Het Gouden Ei is een roman van Tim Krabbé, voor het eerst gepubliceerd in 1984. Het boek kreeg veel aandacht in de pers en was vrijwel onmiddellijk een commercieel succes. In 1988 werd het verfilmd door George Sluizer onder de titel Spoorloos, naar een scenario van Krabbé zelf; de film kreeg een Gouden Kalf en de Prijs van de Nederlandse Filmkritiek.

Samenvatting

De hoofdpersoon in het boek is Rex Hofman. In de zomer van 1975 zijn Rex Hofman en zijn negen jaar jongere vriendin Saskia Ehlvest op weg naar hun vakantiebestemming in de buurt van Dijon. Onderweg stoppen ze bij een benzinestation, een Total-station. Saskia wil wat drankjes halen voor de ontspanning, omdat ze net heeft besloten de rest van de rit te rijden. Intussen beseft Rex hoeveel hij van haar houdt.

Saskia blijft echter lang weg en als Rex haar gaat zoeken, blijkt ze spoorloos verdwenen te zijn. Een zoekactie wordt op touw gezet, maar Saskia blijft spoorloos. Dan gaat het verhaal 8 jaar later weer verder. Rex is met Lineke, met wie hij samen op vakantie is in Italië. Rex overweegt de gedachte om met Lineke te gaan trouwen. Een nachtmerrie die ook Saskia eens had toen ze nog jong was, staat hen in de weg en ze besluiten om toch maar niet te gaan trouwen.

Dan gaat het verhaal weer 8 jaar terug. We maken kennis met Raymond Lemorne, de ontvoerder en moordenaar van Saskia. Hij vraagt zich af hoe makkelijk het was om ongestraft een misdaad te plegen en wil dat verder uitwerken. Hij koopt een afgelegen huisje, een pistool en een fles gif. Hij bedenkt hij hoe en waar hij het vrouwelijke slachtoffer gaat pakken. Ondertussen zal hij de vrouw bedwelmen en haar ontvoeren. Hij vermoordt ook nog tussen door 2 onschuldige kampeerders die hij toevallig tegenkomt.

Voor ze het weet heeft hij haar in de auto bedwelmd en haar meegenomen. Dan gaat het verhaal weer 8 jaar verder. Rex en Lineke zijn terug van vakantie. Rex is bezig een grote reclamecampagne te houden in Franse bladen. Op een avond wordt hij aangesproken door Raymond Lemorne, die vertelt dat hij weet wat er met Saskia is gebeurd. Hij wil alles vertellen, maar alleen door hetzelfde met hem te doen.

Rex rijdt met Lemorne naar Frankrijk en ze stoppen bij het bewuste Total-station. Lemorne geeft hem een bekertje koffie met een slaapmiddel. Rex neemt ook het slaapmiddel in. Als hij wakker wordt, blijkt dat hij levend begraven is in een kleine kist. Het boek eindigt dat Lineke Rex als vermist opzoekt. Ze start een speurtocht, maar die levert niets op. Rex en Saskia zijn van de aardbodem verdwenen.

Thema's

De belangrijkste thema’s in het boek zijn de dood van een geliefde en onzekerheid. Het boek laat zien hoe Rex omgaat met de verdwijning van Saskia en de onzekerheid die daar bij hoort. Het liefste wil hij weten wat er met Saskia aan de hand is. Daarnaast is er het thema over claustrofobie. De titel drukt ook uit hoe Rex en Saskia allebei aan hun eind komen, namelijk door begraven te worden. Rex wilt ook meemaken wat Saskia heeft meegemaakt, zodat Saskia en hij niet alleen hoeven te zijn.

De hele roman draait om het gegeven van het opgesloten zijn. Dat komt al tot uiting in de titel, die verwijst naar een droom van Saskia: ‘Toen ze klein was had ze eens gedroomd dat ze opgesloten zat in een gouden ei dat door het heelal vloog. Alles was zwart, er waren niet eens sterren, ze zou er altijd in moeten zitten, en ze kon niet doodgaan. Er was maar één hoop. Er vloog nog zo'n gouden ei door de ruimte, als ze tegen elkaar botsten zouden ze allebei vernietigd zijn, dan was het afgelopen. Maar het heelal was zo groot!’ (p. 14 en 44)

Het begrip ‘ei’ is normaliter verbonden met geboorte en bescherming, maar hier staat het voor totale eenzaamheid en dood. Dood en liefde - de twee thema's van het boek - zijn verbonden met het gouden ei. Als de dood een gouden ei is, dan rest na de dood slechts de totale eenzaamheid.

Personages

De hoofdpersoon in het verhaal is Rex Hoffman. De personages worden summier beschreven en zij veranderen ook. Rex is eigenlijk een flauwe, kleine pestkop. Hij beseft wel beseft dat ze zo bij hem weg kan zijn door zijn getreiter. Rex heeft de situatie onder controle heeft, maar na de ontvoering van Saskia verandert dit. Daar heeft hij het moeilijk mee en wordt hij wanhopig om haar te vinden.

De oplossing vindt hij bij het bijfiguur Richard Lemorne. Lemorne wordt niet echt uitgediept en het lijkt in het boek alsof hij alleen maar ziekelijke gedachten heeft. Rex is dus afhankelijk van Lemorne om zijn onzekerheid weg te vagen. Over de andere personages krijg je eigenlijk helemaal geen beeld.

Hieronder volgt een korte beschrijving van de belangrijkste personages:

  • Rex Hofman: is een sociale, vriendelijke en vastberaden man.
  • Saskia Ehlvest: was de vriendin van Rex. Ze heeft roodgekeurd wriemelhaar en draagt vaak truitjes met laag uitgesneden ruggen. Saskia houdt van gezelligheid en heeft last van claustrofobie.
  • Raymond Lemorne: is een 41-jarige Fransman. Het is een gewelddadige man met aparte gedachten die daar apart mee om gaat.
  • Lieneke: is een vriendin van Rex nadat Saskia ontvoerd is.

Symbolen en Beelden

Het gouden ei symboliseert de angst voor claustrofobie. Er zijn verschillende beelden in het verhaal. De sfeer is donker en frisjes. Je komt over elke persoon wat te weten en ook over zijn plannen krijg je info.

Tijd en Ruimte

De tijd is niet chronologisch. Er zit steeds een aantal jaar overheen. Het eerste deel van het verhaal speelt zich af in Frankrijk. Later zijn Rex en Lineke op vakantie is in Italië. Hier blijkt dat hij eigenlijk nog steeds niet zonder Saskia kan. Het verhaal speelt zich af in de jaren ’80.

Stijl

De stijl van Tim Krabbé is erg kenmerkend. Daarnaast heeft hij een erg duidelijke schrijfstijl. Deze manier van schrijven zorgt ervoor dat de gedachtes van hoofdpersoon Rex erg concreet verwoord worden. Het taalgebruik was eenvoudig en kostte geen moeite om het te begrijpen.

Recensies

Toen Het Gouden Ei uitkwam, was de kritiek over het algemeen bijzonder negatief. Critici vonden het geen literatuur en Krabbé kreeg zelfs geen honorarium, omdat het boek te weinig voor de literaire leeswereld was. Sinds toen is het nooit meer goed gekomen tussen de schrijver en de criticasters. Het publiek heeft Tim Krabbe’s werken echter altijd gemogen en zijn immens populair. Er bestaat dan ook een goede band tussen schrijver en publiek.

Hans Vervoort schreef in 1984 een recensie in de Volkskrant met de titel “Het geweten uitgeschakeld”. Hij noemt de psychologische uitwerking matig en geeft aan dat hij soms het gevoel had dat het verhaal of de samenhang niet echt klopte. Vervoort vond echter wel dat de psychologie in het verhaal goed beschreven is, met name de gedachtengang van de personen.

labels: #Ei

Zie ook: