Leiden, een stad rijk aan geschiedenis en groene initiatieven, biedt een fascinerende blik op zowel het verleden als de toekomst. Van archeologische vondsten die de Tachtigjarige Oorlog doen herleven tot moderne inspanningen om de biodiversiteit te vergroten, Leiden is een stad in constante ontwikkeling.

Archeologische Vondsten bij de Spaanse Schans Lammen

Archeologen hebben in Leiden resten gevonden van de Spaanse Schans Lammen. Naar de (exacte locatie van de) Schans Lammen werd tot voor kort niet eerder gericht archeologisch onderzoek gedaan. Uit het historische bronnenonderzoek werd duidelijk waar de schans gelegen moet hebben.

Om bij de vermoede plek van de Spaanse schans te komen moesten archeologen een enkele meters diepe sleuf graven. Voor de veiligheid van de onderzoekers en de stabiliteit van een nabijgelegen weg moest dat met een zware bekisting. Eenmaal op de juiste diepte werd een deel van de gracht behorend bij de schans gevonden. De bodemmonsters uit de gracht werden ter plekke gezeefd wat enkele bijzondere vondsten opleverde: een deel van een tinnen lepel of vork, een kraal, een visloodje, veel aardewerk en versierde onderdelen van een drinkglas.

De archeologen hebben enkele zakken met grachtvulling meegenomen voor nader onderzoek. Over een paar maanden worden de resultaten van het onderzoek verwacht. De restanten van de schans blijven onder de nabijgelegen Europaweg en Lammebrug bewaard.

Volgens de legendes is Schans Lammen de plek waar Cornelis Joppenszoon, een Nederlandse weesjongen, in de Tachtigjarige Oorlog op 3 oktober 1574 als eerste ontdekte dat de Spanjaarden na een lang beleg vertrokken waren. Joppenszoon zou in de vroege morgen de stad zijn uitgeglipt om een kijkje te gaan nemen bij Schans Lammen, ruim een kilometer ten zuiden van de stadswallen. Daar zou hij een hutspot (oorspronkelijk een Spaans gerecht van wortelen en pastinaken) gevonden hebben, die door de vluchtende Spanjaarden was achtergelaten. Hij zou deze teruggebracht hebben naar de stad. Later die dag arriveerden de Watergeuzen met wittebrood en haring.

“De Schans Lamme gevonden. Juist in de maand dat we vieren dat “Leiden niet meer in last is” vinden onze archeologen de restanten van wat soms wel een legende leek.

Het Roomburgerpark: Een Zoektocht naar Balans

Het Roomburgerpark in de Professorenwijk: het is een veelbewogen dossier. Voor ons is het een zoektocht naar het combineren van bewegen, spelen, sport, ontspanning en ontmoeting, middenin de bloeiende stadsnatuur. De fractie van GroenLinks kijkt positief kritisch naar het meest recente inrichtingsplan voor het Roomburgerpark. Een aantal punten zijn voor ons zo belangrijk dat wij daar extra kritisch op blijven toetsen. Eén van de punten betreft de biodiversiteit: voor ons prioriteit nummer 1.

Het dossier Roomburgerpark speelt al jaren. In de vorige raadsperiode, in 2015, werd een locatieonderzoek gepubliceerd waarin twee extra hockeyvelden gepland werden. Verscheidene locaties zijn daarin de revue gepasseerd, maar zijn uiteindelijk afgevallen. In 2017 werd een motie aangenomen om tot een nieuwe inrichting te komen van het Roomburgerpark en de wijk daaromheen, waarin de functies wonen, sporten, groen en maatschappelijke functies met elkaar gemengd worden. In juni 2019 werd het resultaat van deze motie besproken in de gemeenteraad. Daarbij werd nog altijd uitgegaan van uitbreiding van de hockeyclub met twee velden. GroenLinks ging hier niet mee akkoord en nam het initiatief tot een amendement, waarin stadstuin het Zoete Land gespaard bleef en één van de twee nieuwe velden geschrapt werd.

Belangrijke Kaders voor GroenLinks

  • De inzet van een participatietraject
  • Aantoonbare verbetering van de biodiversiteit en klimaatadaptatie
  • Vergrote mogelijkheden voor ongebonden sport
  • Garantie van een rustige en ongestoorde parkbeleving
  • Het gelijk blijven qua omvang en kwaliteit van de speeltuin
  • Vergroting van de maatschappelijke rol van de sportclubs

Binnenkort, op 10 november 2020, wordt een nieuw inrichtingsplan in de raad besproken. Nog niet! Met een daaropvolgend Kaderbesluit, dat waarschijnlijk in de zomer van 2021 volgt, kunnen we zien of ook daadwerkelijk aan alle eisen van ons amendement wordt voldaan. Vervolgens volgt er nog een Uitvoeringsbesluit, waarin deze eisen nog gedetailleerder moeten zijn uitgewerkt. Pas als dit alles in orde is, kunnen de plannen tot uitvoering worden gebracht.

Biodiversiteit en Klimaatadaptatie

Wij zetten ons in voor de verbetering van de biodiversiteit in heel Leiden. Daarom kijken wij hier het meest kritisch naar. Het college heeft advies ingewonnen bij de stadsecoloog en externe partners. Op basis daarvan wordt gesteld dat voldaan kan gaan worden aan de eis van verbetering van de biodiversiteit. Er is een groot aantal inventarisaties gedaan van soorten planten en dieren, inclusief beschermde soorten. Het grasveld (inclusief trapveldje) in het park zal verloren gaan in het huidige plan, omdat hier het multifunctionele 4de veld gepland wordt.

De ecologisch meest waardevolle plekken in het park - zoals de vijver en de bomenrijen aan de Van Vollenhovenkade - worden versterkt omdat ze met elkaar verbonden worden en verrijkt worden met beplanting. De Van Vollenhovenkade wordt autoluw gemaakt, ingezaaid met verschillende kruiden en in verbinding gebracht met de groenstructuur van het park. Deze gehele groenstructuur wordt verder doorgetrokken naar het schoolplein van de Lorentzschool, waar bovendien een Tiny Forest op komt. De verbindingen tussen groene gebieden zijn belangrijk omdat soorten zich daardoor beter kunnen voortplanten, wat de biodiversiteit ten goede komt.

GroenLinks blijft er onverminderd op toetsen dat al deze ingrepen leiden tot een vergroting van de biodiversiteit. Daarom vroegen wij in het debat in de commissievergadering een toezegging van het college dat de nulmeting uitgebreid wordt met de nog ontbrekende onderdelen van het park. Ook is het onze bedoeling de Universiteit Leiden en Naturalis de gemeente gaan assisteren in het stimuleren en realiseren van de vergroening en dit ook actief gaan monitoren.

In alles wat we ontwikkelen in Leiden hebben de huidige en toekomstige klimaatuitdagingen de hoogste prioriteit. Het gebied wordt klimaatadaptief gemaakt bij de vervanging van de riolen in de Professorenwijk-Oost. Infiltratieverharding is een stenen verharding met gras ertussen, waardoor het water opgenomen wordt in de grond. Verder worden gericht bomen aangeplant die zowel de hittestress bestrijden, als de biodiversiteit vergroten. Een belangrijke slag in de klimaatadaptatie is al geslagen: twee van de drie huidige velden zijn watervelden die regenwater opvangen en opslaan in een groot bassin onder de velden. Daarnaast zorgt de extra m2 vergroening die aangelegd gaat worden, zowel door de maatregelen uit dit plan, als die uit het eerdere plan voor klimaatadaptatie in de Professorenwijk-Oost, voor de nodige verkoeling en afvloeiing van extreme buien als de klimaatverandering doorzet.

Ruimte voor Sport en Spel

De ruimte voor ongebonden sport wordt vergroot. Op de Van Vollenhovenkade komt meer ruimte dan nu al is, voor hardlopers en fietsers. Er komt een Athletic Multicourt, waarop ruimte is voor allerhande sport en spel, bijvoorbeeld ook voor kinderen om ’s avonds nog een balletje te trappen. In het huidige plan wordt de speeltuin verplaatst naar het oostelijk deel van het huidige grasveld/trapveldje.

Met de herinrichting van het huidige grasveld (trapveldje) verdwijnt een deel van het park. Wij begrijpen heel goed dat ook het huidige grasveld voor veel wijkbewoners en bezoekers van grote waarde is. Terwijl er groen verdwijnt met het huidige grasveld, komt er op de ecologisch meest sterke gebieden beplanting en vergroening bij. Zo wordt het oostelijke gebied aan de flat-kant verder vergroend met beplanting, verschillende soorten kruiden en bomen. Het Van Vollenhovenplein, de Meijerskade en Van Vollenhovenkade worden ook een stuk rustiger en aanzienlijk groener, wat maakt dat het hele gebied rondom het park een prettige, natuurlijke omgeving wordt om in te wandelen.

Het multifunctionele 4de veld zal extra licht en geluid voort gaan brengen. Wij vragen het college om de effecten hiervan zoveel als mogelijk te beperken, door de LED verlichting zo efficiënt als mogelijk in te richten en geluidsdempers in de goals en aan de hekken aan te brengen. De hockeyclub biedt ruimte aan een buitenschoolse opvang (BSO) in haar pand en werkt samen met DZB, waarin re-integratieplekken worden geboden aan mensen met afstand tot de arbeidsmarkt. Als het multifunctionele veld komt, wordt ook gestart met gehandicapten-hockey en hockey voor ouderen. Ook maken de omliggende scholen veel gebruik van de hockeyvelden voor gymlessen.

Al met al vertrouwt GroenLinks erop dat aan alle punten aan het amendement voldaan gaat worden richting het kaderbesluit, en zien wij erop toe dat vervolgbesluiten goed uitgewerkt worden. Daarnaast is GroenLinks kritisch op het open karakter van het geplande 4e veld: hoe open wordt dit daadwerkelijk? In aanloop naar de raadsvergadering beraadt de fractie zich op een aanvullend voorstel om de openheid van het veld te garanderen, opdat wij een echt open wijksportpark in Leiden gaan realiseren, waar iedereen welkom is en mee kan doen en waar bewegen, sport en spel samenkomen in een groengebied.

Tenslotte: wij vinden dit wel een duur plan. Vooral de 2 miljoen euro die gepland staat voor het theehuis en de entree naar de hockeyclub is fors. Een groene, toegankelijke fysieke leefomgeving in een stad als Leiden is van het grootste belang, zeker ten tijde van Corona, maar ook daarna. Deze waarden zien wij graag hun vorm krijgen in dit plan, met alle voorwaardes die wij als GroenLinks stellen en alle behoeftes die meegewogen moeten worden: zodat we straks een prachtig groen en open wijksportpark in Leiden en voor Leiden kunnen openen.

"Het Zoete Land": Een Groene Route door Leiden

Op 4 juni hadden alle hieronder genoemde bomen en planten een QR-code waarmee je een filmpje kon zien. Op de locaties gemarkeerd met een sterretje was ook wat te doen: er werden verhalen over planten verteld, je kon er een kopje kruidenthee drinken of gratis zaadjes meenemen. Gelukkig kun je nu nog steeds genieten van de route.

Het Singelpark is bedoeld als botanisch stadspark met een bijzondere planten- en bomencollectie. In overleg met bewoners zijn de bomen in het Energiepark onder andere geselecteerd op botanische waarde en speciale vorm, grootte en kleur. De bladeren zijn bijvoorbeeld erg groot, de bast ziet er raar uit ziet of is bijzonder zacht.

Hieronder volgt een overzicht van de route en enkele bijzondere planten:

  1. Hortus Botanicus: Tulpenboom (Liriodendron tulpifera) *Direct links van de ingang van de Hortus Botanicus staat een tulpenboom die in 1716 is gezaaid door Herman Boerhaave.
  2. Tuin in Rembrandtpark: Schijnpapaver (Meconopsis cambria) *De Rembrandt-tuin bevindt zich aan de Singelparkroute tussen de Weddesteeg en de Zeevaartschool.
  3. Lammermarkt: de Kaardebol (Dipsacus fullonum) *De kunstenaars Sara Vrugt en Nina Mathijssen gaan vanaf 18 juni met groepjes Leidenaren traditionele Leidse ‘saai’ maken.
  4. Energiepark/Ambachtsplein: de Veelkleurenden (Pinus bungeana) Op het Ambachtsplein is de Veelkleurenden aangeplant. Deze boom is zeer zeldzaam en heeft een opvallende afbladderende stam.
  5. Huigpark: Schietwilg (Salix Alba) en kruidenbakken De Vrienden hebben in het Huigpark bakken gemaakt met kruiden, eetbare bloemen en kruiden voor de buurt.
  6. Blekerspark: Gingkoboom *Sinds de herfst van 2020 staat in het Blekerspark een bijzondere Ginkgo biloba: een ‘Vredesboom’.
  7. Meelfabriek: het beplantingsplan van Piet Oudolf: diverse graansoorten *Speciaal voor de Dag van de Plant op 4 juni kun je rechtstreeks doorlopen vanuit het Ankerpark over het Meelfabriekterrein.
  8. Lakenpark/Kaarsenmakersplein: Duivelsdrek (Ferula asafoetida) Het is een tot twee meter hoge plant met stevige, holle, ietwat sappige stelen, gele schermbloemen en een knoflookachtige geur.
  9. Begraafplaats Groenesteeg: de oude beuk, korstmossen en veldbloemen *Op Begraafplaats Groenesteeg staan veel bomen met een respectabele leeftijd. De meest opvallende is de omvangrijke bruine beuk, aangeplant in 1882, die vorig jaar is gekroond tot mooiste boom van Zuid-Holland.
  10. Plantsoen (bij de Van Disselbrug): het Harige Wilgenroosje (Epilobium hirsutum) *Op 4 juni geven Marnel Scherrenberg en Jacqueline Henrot (oeverplantenproject Naturalis) uitleg aan bezoekers over oeverplanten en hoe je deze planten in kaart kunt brengen.
  11. Het Zoete Land: de aardappel *Aan de andere kant van de Zoeterwoudse Singel (steek de Van Disselbrug over en ga naar links) is de biologische stadstuinderij Het Zoete Land.
  12. Plantsoen: de Beatrixlinde Op 1 februari 1938 werd in het Plantsoen ter gelegenheid van de geboorte van prinses Beatrix een heus lindeboompje geplant.
  13. Pelgrimstuin (bij Erfgoed Leiden): een of meer planten Op de plek waar in 1620 de Pilgrims naar Amerika vertrokken, is 400 jaar later een tuin aangelegd. Deze tuin vertelt het verhaal van de Pilgrims met planten uit die tijd.

labels: #Ei

Zie ook: