Tim Krabbé's roman "Het Gouden Ei" is een compact verhaal dat zowel lezers als filmmakers heeft gefascineerd. De roman, die 98 bladzijden telt en is verdeeld in vijf hoofdstukken, kreeg veel aandacht in de pers en was vrijwel onmiddellijk een commercieel succes. Het verhaal is tweemaal verfilmd, eerst in Nederland als "Spoorloos" (1988) en later in Hollywood als "The Vanishing" (1993). Beide films zijn geregisseerd door George Sluizer.

Het verhaal

Het Gouden Ei bestaat uit 5 hoofdstukken. In de zomer van 1975 zijn Rex Hofman en zijn negen jaar jongere vriendin Saskia Ehlvest op weg naar hun vakantiebestemming in de buurt van Dijon. Op aandringen van Saskia, die - ten onrechte - bang is dat ze zonder benzine komen te zitten, stopt Rex bij een Total-station. Hij tankt en ze rusten even uit aan de rand van het grote parkeerterrein. Als ze erg lang weg blijft, gaat Rex haar zoeken, maar ze is nergens te bekennen.

Personages

  • Rex Hofman: Rex is een rustige man die veel nadenkt over de dingen in het leven. Hij houdt er veel van geheugen- en woordspelletjes. Aan het einde van het boek ontmoet hij Lemorne, die zegt dat hij weet wat er met Saskia is gebeurd.
  • Saskia Ehlvest: Saskia is negen jaar jonger dan Rex. Saskia is een beetje een apart meisje, met vreemde ideeën. Vroeg in het verhaal wordt ze al ontvoerd, dus we weten niet zoveel van haar.
  • Lieneke: Lieneke is de vriendin van Rex. De enige rol die Lieneke in het verhaal speelt is de vriendin van Rex, maar ze heeft verder niet echt wat ondernomen.
  • Raymond Lemorne: Lemorne is een Franse scheikundeleraar. Hij is dus een beetje vreemd en doet wat in hem opkomt, wel denkt hij er eerst goed over na.

De film "Spoorloos"

In 1988 werd het verfilmd door George Sluizer onder de titel Spoorloos, naar een scenario van Krabbé zelf; de film kreeg een Gouden Kalf en de Prijs van de Nederlandse Filmkritiek. Met twee belangrijke prijzen (Gouden Kalf voor de beste film en de prijs van de Nederlandse filmcritici) kan George Sluizer tevreden terugzien op de eind september voor de achtste keer georganiseerde Nederlandse Filmdagen. Maar er zit dan ook een uitstekend idee achter, dat door Sluizer voor honderd procent geloofwaardig is neergezet.

Analyse van "Spoorloos"

Zoals het boekje waarop hij gebaseerd is, is Spoorloos een ‘kleine’ film. Het zijn hier juist de kleinere alledaagse details, die het thrillerkarakter van Spoorloos een extra dimensie geven. De scènes zijn stuk voor stuk helder en voor iedereen begrijpelijk, net als in Het gouden ei (Krabbé schreef met Sluizer het scenario van Spoorloos). En toch behoudt de film meer dan het boek iets raadselachtigs. Veel scènes hebben slechts beknopte dialoog. Muziek is nauwelijks aanwezig.

Spoorloos is een film die precies op die manier de suspense heel behendig opvoert. Ten opzichte van het boek zijn veel scènes effectief uitgerekt, met lange stiltes en indringende close-ups, waardoor ze indringender zijn dan op papier.

De Amerikaanse remake "The Vanishing"

Na het succes van Spoorloos vertrok George Sluizer naar het land waarvandaan Kubrick hem had opgebeld, en hij deed wat vlak daarvoor onder anderen Paul Verhoeven en Jan de Bont hadden gedaan: hij ging in Hollywood werken. Aan zijn Amerikaanse debuut The Vanishing (1993) werd een enorm budget besteed. Kiefer Sutherland, Sandra Bullock en Jeff Bridges speelden de hoofdrollen, de premisse van de film had zichzelf bovendien al bewezen. En toch mislukte Sluizers remake van zijn eigen recente succes faliekant.

The Vanishing is vaak bespot en dat valt goed te begrijpen. Daarnaast is, schijnbaar met het oog op het Amerikaanse publiek, de angel zo vakkundig uit het slot gehaald dat het haast een parodie lijkt: ook Jeff wordt levend begraven, maar zijn ex-vriendin duikt plots reddend op, Jeff klimt uit het graf, vermoordt zijn schuimbekkende vijand met een schep, ziet dan vluchtig het graf van Diane (Saskia) waardoor hij acuut vrede heeft met haar verdwijning.

Thema's en motieven

Enkele thema’s uit deze film zijn:

  • Liefde (de liefde tussen Rex en Saskia en Rex en Lieneke)
  • Onzekerheid (de twijfel bij Rex over leven of dood van Saskia)
  • Moord (de moord op Saskia en later ook op Rex)
  • Claustrofobie (de nachtmerries over het gouden ei)

Enkele motieven uit deze film zijn:

  • De droom: de droom over het gouden ei.
  • De liefde: de onvergetelijke liefde tussen Saskia en Rex.
  • De dood: de raadselachtige verdwijning van Saskia.
  • Vakantie: de vakantie van Rex en Saskia, waar Saskia uiteindelijk ook verdwijnt.
  • Het kwade: het kwade van Lemorne om Saskia te ontvoeren.

Het Gouden Ei

De hele roman draait om het gegeven van het opgesloten zijn. Dat komt al tot uiting in de titel, die verwijst naar een droom van Saskia: ‘Toen ze klein was had ze eens gedroomd dat ze opgesloten zat in een gouden ei dat door het heelal vloog. Alles was zwart, er waren niet eens sterren, ze zou er altijd in moeten zitten, en ze kon niet doodgaan. Er was maar één hoop. Er vloog nog zo'n gouden ei door de ruimte, als ze tegen elkaar botsten zouden ze allebei vernietigd zijn, dan was het afgelopen. Maar het heelal was zo groot!’ (p.

Het begrip ‘ei’ is normaliter verbonden met geboorte en bescherming, maar hier staat het voor totale eenzaamheid en dood.

Tegenover Yvonne Kroonenberg formuleerde Krabbé het thema van zijn boek als: ‘dat er geen dood is en dat het einde die tocht in Het gouden ei zal zijn. Dat je niet kunt sterven en eeuwig eenzaam moet zijn.’

Spanning in het verhaal

Het gouden ei is een thriller, een genre waarvoor ‘spanning’ een essentieel begrip is. Die spanning wordt hier opgewekt door de chronologische bouw en het perspectiefgebruik. In hoofdstuk 1 en 2 verkeren lezer en hoofdpersoon in dezelfde onzekerheid. In het derde hoofdstuk, dat in feite een grote flash-back is, komt de lezer te weten hoe Saskia ontvoerd is (maar nog niet wat er daarna precies is gebeurd) en weet hij dus meer dan Rex.

labels: #Ei

Zie ook: