Dinosauriërs, een diverse groep reptielen die ongeveer 250 miljoen jaar geleden verschenen, domineerden de aarde gedurende 180 miljoen jaar. Ze legden eieren, variërend in vorm en grootte, van rond tot lang en dik, soms zo groot als een meloen.
De Ontdekking van Enorme Dinosauruseieren
Wetenschappers ontdekten in de jaren ‘90 enorme dinosauruseieren in een grot in Henan, China. De eieren zijn bijna 45 centimeter lang en wegen ongeveer 5 kilo. Daarmee behoren ze tot de grootste die ooit zijn gevonden.
‘Jarenlang was het een mysterie wat voor dinosaurus zulke grote eieren legde’, aldus Darla Zelenitsky, een van de onderzoekers. Omdat er in de omgeving ook andere fossielen van grote dinosauriërs waren gevonden, dachten sommige mensen eerst dat de eieren van een tyrannosaurus waren.’
De sleutel tot meer informatie over de herkomst van de eieren was een 90 miljoen jaar oud dinosaurusembryo, dat de paleontologen ook tussen de eieren vonden. Maar tot voor kort was het onmogelijk het embryo te onderzoeken, omdat het verzeild raakte in een politieke kwestie. Het fossiel was waarschijnlijk illegaal China uitgesmokkeld en verkocht aan het Indianapolis Children’s museum in 2001.
Verschillende wetenschappers probeerden de ongeboren dinosaurus terug naar China te krijgen. Dat duurde tot 2013, waardoor het onderzoek pas een paar jaar geleden kon beginnen.
Door het embryo te bestuderen, kwamen de onderzoekers erachter dat de eieren niet afkomstig kunnen zijn van een tyrannosaurus, maar dat ze gelegd zijn door een oviraptor. Dat is een dinosaurus die veel weg heeft van een vogel. Op basis van de enorme omvang van de eieren concluderen de paleontologen bovendien dat het om een tot nu toe onbekende oviraptorsoort moet gaan, die veel groter is dan de oviraptor die we al kenden.
De onderzoekers noemden de nieuw ontdekte soort Beibeilong sinensis, wat Chinese babydraak betekent. Deze week publiceerden ze erover in het tijdschrift Nature Communications.
De Grootte van Beibeilong Sinensis
Ondanks dat er nog nooit een volwassen skelet van deze gigantische oviraptorsoort is gevonden, konden de wetenschappers toch een schatting doen van zijn omvang. Dat deden ze door te bestuderen hoe groot de eieren en embryo’s van kleinere, verwante dinosoorten zijn waarvan de volwassen lichaamsgrootte wel bekend is. Die informatie vergeleken ze met de omvang van de eieren en het embryo van deze nieuwe soort.
Gebaseerd op deze analyse denken de onderzoekers dat een volgroeide Beibeilong sinensis ongeveer 8 meter was en meer dan 1.100 kilo woog. Volgens de paleontologen is het daarmee waarschijnlijk de grootste eieren uitbroedende dinosaurus die tot nu toe bekend is.
Macroelongatoolithus: De Grootste Bekende Dinosauruseieren
De grootste dinosauruseieren, voor zover bekend, behoren tot het geslacht Macroelongatoolithus. De fossiele eieren van deze tweepotige roofdino (theropode) zijn in Noord-Amerika en Azië aangetroffen. Een van de bekendste fossiele vondsten is in 1992 in China gedaan, in de provincie Henan.
Deze bestaat uit een gedeeltelijk legsel van vijf eieren, waarvan de grootste 45 centimeter lang is en een diameter van zo’n 15 centimeter heeft. Over de eieren heen ligt het lichaam van een babytheropode. De babydino, waarvan men aanneemt dat deze met geweld uit een ei is geduwd, heeft nog de houding van een embryo: de kin is naar de borst gericht, de heupen zijn naar voren en omhoog gedraaid.
Met een lengte van 23 centimeter, gemeten vanaf de bovenkant van de schedel tot het begin van de staart, zou hij minder dan twee derde van het grootste onderliggende ei hebben ingenomen. Dat versterkt het idee dat deze babydino een onvolgroeid embryo was.
Titanosaurus-eieren: Klein Maar Significant
Hoewel sommige titanosauriërs meer dan 30 meter lang werden, zijn hun bolvormige eieren veel kleiner dan die van Macroelongatoolithus. In het Argentijnse Auca Mahuevo zijn bijvoorbeeld duizenden Titanosaurus-eieren gevonden, sommige met de embryo’s er nog in. De eieren, aangetroffen in groepen van 15 tot 40 stuks, zijn slechts 13 tot 15 centimeter groot.
Dat zelfs de grootste dino’s klein begonnen, illustreert ook een intact Titanosaurus-embryo in het ei, ontdekt in de Gobiwoestijn in Mongolië. Dat had een diameter van slechts zo’n 9 centimeter.
Pas wanneer je de plantenetende titanosaurus Dreadnoughtus naast twee mensen zet, zie je pas goed hoe immens dit dier was.
De Limieten van Eiergrootte
Het is onwaarschijnlijk dat er nog veel grotere dinosauruseieren gevonden zullen worden dan de grootste die nu bekend zijn. Eieren hebben een maximaal formaat. Dat komt doordat de schaal het gewicht van het ei moet dragen.
Hoe groter het ei is, hoe dikker de schaal moet zijn. Er zit een bovengrens aan de dikte van de schaal (en dus hoe groot het ei kan zijn), voornamelijk omdat er luchtuitwisseling via de poriën in de schaal nodig is om de babydino binnenin te kunnen laten ademen. Als de schaal te dik zou zijn, is hij niet poreus genoeg om dit mogelijk te maken. Dan zou de babydino stikken of bij de geboorte niet uit het ei kunnen breken.
Waarom Legden Enorme Dinosaurussen Relatief Kleine Eieren?
Jarenlang stonden onderzoekers voor een raadsel. Waarom legden plantenetende dinosaurussen van zo’n 33 meter lang en met een gewicht van ongeveer 16 ton eitjes die slechts 1,5 kilo wogen? Een struisvogel weegt ongeveer 100 kilo en legt eieren die zo’n 1,5 kilo zwaar zijn.
“Zowel de grootte van de eieren als de grootte van het legsel is kleiner dan men van zulke grote organismen zou verwachten,” stelt onderzoeker Graeme Ruxton vast. Maar de dinosaurussen hadden daar goede redenen voor, zo ontdekten Ruxton en zijn collega’s.
Waarschijnlijk werd de grootte van de eieren van de dinosaurussen beperkt door het feit dat de embryo’s lange tijd nodig hadden om zich te ontwikkelen. Het duurde dus heel lang alvorens de kleine dinosaurussen uit hun ei kropen. De onderzoekers schatten dat tussen het moment waarop de eieren gelegd werden en het moment waarop de eieren uitkwamen, zo’n 65 tot 82 dagen zaten.
In die periode van 42 dagen vallen heel wat van die eieren ten prooi aan roofdieren. Want dat is het probleem van grote eieren die lange tijd nodig hebben om uit te komen: ze vallen op en worden langdurig aan gevaren blootgesteld.
Dat zou ook de reden zijn geweest waarom de enorme dinosaurussen relatief kleine eieren legden. Want hoewel een groter ei voordelen had - het jong is op het moment dat het uit het ei komt, groter en dus sterker - wogen die voordelen waarschijnlijk niet op tegen dat ene grote nadeel: een groter ei valt meer op in de ogen van roofdieren.
Nestgedrag van Dinosaurussen
De gevonden eieren van Beibeilong behoren tot een nest waarvan de diameter tussen de twee en drie meter was. Deze nesten konden mogelijk twee dozijn of zelfs meer eieren bevatten. Volgens de onderzoekers zat Beibeilong dan ook te broeden op deze grote nesten. Dit weten ze doordat ze fossielen van kleinere naaste bloedverwanten hebben gevonden die op hun nesten zaten.
Het zou ook verklaren waarom de legsels van deze grote dinosaurussen klein zijn. De onderzoekers vermoeden dat de dinosaurussen hun kansen spreidden. Ze legden hun eitjes in kleine groepjes - mogelijk in verschillende broedgebieden - neer.
Diversiteit in Dinogrootte
Er zijn al duizend verschillende dinosoorten ontdekt. Elk jaar komen daar zo'n vijftig soorten bij. Vaak zelfs kleiner dan een kalkoen. De kalkoen wordt ook vaak gezien als een hedendaagse dino. Net als veel andere vogels stamt het dier waarschijnlijk af van de Theropoda.
De grootste dinosauriër op het land was 21 meter hoog. Deze Argentinosaurus kon ook wel veertig meter lang worden. Dat is zo lang als vier stadsbussen. De Argentinosaurus was ook meteen de zwaarste. De joekel kon wel 77.000 kilo wegen, net zoveel als zeventien Afrikaanse olifanten samen.
Overzicht van Dinosauruseieren
| Dinosaurussoort | Gemiddelde grootte ei | Bijzonderheden |
|---|---|---|
| Macroelongatoolithus | 45 cm lang, 15 cm diameter | Grootste bekende dinosauruseieren |
| Titanosaurus | 13-15 cm diameter | Aangetroffen in grote groepen (15-40) |
| Beibeilong sinensis | Onbekend, maar groot | Nestdiameter tussen 2 en 3 meter |
Deze informatie biedt een fascinerend inzicht in de reproductiestrategieën en de diversiteit van dinosaurussen, van de kleinste embryo's tot de grootste bekende eieren.
labels: #Ei
