én smaak is totaal niet te vergelijken met die van aardappelfriet. Je moet het gewoon een keer proberen om het te snappen.
  9. Loaded fries: Laten we afsluiten met Loaded Fries. Een trend die de laatste jaren sterk in opkomst is. Wat het is? Gewone friet met één of meerdere toppings zoals pulled pork of kaas en bacon. Het frietje stoofvlees dat vooral in het Zuiden van Nederland veel gegeten wordt, kun je ook in deze categorie scharen. Vaak is het al een complete maaltijd op zich. Dat is dus wel iets om rekening mee te houden als je er een burger naast eet.

Tips & Tricks voor de Perfecte Friet

Het perfecte frietje is zout, knapperig, licht en niet vettig. Thuis maken is heel goed te doen, als je de volgende tips hanteert.

  • Iedereen heeft een eigen voorkeur wat betreft friet. De ene houdt van dunne Franse, terwijl de ander gaat voor dikke luie wijven (die logischerwijs iets langer in het frituur moeten). Met schil, zonder schil, het kan allemaal.
  • Het beste kun je een kruimige aardappel gebruiken. Bintjes worden vaak genoemd als de perfecte frietaardappel, maar je kunt ook Agria of Première gebruiken.
  • Je wilt dat al je friet gelijkmatig is gegaard, daarom is het belangrijk dat ze allemaal ongeveer even dik zijn. Snijd dus zorgvuldig, wie helemaal zeker van z’n zaak wil zijn gebruikt een keukenmachine of frietsnijder. Snijd de aardappels in frieten van 1 cm dik. Niet dikker, niet dunner. Geloof mij nou maar.
  • Het is belangrijk dat je de vers gesneden aardappelen voordat ze gefrituurd worden eerst een tijd in water liggen. Zo wordt het zetmeel uit de aardappel getrokken (het water wordt ook troebel) en is het eindresultaat extra knapperig. Laat de frieten in ieder geval een uur in koud water liggen, langer mag ook. Was de frieten in een grote bak met water schoon. In een vergiet spoelen mag ook, maar doe dit dan wel zeker 5 minuten. Overtollig zetmeel zorgt voor slappe friet.
  • Vervolgens is het voor de ultieme crunch belangrijk dat de friet gortdroog is. Maak ze goed droog met keukenpapier en spreid ze daarna uit in een laag op een schone theedoek zodat ze nog even in de lucht kunnen drogen. Laat ze gerust een uur liggen. Dep de frieten daarna droog op wat keukenpapier.
  • Het vet wat in de frituur zit, is ook van levensbelang. Arachideolie levert prima frietjes af. Maar wie het echt goed wil doen, slaat ganzenvet of ossenwit in. De knapperigste friet die ik ooit at was gebakken in ossenwit, met een kleine toevoeging van pistacheolie.
  • Om de perfecte luchtige binnenkant te krijgen, die nog echt naar aardappel smaakt, ga je eerst op lage temperatuur frituren. Zo kan de friet eerst garen, zonder te verbranden.
  • Dunnere Franse frietjes gaan 3-4 minuten op 160 graden en daarna nog 3-4 minuten op 190 graden. Dikke friet geef je een paar minuten langer. Voor het beste resultaat laat je de friet tussen de twee beurten in helemaal afkoelen. Hierdoor verdwijnt er weer vocht uit de aardappel en wordt hij steviger, waardoor hij uiteindelijk knapperiger wordt.

Extra Tips voor het Frituren

  • Wat is de beste frituur? Een wok of misschien een frituurpan.
  • Temperatuur is KEY! Meet de temperatuur het makkelijkst met thermometer die je in de pan hangt. Wanneer je veel ingrediënten tegelijkertijd in de frituur doet, daalt de temperatuur heel snel. Bak dus niet teveel tegelijk en laat de frituur tussendoor weer op temperatuur komen. Als je in een wok bakt, kun je het vuur tijdelijk wat hoger zetten wanneer de temperatuur daalt.
  • Tikken! Na het frituren wil je het overtollig vet direct van je lekkers verwijderen, want dat zorgt voor slappe hap. Geef direct een ferme tik met je mandje op de pan (Wees voorzichtig!) om het overtollig vet te verwijderen.
  • Laat je friet uitlekken op keukenpapier.
  • Vervang het vet regelmatig!
  • Kies je favoriete vetsoort. Arachideolie, zonnebloemolie, ghee, rijstolie en saffloerolie zijn mogelijkheden. Bas zijn favoriete frituurvet is een mengsel van soorten.

Luie Wijven Friet uit de Oven

Huisgemaakte friet maken brengt eigenlijk best wel een hoop gedoe met zich mee; dubbel frituren op verschillende temperaturen, in kleine batches. Het is leuk voor een keertje, maar helemaal niet zo praktisch.

Daarom nu de perfecte methode voor het bakken van friet, speciaal voor mensen zoals ik; luie wijvenfriet! Door de friet in een pan koude olie op te zetten en mee te laten opwarmen krijg je gare friet in één keer bakken, met wat geduld worden ze heerlijk krokant.

Ik bedacht er speciaal een lekker sausje bij op basis van (vegan) yoghurt, maar een flinke klodder truffelmayonaise i.p.v. de saus kan natuurlijk ook heel goed; nog makkkelijker! :-)

Bereidingswijze

  1. Snijd de ui en knoflook in plakjes en bak ze op laag vuur in een scheut olie al omscheppend tot ze helemaal bruin en zacht zijn, bestrooi ze met zout. Dit duurt ongeveer 20 minuten.
  2. Was de aardappelen ondertussen en snijd er dikke frieten van.
  3. Spoel ze in een vergiet koud onder stromend water en laat opdrogen op keukenpapier (of een theedoek).
  4. Doe de frieten in een pan (een soeppan of wok) en giet er zoveel olie bij dat ze net onder staan.
  5. Zet het vuur aan en laat de olie opwarmen. Na 15-20 minuten zal deze beginnen te bruisen. Blijf dan bij de pan, na ongeveer 5 minuten zullen ze klaar zijn.
  6. Haal de friet uit de olie als ze goudbruin en krokant zijn, laat uitlekken op keukenpapier.
  7. Maak de aioli af door de gekaramelliseerde uien en knoflook samen fijn te malen in de keukenmachine.

Als je eenmaal frieten op deze manier gemaakt hebt, wil je niet anders. De aardappels garen in de tijd dat de olie opwarmt en krijgen daarna langzaam een goudbruine korst.

labels:

Zie ook: