Wie kent ze niet: liedjes die op de melodie van bekende nummers zijn gebaseerd, maar met platvloerse teksten? Deze parodieën, vaak gezongen op het schoolplein, zijn een fascinerend fenomeen. Van kerstliedjes tot voetbalhymnes, niets lijkt veilig voor een humoristische transformatie. Laten we eens kijken naar de structuur, thema's en culturele betekenis van deze liedjes.

Van Gewijde Liederen tot Taboes

Alternatieve versies van liedjes zijn vaak aardser dan het origineel. Een gewijd lied profaan maken is blijkbaar al voldoende om je te verkneukelen. Zo maken de Vlamingen van ‘Loof nu de Heer, halleluja’: ‘Stoof nu de peer, tante Julia’. Maar als de originele liedjes iets minder verheven van aard zijn, dan moet men nog een treetje afzakken voor het vormen van parodieën: naar het domein van de taboes.

De Top 3 Taboe Onderwerpen

  1. Seks
  2. Geweld
  3. Alles wat met de stoelgang te maken heeft

Met stip op nummer één staat seks, alhoewel geweld soms ook nog wel een rolletje blijft vervullen, bijvoorbeeld als het over verkrachting gaat. Niets en niemand is veilig: ‘Daar wordt op de deur geklopt / Hard geklopt, deur kapot’, een variant op het bekende sinterklaasliedje. Op de derde plaats van favoriete taboeonderwerpen in dit soort liedjes staat alles wat met de stoelgang te maken heeft. Zo wordt de autoritaire uil van De Fabeltjeskrant als volgt te kakken gezet: ‘Hallo, meneer de Uil / Uw onderbroek is vuil / Wat gaan we daarmee doen?

Er zitten ook liedjes in de collectie waarin gebraakt en geplast wordt (‘Anne! club’, oorspronkelijk gezongen door Jasperina de Jong: ‘Jo met de dildo / En Mien met een man of tien / Kaatje met haar vinger in haar gaatje.’ Maar ook lichamelijke reacties van de man komen aan bod.

Op de wijs van ‘Marina’ van Rocco Granata luidt het levenslustig: ‘Als ik jou zie lopen / Springt mijn gulp al open / Dat kost mij zeven knopen / Dat is mijn temperament.’ Het gaat mannen meestal niet makkelijk af in de liedjes. En daar is Sinterklaas ook weer: ‘O, kom er eens kijken: Een doos kapotjes kant en klaar / Een rubb'ren lul met apenhaar / Wat is dat voor gefriemel?

Mama Appelsap en Mondegreens: Een Bron van Inspiratie

De platte liedjes doen denken aan twee andere fenomenen: de ‘mama appelsap’ en de ‘mondegreen’. Het verschil is subtiel; beide staan ze grofweg voor verkeerd verstane liedjes. Dan zingt Michael Jackson bijvoorbeeld: ‘Ma ma se, ma ma sa, ma ma coo sa’, maar de luisteraar verstaat: ‘Ma ma se, ma ma sa, mama appelsap’. Het bijzondere is dat sommige van die per ongeluk ontstane klankassociaties ook weer het vertrekpunt kunnen vormen voor de platte liedjes.

Toen Onze Taal jaren geleden Nederlandse mondegreens inventariseerde, eindigde de klassieker ‘Midden in de winternacht / Ging de hemel open’ in de top-vijf; wat werd verstaan, was dat ‘de Hema’ openging. Veel mensen waren opgegroeid met het idee dat het lied écht zo ging.

Het Creatieve Proces achter een Parodie

Hoe pak je het verder aan, zo'n parodie? Ze ontstaan eigenlijk voor een groot deel volgens eenzelfde procedé. De eerste regel is meestal gelijk aan het refrein van het oorspronkelijke lied. Dus schreeuw eenvoudigweg, net als in het origineel van Tears for Fears, uit volle borst: ‘Shout, shout’. Neem vervolgens een willekeurig rijmwoord. Echt, het maakt niet uit wélk rijmwoord (bijvoorbeeld goud), en leg een verband met een van de taboe-onderwerpen: ‘mijn lul is van goud’.

De jongeren doen het allemaal feilloos. Het rijm dat in de oorspronkelijke liedjes zat, meestal eindrijm in een aabb-, of abcb-schema, zetten ze moeiteloos om naar hun eigen varianten. Al sinds mensenheugenis wordt er geklaagd over de taalvaardigheid van jongeren. Maar wie bedenkt dat al deze varianten dus juist uit hun brein zijn ontsproten, zal daar misschien toch anders over gaan denken. Uit al deze verbasteringen van de laatste decennia spreekt weinig minder dan poëtisch vernuft.

labels:

Zie ook: