In eten en drinken kunnen bacteriën, virussen, schimmels of parasieten zitten die je ziek kunnen maken. Van de meeste heb je geen last. In eten en drinken zitten altijd wel bacteriën, virussen, schimmels of parasieten.

Symptomen van een voedselvergiftiging

Door besmet eten en drinken kun je de volgende klachten krijgen:

  • Meestal eerst buikpijn of buikkrampen
  • Misselijk en overgeven
  • Diarree
  • Duizelig zijn

Sommige bacteriën geven hoofdpijn, spierpijn en koorts. Door sommige bacteriën kun je bloed in je poep krijgen.

Meestal ben je ziek door bacteriën op eten, bijvoorbeeld deze:

  • Salmonella: komt voor op rauwe kip, rauw kalfsvlees of rauw varkensvlees. Soms zitten ze in eieren en melk, en op groente en fruit.
  • Campylobacter: zit vooral op rauwe kip.
  • Listeria: zit soms op rauw vlees, rauwe vis (sushi, oesters) en in kaas van rauwe melk.
  • E-coli: kan op rauw vlees (gehakt, hamburger) zitten en op rauwe groente.

Zulke bacteriën komen in je maag en darm en gaan daar groeien. Zo worden het er steeds meer. Ze zorgen voor een ontsteking van de binnenkant van de maag en darmen. Sommige bacteriën en schimmels maken gifstoffen waar je ziek van kunt worden.

Hoe komen de bacteriën in je maag en darm?

Zo kunnen de bacteriën bijvoorbeeld in je maag en darm komen:

  • Je snijdt rauwe kip en bakt die gaar. Op dezelfde snijplank snijd je daarna tomaten voor een salade. De bacteriën van de rauwe kip komen nu op de tomaten en je eet tomaten met deze bacteriën erop.
  • Je koopt sushi bij de supermarkt en laat dit buiten de koelkast staan. Bacteriën krijgen zo de tijd om te groeien en door de warmte kunnen ze sneller groeien.
  • Je koopt biologische sla. Op de sla zitten E-coli bacteriën uit biologische mest. Je wast de sla niet goed. Daardoor blijven er wat bacteriën op de sla zitten.
  • Je barbecuet en er liggen wat kipsatés in de zon. De bacteriën die erop zitten kunnen goed groeien in de warmte. De kipsaté gril je daarna niet lang genoeg en je eet een halfgare saté op.
  • Je geeft iemand een hand. Die persoon is net naar de wc geweest en heeft de handen niet goed gewassen. De bacteriën uit zijn poep komen dan op jouw handen.

Wat te doen bij diarree en overgeven

Drinken

Bij diarree en overgeven is het belangrijk dat je extra vaak drinkt (2 of 3 liter per dag). Hoe meer diarree of overgeven, hoe meer je moet drinken om niet uit te drogen. Drink bijvoorbeeld elke keer een glas water, thee of bouillon nadat je diarree had.

Drink kleine beetjes tegelijk als je overgeeft. Bijvoorbeeld elke 5 tot 10 minuten 1 of 2 slokken. Zo hou je toch wat vocht binnen. Als je je wat beter voelt, kun je langzaam weer wat meer in 1 keer gaan drinken. Als je ook koorts hebt, is drinken nog belangrijker.

Drink geen zoete dranken als de diarree langer dan 1 week duurt of steeds terugkomt. Dus geen appelsap, melk, energie-dranken, frisdranken en light-dranken (zoals cola light). Soms kunnen de darmen tijdelijk minder goed tegen deze drank als je diarree hebt (gehad).

Eten

Een paar dagen niet of minder eten is niet erg. Je hoeft jezelf niet te dwingen om te eten. Als je weer trek hebt, kun je weer eten waar je zin in hebt. Begin met kleine beetjes. Als je kunt eten, voel je je meestal meteen wat beter. Helemaal niet eten of een speciaal dieet is niet nodig.

Bij buikkrampen

Bij buikkrampen kun je het beste kleine beetjes eten en drinken. Als er iets in je maag komt, merken je darmen dat ook. Soms krijg je dan weer een golf van diarree. Dat betekent niet dat je iets verkeerds gegeten hebt. Je maag en darmen zijn nog gevoelig. Ook als je in 1 keer veel drinkt, kun je meteen naar de wc moeten.

Medicijnen

Meestal zijn er geen medicijnen nodig. Er zijn 2 medicijnen die je soms kunt gebruiken.

ORS

ORS is een drankje met speciale suikers en zouten. Je koopt het als drankje of poeder waarmee je zelf het drankje maakt. Lees eerst de bijsluiter. Meng ORS met water, niet met eten of ander drinken.

Neem ORS als je meer kans hebt op uitdroging of al uitgedroogd bent. Bijvoorbeeld:

  • als je minstens 6 keer per dag poep hebt zo dun als water
  • als je meer dan 4 keer per dag moet overgeven
  • als je door koorts veel zweet en je te weinig drinkt of veel dorst houdt
  • als je ouder bent dan 70 jaar

Medicijn om minder vaak te poepen

Ben je op reis? Of moet je lang doorwerken zonder naar de wc te moeten? Het zorgt ervoor dat je minder vaak moet poepen. Je wordt er niet sneller beter door. Een bijwerking is verstopping. Slik het niet langer dan 2 dagen.

Gebruik loperamide niet:

  • als je koorts hebt
  • als je bloed bij je diarree hebt
  • als je zwanger bent of borstvoeding geeft
  • bij kinderen jonger dan 8 jaar

Medicijnen tegen bacteriën zijn bijna nooit nodig. De huisarts zal je geen medicijn tegen overgeven geven. Je wordt namelijk niet sneller beter door dit medicijn.

Wanneer naar de huisarts?

Wanneer u contact op moet nemen met de huisarts:

  • U voelt zich suf, raakt in de war of heeft het gevoel dat u gaat flauwvallen
  • U heeft waterdunne diarree (6 keer of vaker op een dag) en dit duurt al drie dagen of langer
  • U blijft braken en/of braakt heftig
  • U heeft voortdurend buikpijn
  • U drinkt (te) weinig
  • U heeft al een dag niet meer geplast
  • Er zit bloed of slijm bij de ontlasting
  • Als u plastabletten of medicijnen tegen een hoge bloeddruk gebruikt
  • Bent u ouder dan 70 jaar en heeft u een voedselvergiftiging?

Voorkom dat je anderen ziek maakt

  • Was je handen met water en zeep.
  • Droog daarna je handen goed af met een schone handdoek of papieren doekjes. Gooi de doekjes meteen weg.
  • Was en droog je handen elke keer als je naar de wc bent geweest. En voordat je eten of drinken klaarmaakt.
  • Was gebruikte glazen, borden en bestek goed af.
  • Leg uit aan de mensen om je heen dat ze dezelfde adviezen moeten volgen.

Salmonella infectie

Heb je een product gegeten waar (misschien) de bacterie salmonella in heeft gezeten? Dat kan je flink ziek maken. Maar de kans op ernstige gevolgen is klein. Een besmetting kan klachten geven zoals diarree, buikpijn en koorts. Een besmetting kan maag- en darmklachten veroorzaken, die na enkele dagen vanzelf overgaan. Salmonella is een bacterie die jouzelf wel ziek kan maken, maar het brengt niet direct schade toe aan je baby. Mocht je klachten krijgen, let er dan vooral op dat je genoeg drinkt.

Krijg je uitdrogingsverschijnselen of hele erge koorts en het houdt langer dan 2 dagen aan? Ga dan naar de huisarts. uitdrogingsverschijnselen hebt. moet plassen, veel dorst hebt en je suf voelt. gaan. Salmonella gaat dood als je het product goed verhit (minimaal 2 minuten bij 70 °C). Bak vlees dus door en door gaar en kook eieren het liefst hard. Was je handen voordat je gaat koken en zeker na het aanraken van rauw vlees. Vooral voor kwetsbare groepen zoals kinderen tot 5 jaar, zwangeren, zieken en bejaarden is het belangrijk om bovenstaande voorzorgsmaatregelen te treffen.

De salmonellabacterie behoort tot de familie van de enterobacteriën. Er zijn zo’n 1500 verschillende typen salmonellabacteriën, ook wel ‘serotypen’ genoemd. De verschillende serotypen hebben vaak een eigen gedrag. Sommige salmonellabacteriën verdwijnen binnen enkele dagen vanzelf. In dat geval is een behandeling niet nodig. Er zijn echter ook salmonellabacteriën die ernstige infecties en zelfs blijvende klachten kunnen veroorzaken. Behandeling met antibiotica is in dat geval noodzakelijk.

De salmonellabacterie komt veelvuldig voor bij dieren. Besmetting kan ontstaan door het eten van dierlijke producten en in zeldzame gevallen door contact met dieren. Een salmonellabesmetting kan zowel in Nederland als in het buitenland opgelopen worden. In sommige landen, met mindere hygiënische omstandigheden, is de kans op infectie veel groter dan in Nederland.

De salmonellabacterie komt vooral voor in rauw vlees (met name varkensvlees en kip), eieren, rauwe melk en melkproducten, vis en garnalen. Normaal gesproken veroorzaakt het eten van besmet vlees niet direct een infectie. Pas wanneer de bacteriën zich op het voedsel hebben kunnen vermeerderen, ontstaat infectiegevaar. Dit is het geval wanneer producten niet voldoende gekoeld bewaard zijn of wanneer producten niet goed verhit worden. De salmonellabacterie wordt gedood wanneer een product geheel (dus ook aan de binnenkant) tot 70 °C verhit wordt. Invriezen en koelen van producten doodt de bacterie niet maar gaat wel vermeerdering tegen.

Ouderen, zuigelingen en mensen met een verzwakt immuunsysteem zijn een risicogroep voor een salmonella infectie. Het duurt ongeveer 6 tot 48 uur voordat een salmonellabesmetting klachten veroorzaakt. Deze periode wordt de incubatietijd genoemd. Klachten die kunnen ontstaan zijn: misselijkheid, overgeven, diarree (soms met slijm en bloed), buikkrampen, koorts en hoofdpijn. Met name bij een infectie met de Salmonella typhi en de Salmonella paratyphi bacterie kunnen de klachten heel hevig zijn. De infectie die ontstaat door deze bacteriën wordt ook wel buiktyfus of paratyfus genoemd. Deze aandoeningen kunnen, wanneer ze niet behandeld worden, dodelijk zijn.

Een klein aantal mensen dat een salmonellabesmetting heeft opgelopen, kan blijvende (chronische) klachten houden. Dit kunnen buikklachten zijn, zoals buikkrampen of diarree, maar ook gewrichtsklachten kunnen ontstaan als de salmonellabacteriën in de bloedbaan zijn doorgedrongen. De kans dat dit gebeurt is groter bij mensen met een (ernstig) verzwakt immuunsysteem.

Door middel van ontlastingsonderzoek kan de diagnose gesteld worden. Bij de meeste infecties is geen behandeling nodig. De infectie moet ‘uitgeziekt’ worden. Het is, zo mogelijk, beter dat een infectie door het eigen immuunsysteem opgeruimd wordt. Het is belangrijk om voldoende te drinken, omdat je door diarree, overgeven en koorts veel vocht verliest. Om uitdroging te voorkomen, moet dit vocht aangevuld worden. Bij de drogist en apotheek is ORS verkrijgbaar. Dat is een poeder dat je oplost in water. Hiermee vul je niet alleen vocht aan, maar ook zouten en suikers. In principe kun je normaal eten, dus probeer gewoon te eten waar je zin in hebt. Bij aanhoudende of ernstige klachten zoals hoge koorts kan een behandeling nodig zijn. Wanneer de koorts na drie dagen niet verminderd is, is het raadzaam een arts te raadplegen.

Pas op met rauwe dierlijke producten. Let er in restaurants (in Nederland, maar vooral in het buitenland) goed op dat vlees- en visproducten voldoende gegaard zijn. Was keukenmateriaal, zoals messen en snijplanken, goed met heet water en afwasmiddel na contact met rauw vlees.

Voeding bij een salmonella infectie

Als u veel vocht verliest, door diarree, overgeven en koorts, is het belangrijk dat dit vocht weer aangevuld wordt. Bij drogist en apotheek is ORS poeder verkrijgbaar. Dit poeder kun je oplossen in water en vervolgens opdrinken. Bij een salmonella infectie mag je in principe gewoon alles eten. Het advies om alleen thee en beschuit te nemen is inmiddels achterhaald. Het is juist goed om zoveel mogelijk normaal te eten. Op die manier sterk je snel weer aan en verbetert je conditie. Bruin brood of volkorenbrood is beter dan wit brood omdat het veel meer vezels bevat. Vezels werken als een soort spons en ze dikken de ontlasting in.

Campylobacter

Ziek geworden na het eten van kip? Grote kans dat campylobacter, het onbekendere stiefbroertje van salmonella, de boosdoener is. Salmonella is een bekende, beruchte bacterie die regelmatig in rauwe kip wordt aangetroffen. Uit onderzoek blijkt echter dat veel meer mensen ziek worden van de minder bekende campylobacterbacterie. Deze bacterie leeft in de darmen van dieren, zoals bij kippen. Als een kip geslacht wordt, kan de bacterie op het vlees terecht komen. Als kip dan niet goed doorbakken wordt, gaat het fout.

Brits onderzoek laat zien dat campylobacter in Europa aan een opmars bezig is. Jaarlijks zijn er in de EU rond de 250.000 besmettingen. Kippenvlees is de belangrijkste bron van infecties met campylobacter. Ook in Nederland vallen er veel besmettingen te betreuren. De meeste mensen worden niet ernstig ziek door een besmetting met campylobacter. Je kunt je er wel flink beroerd door voelen. Klachten zoals buikpijn, diarree en griepachtige verschijnselen treden op binnen 48 uur tot 1 week na besmetting. De klachten houden ongeveer 5-7 dagen aan. Soms kun je nog wekenlang last hebben van darmkrampen.

In sommige gevallen worden mensen wel ernstig ziek. Besmetting met campylobacter kan in uitzonderlijke gevallen leiden tot het Guillain-Barré-syndroom. Dit tast het zenuwstelsel aan. Ook kan er soms blijvende spierzwakte optreden met symptomen als ernstige verzwakking van spieren, polio-achtige verschijnselen en pijn.

In Nederland is de afgelopen jaren veel aandacht besteed aan het voorkomen van besmetting met bacteriën als campylobacter en salmonella. Verhitten tot het vlees goed gaar is en goede hygiëne zoals handen wassen, zijn de belangrijkste oplossingen om besmetting te voorkomen.

Voedselvergiftiging door kip voorkomen

Veel mensen zijn bang voor een voedselvergiftiging door kip. Je kan je er namelijk behoorlijk ziek door voelen. Maar hoe kan je een voedselvergiftiging door kip voorkomen? En wat is nu precies het verschil tussen een listeriabacterie, een campylobacter, ESBL en salmonella?

In het darmkanaal van dieren leven veel bacteriën. Er is een kans dat bepaalde bacteriën tijdens het slachtproces in de voedselketen terecht komen. Naast de bacteriën in het darmkanaal van de kippen, speelt antibioticaresistentie ook een rol bij de ontwikkeling van bacteriën bij kippen. Doordat kippen vaak dicht op elkaar leven, wordt een ziekte snel verspreid. Vleesproducenten proberen dit te voorkomen met antibiotica. Maar door lang en herhaaldelijk gebruik van hetzelfde antibioticum, worden ziektekiemen in de kip na verloop van tijd resistent voor het antibioticum. Dit betekent dus dat bepaalde bacteriën niet meer gevoelig zijn voor de werking van één of meerdere antibioticasoorten.

Over het algemeen zijn gezonde mensen met een sterk afweersysteem minder vatbaar voor een voedselvergiftiging. Wanneer je een slecht afweersysteem hebt, loop je sneller een ziekte op en dus ben je ook gevoeliger voor een voedselvergiftiging.

Meest voorkomende bacteriën

Er zijn meerdere bacteriën die een voedselvergiftiging door kip kunnen veroorzaken. Wij zetten de meest voorkomende bacteriën voor je op een rij.

  • Salmonellabacterie: de salmonellabacterie is de meest bekende ziekmakende bacterie. Deze bacterie komt veel voor bij kippen en varkens. Je kan vrijwel alleen besmet raken met salmonella door het eten van eieren met nog vloeibaar eigeel, rauw vlees, ongewassen fruit en ongewassen of rauwe groenten.
  • Campylobacter: deze bacterie is minder bekend, maar veroorzaakt meer ziektegevallen dan salmonella. Een voedselvergiftiging door de campylobacter ontstaat vaak als kippenvlees onvoldoende wordt verhit.
  • Listeriabacterie: de kans op besmetting door de listeriabacterie is zeldzaam. De bacterie komt met name voor in producten die langdurig gekoeld worden bewaard en die zonder verhitting worden opgegeten. Voorbeelden hiervan zijn vleeswaren, zoals kip- of kalkoenfilet. Behalve in kip komt deze bacterie ook voor in veel andere dierlijke voedingsmiddelen, zoals in rauwe eieren, in kaas gemaakt van rauwe melk en in voorverpakte, gerookte vis. De symptomen van listeria komen overeen met die van griep.
  • ESBL: ESBL kan voorkomen op kippenvlees. ESBL staat voor Extended-Spectrum Beta-Lactamase, een enzym dat bacteriën aanmaken waardoor ze resistent worden tegen bepaalde antibiotica. Het is niet de stof zelf die gevaarlijk is, maar de bacteriën die dit enzym produceren. Wanneer je een infectie hebt met een bacterie die ESBL aanmaakt, kan dit dus moeilijker te behandelen zijn met antibiotica. ESBL komt niet zo vaak voor en is niet gevaarlijk voor gezonde mensen.

Preventie

Helaas is preventie van een voedselvergiftiging niet altijd mogelijk. Eet nooit voedsel dat over de te gebruiken tot (TGT)-datum is. Producten met een ten minste houdbaar tot (THT)-datum kunnen vaak nog veilig worden gegeten als ze goed zijn bewaard. Wanneer een voedselvergiftiging wordt veroorzaakt door een bacterie of virus kan het besmettelijk zijn.

Houd je een voedselvergiftiging liever buiten de deur? En niet maar één keer per dag! Was je handen altijd na een toiletbezoek, voordat je begint met koken en voordat je begint met eten. Jij wilt toch ook dat alles wat je in je mond stopt, lekker schoon is? De meeste voedselinfecties komen door bacteriën van rauw vlees en rauwe vis. Zorg dat deze bacteriën tijdens het koken dus niet ander eten besmetten. Dit klinkt logisch, maar wordt vaak niet goed gedaan.

Weet dat bacteriën waar je ziek van kan worden in vlees, vis of schelpdieren pas echt dood zijn als het helemaal gaar is. Wil je van het weekend lekker sushi of carpaccio eten? Zorg dat je vlees, vis of schelpdieren die je rauw eet niet langer dan één dag in de koelkast bewaart. Die staat er niet voor niets! Vis, vlees en schelpdieren zijn niet meer veilig na de houdbaarheidsdatum, ook al is het product pas één dag over de datum. Twijfel je of je iets nog kan eten?

Net als bij gekoelde biertjes is het erg belangrijk om je vlees van de barbecue gekoeld te houden. Stop daarom alles wat bederfelijk is in een goede koeltas. Is de barbecue lekker in je achtertuin? Is niet al het eten opgegaan? Maak een bakje met het overgebleven eten en zet dit direct in de koelkast. Zorg dat je het binnen twee dagen opeet, langer is niet meer verantwoord.

Buiktyfus en paratyfus

Buiktyfus en paratyfus zijn ziekten die in tropische en subtropische landen voorkomen. Ze worden veroorzaakt door een type salmonella dat niet in Nederland voorkomt. In Nederland kunt u deze ziekten dus niet krijgen. De klachten van buiktyfus en paratyfus zijn vaak ernstiger dan bij Nederlandse salmonellabesmettingen. De eerste klachten zijn hoge koorts, verminderde eetlust, hoofdpijn, lusteloosheid en buikpijn. Deze klachten beginnen ongeveer acht tot veertien dagen na besmetting. Mensen met buiktyfus hebben vaak last van verstopping van de darmen. Er bestaat een vaccin tegen buiktyfus. Dit wordt soms geadviseerd bij reizen naar (sub)tropische landen. Gaat u op reis en wilt u weten welke vaccinaties u nodig heeft?

labels: #Kip

Zie ook: