Aardappelen zijn een onmisbaar ingrediënt in de keuken, maar het bewaren ervan kan soms lastig zijn.

Aardappelen zijn levende plantendelen die zich na aankoop verder ontwikkelen, wat ongezond kan worden. Gelukkig kun je goed zien of het verstandig is om ze te eten. Aardappelen zijn gezond basisvoedsel bij uitstek. Ze leveren energie (koolhydraten), voedingsvezels, vitamine C, eiwit en kalium.

Ze zijn in vele gedaanten te koop: in de schil, geschild, voorgekookt, gesneden (waaronder friet) en als poeder. Voor de houdbaarheid is vooral die vorm belangrijk - meer nog dan het aardappelras. Aardappel(puree)poeder heeft een Tenminste Houdbaar Tot-datum (THT), maar is mits kurkdroog vrijwel onbeperkt houdbaar.

Op aardappelproducten uit de koeling staat een Te Gebruiken Tot-datum (TGT): mits gekoeld kun je ze tot dan veilig eten, daarna niet meer, tenzij je ze meteen invriest.

Bewaartips voor aardappelen

Aardappelen blijven het langst goed als je ze op de juiste plek bewaart: koel, donker en goed geventileerd. De ideale temperatuur ligt tussen de 4 en 10 graden Celsius. Een kelder, voorraadkast of donkere kast is perfect.

Op verpakkingen ongeschilde aardappelen hoeft geen houdbaarheidsdatum te staan. Is die er wel, dan is die vooral goed voor leverancier en winkelier. Mits koel (7-10°C), donker en geventileerd bewaard, blijven aardappelen tot zes weken goed. Soms nog langer.

Wat je absoluut niet moet doen, is aardappelen in de koelkast bewaren. Door de kou wordt zetmeel omgezet in suiker, waardoor de smaak verandert en de textuur kan verslechteren.

Bewaar aardappelen bij voorkeur op een droge, donkere en koele plek. Open de zak waarin ze worden verkocht. Zo kunnen de aardappelen lucht krijgen en wordt voorkomen dat ze snel uitlopen. Aardappelen moeten stevig aanvoelen. Aardappelen waar je in kunt knijpen zijn te oud en niet meer lekker.

In de koelkast is het te koud: aardappelen drogen dan uit en worden zoetig. Je ziet dat aan (ongevaarlijke) donkere plekken ná het koken. Bewaar je aardappelen te warm (>8°C), dan lopen ze uit.

De uitlopers (wortels) en ‘pitten’ zijn niet gezond, ze bevatten solanine, een voor sommige mensen licht giftige stof die in grote hoeveelheden buikklachten, depressies en slapeloosheid kan veroorzaken. Eruit snijden dus.

Bij te vochtig bewaren, gaan aardappelen schimmelen en rotten, wat ongezonde, bruin-papperige delen oplevert die erg vies smaken. Bewaren in een mand of luchtdoorlatende zak boven de grond, in een luchtige kelder of in de schuur is ideaal.

Aardappelen en licht: door licht worden aardappeldelen groen en bitter. Die groene stukken bevatten ook solanine. Per ongeluk een paar groene stukjes eten is niet erg, maar snijd deze in de regel goed weg.

Snijd groene plekken op aardappelen ruim weg.

Van een ruwe behandeling krijgen aardappelen blauwe plekken die de houdbaarheid verkorten; snijd ook die weg.

Wil je weten of aardappelen met uitlopers nog eetbaar zijn? De aardappels kun je nog eten als je de uitlopers verwijdert en het plekje eraf snijdt.

Soms is het nodig om aardappelen in de koelkast te bewaren. Je kunt aardappelen in de koelkast bewaren als je thuis geen koele, donkere plek hebt. Doe dit alleen voor aardappelen om te koken en niet bij de aardappelen die je wilt frituren of bakken. In de koelkast ontstaan namelijk sneller suikers en deze kunnen tijdens het frituren of bakken omgezet worden in een schadelijke stof acrylamide.

Tot voor kort werd algemeen gedacht dat het bewaren van aardappels buiten de koelkast moest.

  • Vroeger was het gebruikelijk om aardappels in de kelder te bewaren. Tegenwoordig hebben weinig woningen nog een dergelijke koele opbergruimte en worden aardappels vaak op een te warme en soms ook te lichte plaats bewaard. Het gevolg is dat ze al na enkele weken slap worden als gevolg van vochtverlies. Ook kunnen zich uitlopers vormen en onder invloed van licht ontstaan groene plekken. De koele en donkere kelder blijft een prima bewaarplek, maar als je die niet hebt is de koelkast het goede alternatief.
  • In het verleden werden aardappels veelal ongewassen en in grote zakken van 5 of 10 kg verkocht. Uiteraard niet praktisch voor in de koelkast. Tegenwoordig zijn de aardappels in de supermarkt allemaal gewassen en vrij van grond en worden de verpakkingen steeds kleiner. De grond die er vroeger rond de aardappels zat, had echter ook een functie: het zorgde voor bescherming en een langere houdbaarheid. Dankzij het wassen zijn de knollen tegenwoordig mooi schoon, maar de houdbaarheid is wel korter. Dat geeft een extra reden om de aardappels in de koelkast te bewaren.
  • Een andere, meer theoretische reden om aardappels niet in de koelkast te bewaren is dat bij lage temperaturen versuikering optreedt. In theorie is dat mogelijk, maar in de praktijk duurt dat weken. Alleen voor aardappels om thuis frites van te maken moet iedere kans op versuikering worden vermeden. Dit omdat anders de frites te bruin kan worden bij het bakken.
  • Een laatste reden is het tegengaan van voedselverspilling. Door aardappels in de koelkast te bewaren wordt de houdbaarheid verlengd. Bewaar aardappels wel in de koelkast, tenzij er frites van gemaakt worden.

Speciale tips

Wat is nou de allerbeste manier om aardappels te bewaren?

  • Bewaar ze apart van uien. Hoewel ze vaak samen in de voorraadkast liggen, zorgen uien ervoor dat aardappels sneller bederven. Dit komt doordat uien ethyleengas afgeven, een natuurlijk rijpingshormoon dat ervoor zorgt dat aardappelen sneller ontkiemen en zacht worden.
  • Controleer ze regelmatig.
  • Laat ze ademen.
  • Voeg een appel toe.

Geschilde aardappelen kun je tot twee dagen in de koelkast bewaren in een afgesloten bakje (gekookte) of in water (ongekookte); hele ongeschilde gekookte aardappelen drie dagen.

Heb je aardappels alvast geschild, maar gebruik je ze niet meteen? Geschilde aardappelen kun je het beste bewaren in een kom met koud water in de koelkast. Dit voorkomt dat ze bruin worden.

Vanwege bestrijdings- en antikiemmiddelen kun je aardappelen het best geschild gebruiken. In Nederland geteelde biologische aardappelen zijn echter schoon, de ‘nieuwe’ zeker. Die worden namelijk meteen verkocht, en kunnen dus niet uitlopen tijdens een opslagperiode, waardoor behandelen met antikiemmiddel ook niet nodig is.

Gekookte aardappelen bewaren

Om gekookte aardappelen te bewaren en verspilling te voorkomen, kun je ze het beste gewoon in de koelkast bewaren. Als je van plan bent om de aardappelen langer te bewaren, kan je ze ook in de vriezer bewaren.

Het is zonde om gekookte aardappelen weg te gooien als je ze niet meteen opeet. Je kunt ze beter hergebruiken door er bijvoorbeeld gebakken aardappels van te maken. Op die manier hoef je een andere dag minder verse aardappelen te koken.

Gekookte aardappelen kunnen tot 3 dagen in de koelkast bewaard worden. Laat ze eerst volledig afkoelen en bewaar ze in een afgesloten bakje. Zo voorkom je dat ze uitdrogen of nare geuren opnemen. Wil je ze langer bewaren? Vries ze dan in.

Zo snel mogelijk alsnog koken, bakken of frituren is echter het beste. Bederf merk je altijd aan een vreemde geur. Slaan de aardappels wit uit of worden ze plakkerig? Weggooien!

Aardappelen worden helaas ook onnodig weggegooid. Kook dus niet te veel, zo'n 200-250 gram (1 à 1½ aardappel van 10 cm lengte, of 4 à 5 stuks van 5 cm) per persoon.

Wat te doen met overgebleven aardappelen?

Toch iets over?

  • Aardappelkookwater is bruikbaar als zilverpoetsmiddel; het bevat veel voedingsstoffen en kan daardoor ook basisbouillon worden.
  • Bloemenvazen worden mooi schoon door een nacht weken met aardappelschillen.
  • Gifvrije aardappelschillen (uit eigen moestuin) kun je frituren tot lekkere chips.
  • Oude rauwe aardappels worden prachtige aardappelstempels.
  • En aard-appelen met uitlopers kun je poten - tot een nieuwe aardappelplant.

Aardappelen invriezen

Je kunt aardappelen goed invriezen, maar er zijn wel verschillende manieren om dit goed te doen. Gooi niet zomaar een hele aardappel in de vriezer, want dat werkt gewoon niet. Het belangrijkste om in gedachten te houden is dit: je kunt geen rauwe aardappelen invriezen. Dat komt omdat, net als veel groenten, aardappelen een hoog watergehalte hebben. Als ze zonder voorbereiding de vriezer ingaan, komen ze er als een zompige puinhoop uit.

Klaar om te gaan invriezen? Vries nooit rauwe aardappelen in.

Je kunt bevroren aardappelen net als verse aardappelen gebruiken voor het maken van frietjes, partjes, geroosterde aardappelen, enzovoort. Je hoeft ze niet te ontdooien - je kunt ze direct uit de vriezer koken, net zoals je zou doen met een zak frietjes uit de supermarkt.

Hieronder een aantal tips voor het invriezen:

  1. Was en schil de aardappelen.
  2. Snijd de aardappelen in gelijkmatige stukken.
  3. Plaats de aardappelen in een pan met kokend water om te blancheren. Zorg ervoor dat ze niet helemaal gaar zijn.
  4. Laat de aardappelen een paar minuten in een ijsbad zitten nadat je ze uit het kokende water hebt gehaald.
  5. Haal de aardappelen uit de pan en doe ze in een kom met ijskoud water.
  6. Voor de beste resultaten, vries je aardappelstukjes in twee keer in. Dit betekent dat je ze eerst in een enkele laag op een bakplaat legt en ze drie tot vier uur laat bevriezen.
  7. Doe ze daarna in een diepvrieszak, sluit deze af en vries ze opnieuw in.

Voor het invriezen van nieuwe aardappelen, volg je de stappen die in onze methode hierboven zijn beschreven. Het is over het algemeen het beste om nieuwe aardappelen in helften of kwarten te snijden, omdat het blancheren van hele aardappelen lastig kan zijn. Bevroren nieuwe aardappelen kunnen worden behandeld als bevroren geroosterde aardappelen. Het is altijd verstandig om aardappelen te blancheren voordat je ze invriest, ongeacht hun grootte.

Je kunt zelfs geraspte aardappelen invriezen om er rösti van te maken bijvoorbeeld. Als je dit gaat proberen, onthoud dan om de geraspte aardappel nog steeds te blancheren. Je kunt zelfs aardappelpuree invriezen. Aardappelpuree zal alleen goed invriezen als het een hoog vetgehalte heeft.

Aardappelen mogen niet opnieuw worden opgewarmd in de magnetron, omdat ze kunnen exploderen.

Er zijn drie belangrijke stappen om ijsvorming te voorkomen. Ten eerste, zorg ervoor dat de aardappelen goed zijn ingepakt. Gebruik afsluitbare diepvrieszakken en sluit ze zorgvuldig af. Ten tweede, zorg ervoor dat de aardappelen droog zijn voordat je ze in de vriezer doet. Dep de geblancheerde aardappelen voorzichtig met een keukenpapier na het koken. Ten slotte, laat de bevroren aardappelen niet te lang liggen. Hoe langer het product in de vriezer blijft liggen, hoe groter het risico op ijsvorming.

Aardappelen schoonmaken

Schoonmaken:

  • Schil aardappels vlak voor gebruik, anders verkleuren ze.
  • Schil de aardappelen met een scherp keukenmesje of dunschiller.
  • Snijd of steek met de punt van het mesje of de speciale ontpitter op de dunschiller de pitten of gekleurde plekken uit de aardappel.
  • Snij de aardappel in stukken en was ze met water.
  • Bewaar de geschilde aardappelen niet in koud water, ze verliezen dan vitaminen.
  • Kook of bak je de aardappelen in hun schil, schrob ze dan met een borsteltje in een ruime bak met koud water schoon en spoel ze na. Verwijder wel de pitten en de gekleurde of beurse plekken.

Aardappelen bereiden

Bereiden:

  1. Schil de aardappelen, snijd ze in stukken en was ze.
  2. Leg de aardappels in de pan en voeg naar smaak zout toe.
  3. Schenk zoveel water in de pan dat de aardappels tot ongeveer de helft onderstaan.
  4. Leg het deksel op de pan en breng alles op hoog vuur aan de kook.
  5. Nu gaat de kooktijd in. Draai het vuur zo laag dat het water nog net blijft koken. Kook de aardappels in de aangegeven tijd gaar.
  6. Giet de aardappels af, schud ze een paar keer in de pan p, zodat ze iets uitdampen.

De smaak van aardappelen

Aardappelen hebben een vrij neutrale smaak, waardoor ze een veelzijdig ingrediënt zijn dat goed samengaat met verschillende smaken en bereidingswijzen. Over het algemeen hebben ze een milde, aardse smaak met een lichte zoetheid, vooral als ze gekookt zijn.

De exacte smaak van aardappelen kan variëren van ras tot ras. Sommige rassen zijn iets zoeter, terwijl andere een meer uitgesproken aardse smaak hebben. Het kookproces kan ook de smaak en textuur van aardappelen beïnvloeden. Gekookte aardappelen hebben meestal een zachte textuur en een subtiele zoete smaak, terwijl gebakken of geroosterde aardappelen een knapperige buitenkant kunnen hebben en een romige binnenkant met een licht geroosterde smaak.

Zijn aardappelen gezond?

Naast zetmeel bevatten aardappelen vitaminen, mineralen en vezels. Ze zijn rijk aan vitamine C, een antioxidant. Vroeger waren aardappelen een levensreddende voedselbron omdat de vitamine C scheurbuik tegenging. Een andere belangrijke voedingsstof in aardappelen is kalium, een elektrolyt dat helpt bij de werking van ons hart, spieren en zenuwstelsel. De aardappelschil bevat vezels, die belangrijk zijn voor de spijsvertering.

Aardappelen worden doorgaans ingedeeld als niet zo gezond wanneer ze zijn bedekt met toppings als kaas, zure room en spek.

Als je let op de grootte van de porties en de toppings, kunnen aardappelen bij elke maaltijd lekker en goed smaken. Sommige aardappelsoorten, vooral die met een andere kleur, bevatten meer voedingsstoffen die goed zijn voor de gezondheid. In het algemeen geldt: hoe donkerder de aardappel, hoe meer antioxidanten hij bevat.

Zoete aardappelen zijn een goede bron van vitamine A, een belangrijke voedingsstof voor de immuniteit en de gezondheid van de ogen. Paarse aardappelen zijn rijk aan antioxidanten, waaronder anthocyanen, die hartziekten en kanker kunnen voorkomen en de gezondheid van de hersenen kunnen bevorderen.

labels: #Aardappel

Zie ook: