In het klimaatakkoord is afgesproken dat in 2050 alle woningen in Nederland van het aardgas af zijn. Het doel is nu dat in 2030 al de eerste twee miljoen woningen het zonder gas moeten doen. Om te besparen op fossiele brandstoffen en voornamelijk voor het milieu en klimaat. Maar welke alternatieven zijn er eigenlijk? En welke gevolgen heeft dit voor jou als woningeigenaar? Je leest het hier.

Steeds vaker hoor je mensen spreken over de alternatieven voor gasverwarming, maar welke zijn dat dan en wat kan er allemaal mee? Het begint allemaal bij de Nederlandse overheid die vanaf 2050 helemaal van het gas af wil zijn. Het gaat dus hard en daarom moet er snel gekeken worden naar de alternatieven van een gasverwarming.

Waarom overstappen van gas?

Als je weet waarom gasloos wonen noodzakelijk wordt, zal het gemakkelijker zijn je er aan over te geven.

  • Het aanbod van gas raakt een keer uitgeput.
  • Gas is slecht voor het milieu, omdat er veel CO2 vrij komt.
  • De aardbevingen in Groningen, die veroorzaakt worden door de gaswinning, spreken voor zich over de noodzaak hiermee te stoppen.
  • Gas invoeren kan, maar maakt je wel afhankelijk.

Gas wordt door veel huishoudens gebruikt. Het grootste verbruik - ca 75% - is toe te schrijven aan de centrale verwarming, daarnaast is voor koken en douchen ook gas nodig. In plaats van aardgas dient met over te gaan op duurzame energie. Denk daarbij aan energie opgewekt door windmolens (windparken zijn er al en worden uitgebreid), het gebruik van zonnepanelen (velen hebben hier reeds voor gekozen). Maar ook warmte die uit de diepte van de aarde kan worden gehaald, zodat ook de industrie op een mooie manier haar steentje kan bijdragen door haar restwarmte te gaan gebruiken in huizen en bedrijven.

Het is de bedoeling dat iedereen vanaf het jaar 2050 geen gas meer nodig heeft en voor een alternatief heeft gekozen. Dat duurt nog even, maar aan de andere kant waarom zou je niet nu al kijken wat de opties zijn om gasloos te wonen en direct te besparen op de stookkosten?

Alternatieven voor aardgas

Er zijn eigenlijk genoeg opties om zonder gasverwarming te leven, maar die moet je dan wel kennen. Soms kan het ook een toevoeging zijn zodat je je energiekosten kunt verlagen.

1. Warmtenet

Een warmtenet is een duurzaam alternatief voor gas. Warmte van een waternet wordt gebruikt voor de verwarming en het warme water. De overdracht van die warmtelevering vanuit het warmtenet naar de woning vindt plaats via een zogenaamde afleverset. Een warmtenet wordt soms op kleine schaal toegepast, bijvoorbeeld voor één (appartementen)gebouw. Maar soms ook grootschalig, waarbij hele wijken en steden worden aangesloten.

Een warmtenet is vooral geschikt voor wijken en gebieden met dichte bebouwing, zodat de kosten voor aanleg en onderhoud beperkt worden. Daarnaast moet gekeken worden of er genoeg (duurzame) bronnen zijn om de warmte te kunnen leveren. Dit vraagt veel tijd door onderzoeken, planning en het aanleggen van het warmtenet.

Met het nationaal programma Aardgasvrije Wijken heeft het Rijk bedacht om niet per woning, maar per wijk te kijken naar alternatieven voor aardgas. Gemeenten hebben daarom de opdracht gekregen om per wijk te beslissen wat het beste alternatief is om van het aardgas af te gaan.

2. Volledig elektrische warmtepomp

Met een volledig elektrische warmtepomp verwarm je jouw woning én kraanwater. Hiermee kan je dus helemaal van het gas af. Vanaf 1 juli 2018 krijgen nieuwbouwwoningen bij de vergunningaanvraag geen aansluiting meer op het gasnet. Een warmtepomp haalt warmte uit bijvoorbeeld de buitenlucht of bodem. Vervolgens verhoogt hij deze warmte en geeft deze af aan je verwarmingssysteem of kraanwater. Het bijzondere aan een warmtepomp is dat deze meer energie afgeeft dan dat hij verbruikt.

Naast de volledig elektrische warmtepomp bestaan er ook andere warmtepompen waarmee je deels van het gas af kunt. Een hybride warmtepomp werkt samen met je cv-ketel om je huis te verwarmen. Met een lucht-lucht-warmtepomp, beter bekend als een airco, verwarm je een of meerdere kamers in je woning.

Voor een volledig elektrisch verwarmde woning kun je het beste eerst zorgen dat je woning zeer goed geïsoleerd is, dezelfde kwaliteit als nieuwbouw (A+). Deze moet geschikt zijn om met een lage temperatuur te verwarmen. Daarbij moet de woning goede kierdichting hebben (geen tocht). Heb je dat niet, dan krijg je de woning niet warm genoeg of alleen tegen hele hoge (stroom)kosten.

3. Duurzaam gas

Duurzaam gas wordt gewonnen uit duurzame bronnen. Met deze duurzame oplossing kun je jouw huis verwarmen zonder gas. Biogas is gas dat wordt geproduceerd door organisch materiaal (biomassa) te laten vergisten of vergassen. Het vrijgekomen gas wordt gezuiverd en kan na enkele aanpassingen (o.a. zuivering) dezelfde samenstelling hebben als aardgas. We noemen het dan groen gas.

Een andere vorm van duurzaam gas is waterstofgas. Niet alle waterstof is duurzaam. Op dit moment wordt waterstofgas vooral gebruikt bij industriële processen. Hiervoor wordt voor het grootste deel nog aardgas gebruikt, met als afvalproduct CO2. Duurzame waterstof wordt door middel van elektrolyse uit water gehaald. De voorwaarde is dat de elektriciteit die hiervoor gebuikt wordt duurzaam is opgewekt. Dit wordt ook wel groene waterstof genoemd.

Het voordeel van duurzaam gas is dat er vrijwel geen aanpassingen in de woningen nodig zijn. Biogas heeft nagenoeg dezelfde samenstelling als aardgas en kan daardoor via de bestaande aardgasleidingen geleverd worden. Vanwege de beperkte beschikbaarheid van duurzaam gas wordt er op dit moment voornamelijk aangestuurd op de hybride warmtepomp. Een hybride warmtepomp zorgt voor een groot deel van de verwarming, met name in het voor- en najaar. Alleen bij lage buitentemperaturen zal de cv-ketel, gestookt op duurzaam gas, moeten bijspringen.

Voor de combinatie van een cv-ketel (op duurzaam gas) en een hybride warmtepomp moet de woning redelijk geïsoleerd zijn (minimaal label C of D). Anders draait de hybride warmtepomp niet efficiënt genoeg. Op dit moment is duurzaam gas nog maar beperkt beschikbaar voor woningen. Ook wordt er gesproken over bijmenging van duurzaam gas bij het huidige gas. De hoeveelheid biogas is niet in die hoeveelheden beschikbaar als aardgas. Hetzelfde geldt voor waterstof.

Andere manieren van verwarmen

  • Elektrische Centrale verwarming ketel: Zij haalt stroom van het net of van de zonnepanelen en zet deze om in warmte.
  • Infrarood panelen: Als bijverwarming zijn infrarood panelen uitermate geschikt, die werken volgens het principe van stralingswarmte.
  • Kachel, pelletkachel, biomassaketel of open haard: Een groot nadeel, dat zeker niet verwaarloosd mag worden is het fijnstof dat deze manier van verwarmen veroorzaakt.

Alternatieven voor koken op gas

Koken op gas is gemakkelijk te vervangen door elektrisch te gaan koken, je hebt een andere kookplaat op inductie en soms ook andere pannen nodig. Koken op inductiekookplaten lijkt het beste alternatief voor op koken op gas. Koken op inductie is energiezuiniger en veiliger.

Elektrisch koken

Er zijn verschillende manieren om elektrisch te koken:

  • Inductie kookplaat: Een magnetische spoel in de kookplaat verstuurt energie naar de bodem van de pan, die daardoor warm wordt. Het is daardoor erg efficiënt: alleen de pan zelf wordt verhit, niet ook de lucht eromheen.
  • Keramische kookplaat: Het is een eenvoudig verwarmingselement, maar in plaats van dat het in een gietijzeren plaat zit, is het verwarmingselement onder glas verwerkt.
  • Elektrische kookplaat: Een elektrisch warmte-element in een gietijzeren plaat waar je je pan op kunt zetten.
  • Halogeen kookplaat: Een halogeenkookplaat lijkt sterk op een keramische, maar werkt met een halogeenlamp in plaats van een warmte-element.

Het koken op een elektriciteitsbron is een perfect en duurzaam alternatief voor het koken op gas. De 3 vormen van elektrisch koken hebben allemaal hun eigen voor en na-delen. Elektrische kookplaten warmen langzaam op en blijven ook erg lang nagloeien. Een keramische kookplaat is makkelijk schoon te maken, maar blijft erg lang warm. Én er gaat (veel) energie verloren omdat de gehele kookzone wordt verwarmd. Inductie is de efficiëntste manier van verwarmen. Het werkt door middel van een magnetisch veld. Hierdoor wordt alleen de onderkant van de pan verwarmt en gaat er geen warmte verloren. Inductiekookplaten koelen ook sneller af dan bijvoorbeeld elektrische- of keramische kookplaten.

Pannen geschikt voor inductie

De meest gehoorde opmerking in winkels en bij klanten is dat je bij de overstap van gas naar inductie nieuwe pannen moeten kopen. Dit omdat bij gebruik van pannen op gas de bodem hiervan kromgetrokken zou kunnen zijn. Dit verhaal gaat echter over keramische kookplaten, maar niet over inductie. Aangezien inductie tot maximaal 3 cm.

Het is een misverstand dat de bodem van de pan helemaal vlak moet zijn. Ga je nieuwe pannen kopen, let dan op het symbool van een spoel: die zijn geschikt voor inductie. Je kunt controleren of uw pannen geschikt zijn voor inductie door er een magneet tegenaan te houden. Blijft de magneet kleven, dan zijn uw pannen geschikt voor inductie.

Veiligheid van inductie

Koken op inductie is veel veiliger dan koken op gas. U kookt niet op open vuur en de temperatuur van het fornuis is makkelijker te controleren. De kans dat iemand zich verbrandt is bij koken op inductie dan ook veel kleiner dan bij koken op gas. Ook is bij het afhalen van de pan is de plaat niet heet.

Eén van de voorwaarden is dat de gasmeter wordt weggehaald. Een keramische kookplaat is een goede keuze als je gevoelig bent voor elektromagnetische velden. Heb je een pacemaker, overleg dan met de pacemakertechnicus/cardioloog of je een inductie kookplaat mag nemen: zo’n plaat kan soms de instelling van je pacemaker veranderen. Keramisch koken heeft nadelen ten opzichte van inductiekoken: de plaat reageert vrij traag, de kookzones worden heet, en je pannen moeten een perfect gladde bodem hebben.

Elektrisch koken op de camping

Nu de gasprijzen met de dag lijken te stijgen en we met z’n allen uiteindelijk ooit toch moeten stoppen met het verbruiken van gas, is het helemaal niet gek om eens te kijken hoe we op de camping om kunnen gaan met het koken dan iets anders dan op gas. De meest voor de hand liggende optie is elektrisch koken op de camping. Veel mensen doen dat thuis al jaren, dus dit is ook niet helemaal onbekend. Op het gebied van elektrisch koken op de camping kan je kiezen uit van die ouderwetse elektrische kookplaatjes, maar je hebt ook hele mooie inductiekookplaatjes waar je prima je maaltijd op kunt bereiden.

Kosten van elektrisch koken

Inductiekookplaten zijn te koop van € 200 tot € 2.400, afhankelijk van de grootte (het aantal kookzones), de functies, het merk enzovoort. Gemiddeld kost een kookplaat zo’n € 600. Een extra stroomdraad naar de keuken + extra groep(en) in de meterkast kost zo’n € 600, verzwaren van je aansluiting op het stroomnet naar 3x25A zo’n € 200. In totaal kom je dan voor een gemiddelde inductie kookplaat + pannen op zo’n € 1.500.

Als je alle zones ('pitten') van je inductieplaat gebruikt, gaat er veel stroom naartoe. Daarom moet er een aparte stroomdraad komen van de meterkast naar je inductie kookplaat, en een speciaal stopcontact voor de perilex stekker van je kookplaat. Bovendien neemt de kookplaat 2 groepen in je meterkast in beslag (bij een grote kookplaat zelfs 3 groepen).

Gemiddeld investeer je €100,- in nieuwe pannen. Ben je aangesloten op een warmtenet maar kook je nog op gas? Dan kun je 400 euro subsidie krijgen voor een elektrische kookplaat. Dit geldt voor kookplaten die op of na 1 april 2022 zijn geplaatst.

Tips om energie te besparen tijdens het koken

  • Is het water in de pan aan de kook? Neem liever een iets te grote pan dan een te kleine en zorg dat de warmte niet langs de pan heen gaat. Bij gas betekent dit dat de vlam ónder de pan moet zitten en bij keramisch dat de kookzone niet groter is dan de pan.
  • Een snelkookpan bespaart energie.
  • Wat je ook kunt doen: haal de pan eerder van het vuur en laat hem nagaren in een warme (slaap)zak of bak volgens de hooikistmethode.

Voorbereidingen treffen

Voor welk alternatief je ook kiest, je kunt als woningeigenaar alvast wat voorbereidingen treffen. Een eerste stap waar je nooit spijt van krijgt is het verminderen van je energieverbruik. De meest duurzame energie is namelijk de energie die je niet nodig hebt. Denk daarbij vooral aan de isolatie van jouw woning. Daarnaast kun je ook denken aan het dichten van kieren, waardoor je ook minder energie verbruikt. Als je huis goed geïsoleerd is, zijn alternatieve oplossingen voor aardgas makkelijker haalbaar.

Voordat je een goede keuze kunt maken dien je op de hoogte te zijn van de voor- en nadelen van de diverse opties, van de prijs, van de mogelijkheid in jouw persoonlijke situatie en last but not least de duurzaamheid. Let ook op je verbruik.

Nu je de mogelijkheden hebt gelezen, kun je aan een specialist (of meer) advies op maat vragen. Men kan dan tevens een offerte voor je maken van een alternatief warmteapparaat en alles wat er nog meer bij komt kijken. Kies een vakman die weet waarover hij of zij praat. En houd in de gaten of je voor een bepaalde subsidie in aanmerking komt. Als je twijfelt, vraag het na, het kan je vele euro’s opleveren.

Alternatief Voordelen Nadelen Geschiktheid
Warmtenet Duurzaam, benut restwarmte Afhankelijk van de gemeente, aanlegkosten Dichtbebouwde wijken
Volledig elektrische warmtepomp Volledig gasloos, haalt warmte uit omgeving Goede isolatie vereist, hogere stroomkosten Goed geïsoleerde woningen
Duurzaam gas (biogas/waterstof) Minimale aanpassingen aan woning Beperkte beschikbaarheid, nog in ontwikkeling Hybride systemen
Inductie kookplaat Veilig, energiezuinig, snel Nieuwe pannen mogelijk nodig, aparte stroomaansluiting Moderne keukens

labels: #Koken

Zie ook: