Je kent het wel: je hebt net een lekker bord eten voor jezelf gemaakt, maar nog voor je kunt aanvallen, krijg je bezoek van een vaste gast. Een vlieg die met zijn plakkerige pootjes lekker op jouw eten heeft plaatsgenomen. Wat moet je doen? Kun je je avondeten beter weggooien of kun je verder eten en proberen te vergeten dat die vlieg is langs geweest?

Dat heb je je vast wel eens afgevraagd, maar nu is er op YouTube en X een animatievideo geüpload waarin is te zien hoe een vlieg ons eten verorbert. En misschien zou je willen dat je het niet had gezien ...

Het Eetproces van een Vlieg

Bij gebrek aan tanden hebben de kleine diertjes een troef achter de hand, die ze helpt om eiwitten, koolhydraten en vetten af te breken. Ze sproeien een soort cocktail van enzymrijke vloeistof over het eten, waardoor het oplost en in een chemisch soepje verandert dat het insect makkelijk kan opzuigen met zijn snuit.

De gedachte aan deze handeling maakt je misschien misselijk, maar eigenlijk is de methode van de vliegen helemaal niet zo anders dan ons eigen geavanceerde verteringssysteem, dat al in onze mond begint, waar een enzym in ons speeksel (ptyaline) zetmeel omzet in suikers. Het verschil is alleen dat vliegen het proces al buiten hun mond in werking zetten - op het eten zelf. En dat noemen mensen in de reacties op de video ‘misselijkmakend’ en ‘nog onsmakelijker dan ik me kon voorstellen’.

Is Het Gevaarlijk Om Eten Te Eten Waar Een Vlieg Op Heeft Gezeten?

Volgens Henrik Siegumfeldt, universitair hoofddocent aan de afdeling Microbiologie en Fermentatie aan de Universiteit van Kopenhagen, is het belangrijk om onderscheid te maken tussen twee dingen, als we ons afvragen of we eten waar net een vlieg op heeft gezeten nog kunnen eten. ‘Het lijkt misschien onsmakelijk en een esthetisch probleem, maar dat betekent niet dat er per se een voedselrisico is als je het eten toch consumeert - het is waarschijnlijk vooral onsmakelijk, en niet gevaarlijk,’ legt hij uit aan Wetenschap in Beeld.

Henrik Siegumfeldt erkent dat vliegen niet bepaald steriele dieren zijn en dat ze voor hetzelfde geld net in een koeienvlaai kunnen hebben gezeten voordat ze zich op ons broodje kaas storten. Die realiteit werd ook benadrukt in een studie uit 2017, waarin een groep onderzoekers uit Singapore bacteriën verzamelde van 116 vliegen. Ze vonden meer dan 600 verschillende bacteriën op de insecten - vooral rond de vleugels en pootjes.

Toch kunnen we volgens Henrik Siegumfeldt in verreweg de meeste gevallen voedsel waar een vlieg op is gaan zitten nog prima opeten - zonder dat we ons zorgen hoeven te maken dat we ziek worden. ‘Vliegen kunnen bacteriën achterlaten op voedsel. Maar zolang je het voedsel meteen opeet en niet een dag wacht (zodat de bacteriën zich kunnen ontwikkelen) is het meestal geen probleem,’ legt hij uit.

Het klinkt dus misschien onsmakelijk dat insecten enzymmengsels over voedsel braken, maar volgens de professor hoef je je geen zorgen te maken. ‘Ik zeg niet dat het de waarde van je versnapering nou echt verhoogt. Maar in veel dingen die we eten zitten enzymen. Ze zijn niet gevaarlijk en ze kunnen zich ook niet ontwikkelen. Het is eigenlijk een beetje alsof je ananassap of rode wijn over je eten giet,’ legt hij uit.

Volgens hem zijn er veel andere dingen waar we aandacht voor zouden moeten hebben als we omgaan met ons voedsel. Hongerige vliegen horen daar niet bij. ‘Als we onze handen wassen, eten snel in de koelkast zetten en niet dezelfde tang gebruiken voor rauw en gekookt vlees tijdens bijvoorbeeld een barbecue, komen we al een heel eind.

Wat Gebeurt Er Als Een Vlieg Op Je Eten Landt?

Wanneer een vlieg landt, begint hij het nieuwe gebied te verkennen, op zoek naar voedsel. Als de vlieg een goede maaltijd ontdekt in zijn landingsterrein, zal hij wat speeksel uitspugen op het oppervlak, vertelt Dana Nayduch, moleculair bioloog bij het Amerikaanse Ministerie van Landbouw. Vliegen hebben geen tanden, dus spuiten ze speeksel uit hun snuitachtige mond om hun voedsel vloeibaar te maken. Vervolgens zuigen ze dit op en slikken ze het door. Dat proces begint minuten of seconden nadat een vlieg ergens is geland.

Naast het spugen is er een kans dat de vlieg poept terwijl hij het nieuwe oppervlak verkent. Wat de vlieg daardoor achterlaat op je eten, hangt af van de reis die hij heeft gemaakt voor hij besloot op je lunch te gaan zitten. Misschien heeft het insect wel wat vieze plekjes bezocht, zoals afvalcontainers en hondenpoep in stedelijke gebieden, of mest en kadavers op het platteland. De vlieg kan ook bacteriën hebben ingeslikt, of ze meedragen op zijn poten, vleugels of mond. Zo hebben Nayduch en haar collega’s meer dan 200 pathogenen geïdentificeerd die werden gevonden in en op de lichamen van volwassen huisvliegen.

Verschillende factoren bepalen wat er precies gebeurt wanneer de vlieg op je eten landt. In het ergste geval draagt de vlieg schadelijke bacteriën mee, en krijgen die bacteriën voldoende tijd om verder te groeien op je eten. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren als de vlieg eerst op ontdekkingstocht is geweest tussen het vuilnis of de uitwerpselen van een dier, en vervolgens een ruime tijd heeft doorgebracht op jouw broodje of bord met eten. Misschien was je even afgeleid en zag je de vlieg niet landen, of besloot je toch voor een tweede ronde te gaan nadat het eten al een tijdje in de buitenlucht stond. In zo’n geval zou je geïnfecteerd kunnen raken met salmonella of E. coli, zegt William Kern, entomoloog aan de Universiteit van Florida. Dit zou je een paar dagen ziek maken, maar dodelijk zou het voor een gezonde volwassene zeker niet zijn.

Tenminste, dat zou het worstcasescenario zijn in ontwikkelde landen. In andere delen van de wereld kunnen vliegen een veel groter gevaar zijn. In landen zonder goede riolering en sanitaire voorzieningen kunnen vliegen ziekteverwekkers met zich meedragen die afkomstig zijn van menselijke afvalstoffen.

Wat Te Doen Als Een Vlieg Op Je Eten Zit?

Waarschijnlijk niets. Als je niet in de beurt van een bacterierijke plek zit en je de vlieg redelijk snel van je eten hebt gewuifd, hoef je niet bang te zijn dat je gevaarlijke bacteriën in je mond aan het stoppen bent. Bovendien kunnen onze lichamen goed omgaan met de ontelbare microben die dagelijks op ons pad komen. “Iedere dag raak je deurknoppen, geld en pinpassen aan, om vervolgens op je nagels te bijten of in je oog te wrijven. Je overspoelt jezelf met bacteriën, maar ons immuunsysteem lost het allemaal op,” zegt Nayduch.

Het idee dat een vlieg zijn lichaamssappen verspreidt over je voedsel, werkt niet bepaald eetlustopwekkend. Maar buiten dat is je gezondheid niet echt in gevaar, als je vriendin die sandwich tóch opeet. Dus zeg tegen haar dat er niks aan de hand is en ze gewoon van haar lunch kan genieten. Maar als ze extra voorzichtig wil zijn, kan ze doen wat Nayduch altijd doet.

Misverstanden Over Het Dieet Van Vliegen

Het is belangrijk om te weten wat vliegen echt aantrekt en wat hen op afstand houdt, zodat je effectief kunt voorkomen dat ze in je huis belanden en zich verspreiden. Hier zijn enkele veelvoorkomende misverstanden over het dieet van vliegen:

  • Vliegen eten alleen rotte dingen: In werkelijkheid voeden vliegen zich met een breed scala aan voedselbronnen, waaronder ook verse voedingsmiddelen.
  • Alle vliegen zijn dol op suiker: Hoewel sommige soorten inderdaad worden aangetrokken tot zoetigheid, hebben vliegen diverse dieetvoorkeuren en kunnen ze ook andere soorten voedsel consumeren.
  • Vliegen kunnen niet bijten of steken: Sommige vliegensoorten kunnen wel degelijk bijten. Ze gebruiken hun monddelen om te bijten en voedsel op te nemen.
  • Vliegen consumeren uitsluitend vloeibaar voedsel: Hoewel vliegen bekend staan om hun vermogen om vloeibaar voedsel op te nemen door het eerst te ‘bespuwen’, kunnen ze ook vast voedsel consumeren. Ze hebben enzymen in hun speeksel die helpen bij het verteren van voedsel.
  • Vliegende insecten leven van bloed: Terwijl sommige soorten, zoals muggen, zich voeden met bloed, geldt dit niet voor de meeste vliegen. De meeste vliegen voeden zich met andere bronnen, zoals nectar, plantensappen of rottend materiaal.
  • De aanname dat vliegen geen vlees eten: Vliegen zijn eigenlijk omnivoren, wat betekent dat ze zowel plantaardig als dierlijk materiaal eten, inclusief vlees.
  • Huisvliegen brengen altijd ziekten over via voedsel: Ze kunnen ook ziekteverwekkers verspreiden door direct contact met besmet materiaal of oppervlakken. Het is dus belangrijk om hygiënisch te blijven, niet alleen met voedsel.
  • Alle vliegensoorten hebben dezelfde dieetvoorkeuren: Er zijn duizenden verschillende soorten vliegen en ze hebben allemaal verschillende dieetvoorkeuren. Terwijl de ene soort zich voedt met rottend fruit, kan een andere soort juist een voorkeur hebben voor nectar of zelfs aas.
  • Vliegen zijn niet kieskeurig over hun voedingsbronnen: Sommige vliegen geven de voorkeur aan bepaalde geuren of texturen, terwijl andere juist selectief zijn in wat ze eten.
  • Vliegenlarven eten hetzelfde als volwassen vliegen: Terwijl volwassen vliegen zich kunnen voeden met iets als nectar, hebben de larven vaak rottend organisch materiaal nodig om zich te ontwikkelen.
  • Vliegen hebben geen voorkeur voor specifieke geuren: Vliegen hebben een goed ontwikkeld reukvermogen en worden aangetrokken door een verscheidenheid aan geuren.
  • Vliegen eten altijd onmiddellijk na het landen op voedsel: In werkelijkheid kunnen vliegen soms eerst het voedsel inspecteren voordat ze besluiten te eten.
  • Vliegen zijn overdag actiever in voedselverzameling dan ’s nachts: Er zijn ook nachtactieve vliegsoorten die ’s nachts actief op zoek gaan naar voedsel.
  • Vliegen voeden zich uitsluitend in groepen: Vliegen kunnen ook individueel op voedsel afkomen.
  • Fruitvliegjes leven alleen van fruit: Ze zijn ook aangetrokken tot andere voedselbronnen, zoals rottend materiaal en fermenterende sappen.
  • Alle vliegen leggen eitjes in rottend voedsel: Er zijn verschillende soorten vliegen die hun eitjes op diverse plekken leggen.
  • Vliegen hebben een kortdurend dieet vanwege hun levensduur: Vliegen kunnen gedurende hun leven aanzienlijke hoeveelheden voedsel tot zich nemen en hebben een constante behoefte om zich te voeden.
  • Vliegen zijn onbelangrijk voor ecosystemen en voedselketens: Vliegen spelen een essentiële rol in ecosystemen en voedselketens.

Verschillende Soorten Vliegen En Hun Voedselbronnen

Het verschilt per vliegsoort wat vliegen precies eten. In Nederland komen vrij veel vliegen voor. De vliegen hebben allemaal hun eigen voedselbron. Eén van de bekendste vliegen in ons land is de huisvlieg (Musca domestica). In de zomermaanden als de ramen en deuren openstaan komen ze nog weleens naar binnen. De Musca domestica leeft bijvoorbeeld van zowel plantaardig als dierlijk voedsel. Alle voedingsstoffen die wij als mens nuttigen kan als voedsel dienen voor de huisvlieg. Dit is de reden dat de huisvlieg vaak in ons huis te vinden is.

De fruitvlieg is dol op zoet voedsel. Vooral voeding waar veel suiker inzit zijn ze dol op. Dit heeft te maken met het feit dat suiker ze extra energie geeft om te vliegen. Vanwege hun voorkeur voor zoet voedsel komen ze vaak op fruit en overrijp fruit af.

Net als de mug zijn er ook bloedzuigende vliegen. Ze leven vaak van bloed van dieren. Eén van de bekendste bloedzuigende vliegen zijn dazen. Er zijn vliegen die zelf wondjes maken en het bloed drinken, maar er zijn ook vliegen die afkomen op bloed. Ze zijn zelf niet sterk genoeg om te bijten, maar wachten hun kans af tot er ergens een wondje ontstaat.

De Rol van Vliegen in de Overdracht van Ziekteverwekkers

Bij het doorgeven van ziekteverwekkers is niet de vlieg zelf van belang, maar wel waar ze vandaan komen. Ziekteverwekkers kunnen door vliegen verspreid worden, maar waar de vlieg vandaan komt is belangrijker dan de vlieg zelf. Vliegen houden niet alleen van vers bereide boterhammen, maar ook van rottend dierlijk of plantaardig afval. Hier zitten weer veel ziekteverwekkers en parasieten in, die vliegen kunnen verspreiden.

Vliegen hebben geen tanden waardoor ze ons voedsel niet zomaar kunnen opeten. Ze moeten enzymrijk speeksel uitspugen om het voedsel op te lossen. Zo kunnen ze ‘de soep’ van gedeeltelijk opgelost en uitgebraakt voedsel opnemen.

Tips om Vliegen Te Vermijden

Om af te sluiten geeft Dr. Webb ons nog een aantal tips:

  • Zorg ervoor dat je voedsel afgedekt is als je het buiten bereidt, kookt en opdient.
  • Laat geen restjes buiten staan voor de vliegen. Met name in de zomer is voedselveiligheid essentieel.
  • Het is belangrijk ramen en deuren van een hor of vliegengordijn te voorzien, om zo te voorkomen dat vliegen het huis binnendringen.
  • Zorg ervoor dat vuilnisbakken regelmatig schoongemaakt worden, vuilnis afgedekt is, en dat dierlijk afval uit het huis verwijderd wordt.

De Nuttige Kant van Vliegen

Het nut van vliegen: het zijn natuurlijke ‘opruimers’. Vliegen eten van rottende organische materialen zoals dode dieren en planten. Ook de larven werken daar hard aan mee, zeker als die in datzelfde rottende materiaal zijn geboren. Vliegen en hun maden kunnen zo binnen een paar dagen een dood varken volledig oppeuzelen, zodat er alleen nog botten overblijven.

Hoe Vliegen Zien

Vliegen hebben zogenaamde facetogen. Het is eigenlijk een zeshoekig vlak met duizenden samengestelde ogen. Al die oogjes hebben lensjes. Vliegen kunnen met die ogen goed zien, maar ze kunnen niet focussen, dus ze zien niet heel scherp. Ze zien wel beweging, dus je hand of een krant zien ze aankomen en kunnen ze gemakkelijk ontwijken.

Vliegen hebben met hun facetogen een totaaloverzicht. Ze kunnen 360 graden in het rond kijken, mede waardoor ze een beweging altijd op zich af zien komen, óók van achteren dus. Verder werken de hersenen van een vlieg sneller dan die van de mens: waar mensenogen zo’n 30 beelden per seconde kunnen verwerken, kan de vlieg er gemakkelijk 300 aan.

Het Gevaar van Vliegen voor de Gezondheid

Vliegen kunnen je gezondheid zeker gevaar toebrengen, want ze eten graag van poep, vuilnis of kadavers. Ze lopen ook op dit soort materialen en dat kan haast niet anders, want ze moeten niet alleen eten, maar ook eitjes leggen. Landen de vliegen daarna op je gebakje of hamburger? Bedenk dat een vlieg maar liefst 351 soorten bacteriën bij zich kan dragen, met mogelijk cholera, e-coli of salmonella als gevolg.

Hoe Vliegen Smaken

Huisvliegen hebben geen tanden en kaken waarmee ze kunnen kauwen dus moeten ze hun voedsel vloeibaar consumeren. Dit doen ze met verteringssappen te braken op vast voedsel. Maar het zal u verbazen hoe de vliegen hun voedsel proeven. Dit doen ze NIET met hun tong. Dit doen ze net als de vlinders met hun POOTJES. Ja u leest het goed, met hun pootjes. Daar zitten hun smaakreceptoren met een moeilijk woord chemonsensilla genoemd. Daarom zitten ze graag op uw bord om van uw kookkunsten te proeven.

Vliegen als Acrobaten

Vliegen zijn ook echte acrobaten, wie heeft ze niet gezien in alle standen op b.v. het raam, waar ze zowel met hun kop naar beneden als ook met hun kop naar boven met het grootste gemak zich snel kunnen verplaatsen over het gladde glas. Voor de vlieg maakt het niet uit of het een ruwe of gladde ondergrond betreft. Dit komt door dat elk pootje is voorzien van twee kussentjes ook wel pulvilli genoemd die elk kleine haartjes bevatten die een kleverige substantie uitscheiden die ze gebruiken al was het lijm.

De Snelheid van Vliegen

Vliegen zijn ook ontzettend waakzaam en zoals u weet daarom ook moeilijk te vangen. Zij kunnen iets wat wij niet kunnen, zij kunnen ongeveer 300 beelden PER SECONDE verwerken en wij mensen maar ongeveer 60 beelden per seconde. Daar danken ze dan ook hun behendigheid aan om onze aanval te pareren. Dus de “processor” in het brein van de vlieg werkt 5 keer sneller dan ons menselijk brein.

Conclusie

De vlieg is een belangrijk speler van de natuur. Het is een werkelijk grote opruimer, die als ze er niet zouden zijn wij nog veel grotere problemen zouden hebben. Dus wat dat betreft moeten we blij zijn dat ze bestaan.

labels:

Zie ook: