Oorlog is verschrikkelijk, maar helaas is er altijd oorlog geweest en zal er ergens op deze planeet altijd oorlog zijn. Met de huidige oorlog in Oekraïne en de onrust in het Midden-Oosten is het voorbereiden op oorlog weer een actueel thema geworden. Volgens een recent I&O onderzoek is zelfs de helft van de Nederlanders bang voor een nucleaire escalatie van het conflict.

Wat Betekent Mentale Voorbereiding op Oorlog?

Decennialang was oorlog voor de meeste Nederlanders een ver-van-mijn-bedshow en was de vrijheid die wij hebben in dit gedeelte van de wereld vanzelfsprekend, maar dat was het natuurlijk nooit echt. Met de huidige ontwikkelingen in Oekraïne, komt de “oorlog” iets dichter bij en merken we ook hier indirect de gevolgen ervan. Maar op wat voor soort oorlog moeten we ons dan voorbereiden?

De kans dat hier zo (Russische?) tanks door de straten denderen is erg klein en als we kijken naar de hedendaagse oorlogsvoering zien we vooral een heel ander optreden, ook wel “hybride oorlogsvoering” genoemd. Daar kan het zogenaamde “conventionele optreden” wel een onderdeel van zijn en hier bedoel ik mee wat we nu zien in Oekraïne; zware gevechten, loopgraven, tanks, luchtaanvallen en dergelijke.

“Hybride oorlogsvoering” is vaak ook een schemergebied tussen vrede en oorlog, dus het is dan vaak niet duidelijk wat er zich precies afspeelt. Denk hierbij aan het beïnvloeden van binnenlandse verkiezingen door een ander land, sabotageacties (bv. het opblazen van de Nord Stream pijplijn), gerichte acties in burger kleding in plaats van militair uniform, het bewust verspreiden van fake news, cyber aanvallen, alles is er dan op gericht om zo een bepaald doel te bereiken, zonder (direct) gebruik te maken van oorlogswapens.

Nederland is onderdeel van de NAVO en de NAVO is momenteel flink verwikkeld in de oorlog in Oekraïne, de kans op escalatie is reëel en aanwezig. Als de NAVO besluit om op een bepaalde actie te reageren, dan zal Nederland hier onderdeel van zijn en zouden we dus (nog verder) in een oorlog kunnen raken, voor zover we dat al niet zijn, het is maar net hoe je het bekijkt. Hoe kunnen we hier ons dus op voorbereiden?

Praktische Stappen voor Voorbereiding

Uiteindelijk heb je voor langere tijd voedsel en water opgeslagen, je hebt een noodpakket, grab bag, je hebt een plan om wat te doen bij langdurige stroomuitval of een gastekort, je hebt gedacht aan hygiëne, energie, warmte, mobiliteit, zelfverdediging, communicatie, enzovoorts en je hebt andere belangrijke vaardigheden nog beter ontwikkeld, dat is een prima basis om mee te beginnen.

De nadruk zou ik verder leggen op met name (tactisch) medische kennis en vaardigheden. In een totaal oorlogsscenario hoef je niet te rekenen op een werkend zorgsysteem waarbij je 112 belt en er binnen een kwartier een ambulance op de stoep staat. Het is dus echt van levensbelang dat jij bent getraind in het toepassen van medische kennis en vaardigheden in situaties die niet of niet helemaal veilig zijn.

Welke (tactische) beslissingen moet ik maken voordat ik iemand (je partner, kind, vriend/-in, familielid) ga helpen? En als ik een slachtoffer ga behandelen, wat moet ik dan doen? Welke medische uitrusting en materialen moet ik aanschaffen en hoe kan ik deze improviseren als deze niet meer beschikbaar zijn? Aan een standaard EHBO-cursus heb je tijdens een oorlogssituatie niet veel. Het biedt een prima basis om te begrijpen hoe het lichaam werkt en het leert je echt de basis medische vaardigheden.

Een dergelijke cursus is gebaseerd op ideale omstandigheden waarin je al snel 112 dient te bellen en deze cursus gaat dus ook niet uit van “niet-ideale” omstandigheden zoals oorlog. Ik raad je dan ook aan om de online Wees Voorbereid - Medical First Responder cursus te volgen, gebaseerd op mijn kennis & ervaring als Special Forces medic. Naast deze online cursus bied Wees Voorbereid ook de praktijkdagen - Medical First Responder aan, waarbij je medisch leert te handelen in noodsituaties.

Verder is het belangrijk op de hoogte gehouden te worden met nieuwsfeiten. Ik benoem hier bewust feiten, in nood-/conflictsituaties ontstaat er altijd een stroom van geruchten, ga hier niet in mee en focus je op feiten. Een noodradio zit standaard in je noodpakket (en grab bag) en wees op de hoogte van de lokale noodfrequenties.

Belangrijke Overwegingen

Ga uiteraard direct naar binnen als de sirenes gaan, sluit ramen en deuren en zorg dat je compleet bent als gezin of met wie je ook samenwoont. Blijf daarna ook te allen tijde zoveel mogelijk samen. Werk als een team en verdeel taken en verantwoordelijkheden.

Ga ervan uit dat kritieke infrastructuur, zoals energievoorzieningen, watercentrales, vliegvelden, belangrijke viaducten en militaire installaties eerste doelwitten zullen zijn bij een daadwerkelijke (conventionele) aanval. Mocht je hier in de buurt wonen, hou dan rekening met een eventuele evacuatie. Woon je in een van de grote steden, ook dan loop je extra risico ten opzichte van het platteland, waar in principe geen “interessante militaire doelen" zijn.

Ga er niet vanuit dat een eventuele vijand het Verdrag van Genève zal respecteren, Ziekenhuizen, scholen, moskeeën, kerken, overheidsgebouwen, musea, alles kan een doelwit zijn en wees hier niet naïef in. Wederom, woon je hierbij in de buurt, neem dit mee in je planning.

Daarnaast operationele veiligheid, ook wel bekend als Operational Security, of OpSec afgekort. Wees terughoudend in het delen (mondeling en online) wat voor voorraad jij hebt opgeslagen in of bij je woning en wat je hebt gedaan aan voorbereiding. In tijden van oorlog ontstaan er (gek genoeg) soms hele mooie dingen, waarbij hele gemeenschappen en buurten voor elkaar opkomen en elkaar steunen, maar helaas haalt het bij sommigen ook het slechtste naar boven en zeker bij geen of verminderd toezicht door bijvoorbeeld de politie, is het laatste wat je wil een groep onbekende mensen aan je deur die na 3 a 4 dagen zonder eten, graag jouw voorraad even komen opeisen, goed- of kwaadschiks.

Mentale Veerkracht: De Sleutel tot Overleven

Wat blijft er verder dan nog over? Mentale voorbereiding. Het feit dat je accepteert en begrijpt dat vrijheid in deze tijd echt niet vanzelfsprekend is (maar ècht niet). Geniet dus ook vooral van elke dag en je dierbaren, wees dankbaar voor elk moment dat je op deze aarde rondloopt. Als je alle stappen volgt in de online modules in de Wees Voorbereid Blueprint heb je er echt alles aan gedaan, binnen jouw Cirkel van Invloed, om jezelf en jouw geliefden zo goed mogelijk voor te bereiden, zelfs op een volgende (wereld)oorlog. Accepteer dat dan ook en gun jezelf rust in je hoofd. Peace of mind, uiteindelijk is vanuit mijn perspectief gezien, het hele doel van voorbereiden op een noodsituatie.

Psychiater Esther van Fenema snapt dat Ruttes waarschuwing veel vragen oproept:

  • "Als je dit soort onrustbarende signalen hoort, dan kan je brein schieten in vechten, vluchten of bevriezen”.
  • "Het is de vraag wat dat met ons doet. Zeker als je niet precies weet wat dat dan betekent."

Laat je vooral niet leiden door angst, waarschuwt Van Fenema. "We hebben een oerbrein dat ons waarschuwt voor gevaar. Dat kan leiden tot impulsief gedrag. Hoe angstiger we zijn, hoe minder goed we in staat zijn om rustig te redeneren."

De constante stroom van negatief nieuws kan het lastig maken om kalm te blijven, zegt Van Fenema. "Je ziet natuurlijk de laatste jaren veel aandacht voor geopolitieke conflicten. Dat raakt mensen enorm." Kwetsbare mensen lopen risico om vast te zitten in al dat negatieve nieuws. "Wij mensen hebben altijd behoefte aan perspectief."

Ze raadt mensen aan om bewust om te gaan met nieuwsconsumptie. "Zet jezelf op een ‘nieuwsdieet’ en zorg dat je in het hier en nu blijft." Zo voorkom je dat je in een negatieve spiraal terecht komt.

Sociale contacten zijn ook belangrijk in onzekere tijden. "Wij zijn van oudsher natuurlijk groepsdieren, dus zoek elkaar op en deel je emoties", adviseert Van Fenema. "Hou dat niet voor jezelf, maar kijk hoe iemand anders daarmee omgaat." Door verbinding te zoeken, kan je elkaar helpen om niet meegesleurd te worden in die negativiteit.

Wat Kun Je Zelf Doen?

“We moeten ons mentaal voorbereiden op een oorlog.” Deze woorden van NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte hebben menigeen aan het denken gezet. Maar voordat je de schuilkelder induikt of begint met het hamsteren van blikken bonen, laten we eens rustig bekijken wat dit voor jou als nuchtere Nederlander betekent.

Rutte benadrukt dat de geopolitieke situatie zorgwekkend is en dat we alert moeten zijn op mogelijke dreigingen. Hij roept op tot verhoogde defensie-uitgaven en mentale paraatheid. Maar dit betekent niet dat we morgen in oorlog zijn. Het is een oproep om bewuster te zijn van onze omgeving en voorbereid te zijn op onverwachte situaties.

Preppen zonder Paniek: Hoe Doe Je Dat?

Geen paniek! Nederland is nog steeds een veilig land. Het is goed om voorbereid te zijn, maar er is geen reden voor hysterie.

  • Stel een Eenvoudig Noodpakket Samen: Denk aan basisbenodigdheden zoals water, houdbaar voedsel, een EHBO-kit, zaklamp en batterijen. Het Rode Kruis heeft handige lijsten voor een noodpakket.
  • Ken de Noodplannen in Jouw Gemeente: Weet waar de schuilplaatsen zijn en wat de evacuatieplannen in jouw omgeving inhouden.

Maar een beetje voorbereiding kan geen kwaad. Zie het als het dragen van een regenjas; je hoopt dat het niet regent, maar als het gebeurt, ben je blij dat je ‘m bij je hebt. En zeg nou zelf, wie wil er niet een excuus om een voorraad stroopwafels aan te leggen?

Recente Ontwikkelingen en Onderzoek

Steeds meer mensen in Nederland komen in actie om beter voorbereid te zijn op risico’s en dreigingen. Meer dan de helft van hen doet dat uit gevoel van bezorgdheid of waakzaamheid. De meest aangegeven redenen om géén actie te ondernemen, is dat men het niet nodig vindt of dat men het gevoel heeft zelf geen actie te kunnen ondernemen.

De helft van inwoners van Nederland maakt zich (gevraagd naar risico’s voor de nationale veiligheid) zorgen om geopolitieke en militaire dreigingen. De (extra) meting 2024 van de Risico- en Crisisbarometer (RCB) is uitgevoerd tussen 16 december en 23 december 2024.

Ruim een kwart van de inwoners (26%) zegt actie te hebben ondernomen om beter voorbereid te zijn op risico’s en dreigingen. In het voorjaar van 2024 (maart-april) was dat slechts 15%, in het najaar 18%. Ruim zes op de tien (61%) geven aan dat informatie van nieuwsmedia voor hen de reden was om actie te ondernemen.

Ongeveer een derde (32%) geeft aan dat zij actie hebben ondernomen om beter voorbereid te zijn door gesprekken met mensen in hun sociale omgeving of door communicatie vanuit de overheid (31%). Nederlanders die actie hebben ondernomen, doen dit vooral vanuit een gevoel van bezorgdheid (63%) en waakzaamheid (53%).

Maar liefst twee op de drie (65%) inwoners van Nederland zien geopolitieke en militaire dreigingen als (zeer) waarschijnlijk. Ook stijgen de zorgen over geopolitieke en militaire dreigingen, ruim de helft (51%) noemt het als één van de gebeurtenissen waar ze zich de meeste zorgen om maken, ten opzichte van vier op de tien (41%) in september 2024.

Tabel: Redenen voor Voorbereiding op Risico's en Dreigingen

Reden Percentage
Gevoel van bezorgdheid 63%
Gevoel van waakzaamheid 53%
Informatie van nieuwsmedia 61%
Gesprekken met sociale omgeving 32%
Communicatie vanuit de overheid 31%

Checklist voor Noodsituaties:

  1. Zorg voor voldoende drinkwater.
  2. Stel een uitgebreide EHBO-kit samen.
  3. Maak afspraken met familie en buren.
  4. Bereid je voor op elektriciteits- en internetuitval.
  5. Weet wanneer en hoe je je woonplaats moet verlaten.

Voorbereid zijn op een oorlog betekent niet dat je paniek moet zaaien, maar juist dat je zekerheid en controle over je situatie hebt. Door nu actie te ondernemen, vergroot je je overlevingskansen en die van je dierbaren.

Wees voorbereid met het Noodpakket Basis: een compacte maar complete set voor noodgevallen. Dit pakket bevat een multifunctionele noodradio voor informatie en opladen, een waterfilter voor schoon drinkwater, een waterdichte EHBO-kit voor eerste hulp en een noodfluit met ingebouwde thermometer en kompas voor veiligheid en oriëntatie. Ideaal voor thuis, onderweg of outdoor avonturen.

Samengevat, preppen hoeft niet extreem of angstaanjagend te zijn. Met een paar eenvoudige stappen kun je jezelf en je gezin voorbereiden op onverwachte situaties, zonder in doemdenken te vervallen.

labels: #Ei

Zie ook: