Het Gouden Ei, de derde thriller van Tim Krabbé, verscheen in juni 1984. De roman, bestaande uit 98 bladzijden, is verdeeld in vijf hoofdstukken. Het boek kreeg veel aandacht in de pers en was vrijwel onmiddellijk een commercieel succes. In 1994 waren de vertaalrechten verkocht aan Amerika, Engeland, Duitsland, Frankrijk, Zweden, Denemarken, Noorwegen, Italië, Polen en Japan.

Het boek werd in 1988 verfilmd door George Sluizer onder de titel Spoorloos, naar een scenario van Krabbé zelf; de film kreeg een Gouden Kalf en de Prijs van de Nederlandse Filmkritiek.

Samenvatting van het verhaal

In de zomer van 1975 zijn Rex Hofman en zijn vriendin Saskia Ehlvest op weg naar hun vakantiebestemming in de buurt van Dijon. Op aandringen van Saskia stopt Rex bij een Total-station. Rex gaat haar zoeken als ze erg lang wegblijft, maar ze is nergens te bekennen.

Acht jaar later is Rex met zijn vriendin Lieneke op vakantie in Italië. Tijdens het spel denkt hij aan een eventueel huwelijk met Lieneke. Nadat hij Lieneke ten huwelijk heeft gevraagd, durft zij voor het eerst te vragen naar zijn gevoelens voor Saskia.

In 1971 komt Raymond Lemorne, leraar scheikunde, tot de vraag: ‘Maar zou ik nu ook in staat zijn een misdaad te plegen?’ Drie jaar later begint hij met zijn voorbereidingen: hij maakt in zijn schoollaboratorium chloroform en richt zijn vervallen, nooit gebruikte buitenhuisje in voor zijn plannen. Hij wil een buitenlandse jonge vrouw kidnappen en doden. Enige maanden na zijn vakantie met Lieneke plaatst Rex advertenties in Franse kranten met foto's van Saskia, in een laatste poging iets over haar lot te weten te komen.

Op de terugweg wordt hij aangesproken door een Fransman die zich voorstelt als Raymond Lemorne en zegt dat hij weet wat er met Saskia is gebeurd. Hij wil alles vertellen, ‘maar er is maar een manier waarop ik dat kan doen. Door u hetzelfde te laten ondergaan.’ Rex rijdt met Lemorne naar Frankrijk en ze stoppen bij het bewuste Total-station. Lemorne geeft hem een bekertje koffie met een slaapmiddel dat na een kwartier zal gaan werken. Als Rex wakker wordt, blijkt hij op een matras in een soort doodkist te liggen. Lieneke ontvangt Rex' brief en probeert ruim een week later contact met hem op te nemen. Maar van Rex noch Saskia ‘werd ooit nog iets vernomen - ze leken van de aardbodem verdwenen’.

Thema's en Motieven

De hele roman draait om het gegeven van het opgesloten zijn. Dat komt al tot uiting in de titel, die verwijst naar een droom van Saskia: ‘Toen ze klein was had ze eens gedroomd dat ze opgesloten zat in een gouden ei dat door het heelal vloog. Alles was zwart, er waren niet eens sterren, ze zou er altijd in moeten zitten, en ze kon niet doodgaan. Er was maar één hoop. Er vloog nog zo'n gouden ei door de ruimte, als ze tegen elkaar botsten zouden ze allebei vernietigd zijn, dan was het afgelopen. Maar het heelal was zo groot!’

Het begrip ‘ei’ is normaliter verbonden met geboorte en bescherming, maar hier staat het voor totale eenzaamheid en dood. Die wens wordt daadwerkelijk vervuld aan het slot, wanneer Rex levend in zijn doodkist ligt en beseft dat hem hetzelfde overkomt als Saskia.

De reden dat Saskia er zo op aandringt om benzine te gaan tanken, hoewel dat helemaal niet nodig is, heeft te maken met een vroegere vakantie van hen, toen ze 's nachts zonder benzine kwamen te zitten en Saskia drie uur in de auto moest wachten tot Rex terugkwam met een jerrycan. Toch heeft ook de letterlijke opsluiting op nogal morbide wijze een positief aspect, want voor Rex betekent die niet slechts de dood, maar in zekere zin ook een verlossing uit zijn eenzaamheid.

Dood en liefde - de twee thema's van het boek - zijn verbonden met het gouden ei. Als de dood een gouden ei is, dan rest na de dood slechts de totale eenzaamheid. Met de symboliek van het ei hangt het motief van de sleutel samen, die immers ook tegelijk verwijst naar opsluiting en bevrijding.

Het gouden ei is een thriller, een genre waarvoor ‘spanning’ een essentieel begrip is. Die spanning wordt hier opgewekt door de chronologische bouw en het perspectiefgebruik.

Recensie Vergelijking

Twee recensies van "Het Gouden Ei" laten zien dat het boek zeer hoog aangeschreven staat. Beide recensies benadrukken de spanningsopbouw, flashbacks, opbouw van hoofdstukken, verschillende perspectieven en de mate waarin je je kan inleven in het boek.

Recensie 1 geeft aan dat er ook hele nutteloze informatie in het boek voorkomt, dit is totaal niet van belang voor het verhaal.

Fragmenten die Aanspreken

Een fragment dat goed laat zien dat er een hij-perspectief is, maar dat je je toch goed kan inleven, is het moment waarop Rex wakker wordt in de doodskist:

“Hij lag in een kist, levend begraven. Dat dit Saskia was aangedaan! Dat zij hier zo had gelegen, smekend dat hij haar zou komen redden, tegelijk zeker wetend dat hij niet kon komen. De eenzaamheid hiervan! Kalm blijven, dacht hij, en een tomeloze paniek plantte zich voort in zijn bloedvaten, sneller dan zijn bloed. Kalm blijven, iets doen om te bedaren. Maar de gedachte dat wat kalm zou zijn hier jammerlijk opgesloten zou zitten maakte hem gek van angst. De wanden klemden hem vast, zonder hoop”…

Ook wil ik een citaat laten zien waar de titel van afleid. Saskia had toen ze klein was een claustrofobische droom gehad. Dit is exact de zelfde droom die Rex krijgt als hij in de doodskist ligt:

“Toen ze klein was had ze wel eens gedroomd dat ze opgesloten zat in een Gouden Ei dat door het heelal vloog. Alles was zwart, er waren niet eens sterren, ze zou er altijd in moeten zitten, en ze kon niet doodgaan. Er was maar een hoop. Er vloog nog zo'n gouden ei door de ruimte, als ze tegen elkaar botsten zouden ze allebei vernietigd zijn, dan was het afgelopen. Maar het heelal was zo groot!”…

Personages

Rex is een normale man die alleen lijdt aan claustrofobie. In Raymond kan ik me totaal niet vinden, omdat hij een psychopathische moordenaar is.

Einde

De auteur heeft waarschijnlijk voor gesloten einde gekozen, omdat het boek draait om de oplossing aan het eind van het boek. Rex gaat naar het antwoord op de vraag “Waar is Saskia gebleven?”. Het zou bizar zijn als er 97 bladzijdes naar een oplossing word gezocht en deze uiteindelijk niet wordt gevonden.

Tijdsopbouw

De schrijver heeft bewust 2 verhaallijnen door elkaar laten lopen. Er zitten veel flashbacks in het verhaal. Door deze tijds / Hoofdstukindeling blijft de lezer nieuwsgierig en word je aan het denken gezet.

Vertelperspectief

Er is een constant vertelperspectief vanuit de hij vorm. Ondanks het gebruikte “hij”perspectief, kon ik me wel inleven in de personen.

Bijzonderheden

Het is bijzonder dat de schrijver een redelijk groot verhaal verwerkt in zo’n klein boekje. Naar mijn mening kan je uit dit verhaal een veel groter boek krijgen.

labels: #Ei

Zie ook: