De kippen en de eieren hebben in sterke mate het imago van Barneveld bepaald en doen dat zelfs nu nog. Het feit dat Barneveld binnen de Gelderse Vallei zo bekend is geworden met zijn kippen en eieren, is vooral het gevolg van een in 1928 groots opgezette voorlichtingscampagne onder leiding van burgemeester Westrik en oud-burgemeester baron Van Nagell.

Westrik zette bij de start van de Olympische Spelen die toen in Nederland gehouden werden Barneveld als ei-stad op de kaart. Dit leidde toen en nog steeds tot een ongekend grote belangstelling in binnen- en buitenland voor deze typisch Barneveldse producten. Dit verhaal is onderdeel van de canon van Barneveld.

De Geschiedenis van de Pluimveehouderij in Barneveld

De pluimveehouderij was in de vroegere eeuwen voor de meeste landbouwers een bijverdienste. Er werden een paar kippen gehouden. De eieren die niet voor eigen consumptie nodig waren, werden geruild voor andere levensbehoeften of verkocht. Door de landbouwcrisis aan het einde van de negentiende eeuw gingen de landbouwers meer doen, dan een paar kippen houden. Er ontstond een echte pluimveebedrijfstak.

Rond 1900 ontstonden in de omgeving van Barneveld de eerste echte hoenderparken, waarvoor het eerst op grote schaal kippen werden gehouden. Een van de nieuwe kippenrassen was de zogenoemde Barnevelder die in 1911 tijdens de grote Landbouwtentoonstelling in Den Haag werd gepresenteerd.

De Opkomst van Nevenbedrijven

Het op grote schaal houden van kippen leidde tot vele nevenbedrijven. De eieren werden verkocht vanuit eierhallen. De eieren werden getransporteerd door gespecialiseerde bedrijven. Er ontstonden veevoederfabrieken. Er werd in kippen en eieren gehandeld en er ontstonden kuikenbroederijen.

De kip levert ook vlees; er ontstonden kippenslachterijen, diepvriesbedrijven en transportbedrijven. Door de overvloed aan eieren kwamen mensen ook op innovatieve ideeën. Zo werden er eiersorteermachines uitgevonden en wereldwijd geëxporteerd. En trots op alle kippensoorten vierde de boventoon; zo werd jarenlang een grote tentoonstelling van kippenrassen gehouden onder de naam Gallinova.

De Barnevelder Kip: Kenmerken en Eigenschappen

De Barnevelder is een algemeen bekend kippenras en is ontstaan tussen 1850 - 1875 in de omgeving van de plaats Barneveld. Het ras is vermoedelijk ontstaan door het kruisen van lokale legkippen met Aziatische rassen. De Cochin, Langshans en Brahma hebben hier een grote rol in gespeeld. Vooral door de invloed van de Langhans ontstond er een kippenras dat het grootste deel van het jaar, inclusief de winter, mooie grote bruine eieren legde. Deze werden vrij snel geëxporteerd naar onder meer Engeland.

Er is veel commotie geweest over de kleur en tekening van de Barnevelder. Omdat er ontzettend veel kleuren van gecreëerd werden. Daarom worden alleen eenkleurige en dubbel gezoomde kleuren erkend.

Uiterlijke kenmerken Barnevelder

  • De rug is middellang en holrond
  • Overgang van de rug naar de staart vormt een vloeiende lijn
  • De vleugels worden strak tegen het lichaam gedragen met een niet volledige gespreide half hoge staart
  • De sikkels en bijsikkels van de haan moeten breed zijn en de staartstuurveren zo goed als helemaal afdekken
  • De borst is goed gerond en breed
  • De kop is gesierd met een enkele middelgrote kam
  • De kam is rood en heeft het liefst 4 tot 5 brede kamtanden, maar dit is moeilijk haalbaar
  • De oorlellen zijn rood en oogkleur roodbruin
  • De pootkleur bij de haan is donkergeel
  • De pootkleur van de hen is geel, met aan de voorkant bruinrode schubben

Kleurslagen Barnevelder

De Barnevelder wordt erkend in 5 mooie kleurslagen, namelijk:

  • Wit
  • Zwart
  • Zilver dubbelgezoomd
  • Blauw dubbelgezoomd
  • Dubbelgezoomd

Er zijn daarnaast wel meer kleurslagen beschikbaar van de Barnevelder, maar deze worden niet officieel erkend in Nederland.

Eigenschappen Barnevelder

De Barnevelder heeft uitstekende eigenschappen als legkip. Dit heeft vooral met de donkerbruine kleur van de eieren te maken. Het is een vitaal ras die in een ren en in vrije uitloop gehouden kan worden. Ze voelen zichzelf al snel thuis wanneer ze op de juiste manier behandeld en verzorgd worden. Het zijn rustige kippen en kunnen makkelijk tam gemaakt worden. En kunnen niet heel goed vliegen, dus een lage afrastering is vaak al genoeg.

Een nadeel van het ras is dat ze gevoelig zijn voor de Ziekte van Marek. Dit is te voorkomen door eendagskuikens te enten. Ze leggen ongeveer 190 eieren per jaar.

Gewicht Barnevelder

  • Groot Haan 3-3,5 kg
  • Hen 2,5-2,8 kg
  • Kriel Haan 1,1-1,2 kg
  • Hen 0,9-1 kg

Bijzonderheden Barnevelder

De Barnevelder heeft weinig concurrentie qua ei kleur. Ze leggen namelijk donkerbruine eieren. Het enige ras die hierbij in de buurt komt is de Marans. De eierkleur verandert ook wanneer de Barnevelder hennen ouder worden, deze worden namelijk steeds lichter van kleur. De dubbelgezoomde kleurslag geeft de Barnevelder iets unieks.

Een witte of zwarte Barnevelder is minder rasspecifiek. Een witte Barnevelder lijkt namelijk erg veel op een witte New Hampshire. Naast de 5 erkende kleurslagen van de Barnevelder zijn er nog meer die niet in Nederland erkend worden. Dat zijn de geelwit dubbelgezoomd, zilverblauw dubbelgezoomd, zilverpatrijs dubbelgezoomd, rood, blauw en koekoekpatrijs kleurslagen.

Barnevelder kippenras is een populair kippenras dat oorspronkelijk uit Nederland komt, meer specifiek uit de stad Barneveld.

  1. Uiterlijk: Barnevelders hebben een middelgroot formaat en een compacte bouw. Ze hebben een enigszins gedrongen lichaamsvorm met een volle borst en rechte rug. Ze hebben gele poten en een enkele kam.
  2. Eierproductie: Barnevelders staan ook bekend om hun goede eierproductie. Ze leggen ongeveer 180-200 grote bruine eieren per jaar.
  3. Karakter: Barnevelders staan bekend om hun vriendelijke en rustige karakter. Ze zijn over het algemeen tam en kunnen goed overweg met andere kippen en dieren.
  4. Winterhardheid: Barnevelders zijn zeer winterhard en kunnen goed omgaan met koude temperaturen.
  5. Vleeskwaliteit: Barnevelders hebben ook goede vleeskwaliteit.

Eieren en Eicodes

Elk jaar op de tweede vrijdag in oktober is er internationaal aandacht voor het ei. Wie een doosje opent en de bruine of witte eieren bestudeert, zie dat op alle eieren een code gegraveerd. Het eerste nummer is een 0, 1, 2, of 3.

  • Biologisch ei: Zie je een nummer 0 op je eitje gegraveerd? Dan heb je te maken met een biologisch ei. Biologische kippen mogen naar buiten. Hun snavels worden niet gekapt en ze krijgen minder antibiotica toegediend dan andere kippen.
  • Vrije uitloopei: Een code 1 op je eitje betekent dat je te maken hebt met een vrije uitloopei. Deze kippen mogen naar buiten en per kip is een ruimte van 4 vierkante meter beschikbaar.
  • Scharrelei: Daarna volgt het scharrelei met code 2. De kippen zitten weliswaar niet in een kooi, maar ze komen ook nooit buiten. Een gedeelte van de snavel wordt er vaak afgehaald.
  • Kooi-ei: Als laatste volgt code 3. Die staat voor koloniehuisvesting. Vroeger werd dit het kooi-ei genoemd. De kippen leven met 30 tot 60 andere kippen in kooien. Dit soort eieren zijn in Nederland niet verboden. Ze worden vooral gebruikt voor de productie van andere producten.

De ei-codes zijn gebaseerd op Europese regels en hoeven niet overeen te komen met het Beter Leven keurmerk. Biologische eieren hebben als het goed is wel altijd drie Beter Leven-sterren. De vrije uitloopeieren hebben er vaak twee, maar dat kunnen er ook drie zijn. Het is dus gemakkelijk de herkomst van je ei te controleren. De ei-code zegt trouwens helemaal niets over de voedingswaarde van je eitje.

labels: #Ei

Zie ook: