Reis je tijdens de Ramadan en het daaropvolgende Suikerfeest (Eid al-Fitr) naar islamitische landen of landen met een grote moslimbevolking, dan is het slim je even extra voor te bereiden. Anders dan bijvoorbeeld kerst varieert de periode dat de Ramadan valt jaarlijks. Het is gebaseerd op de islamitische kalender. Het precieze moment dat de Ramadan begint, hangt af van de komst van een nieuwe maan. Niet alleen in het Midden-Oosten vieren ze jaarlijks de vastentijd.

Ook in een groot aantal landen in Afrika, Azië en zelfs een deel van de bevolking in Europa vast, zoals in Albanië, Kosovo en Turkije. De mate waarin de Ramadan invloed heeft op je vakantie, verschilt echter sterk per land en kan zelfs binnen een land van streek tot streek verschillen.

Ervaringen tijdens de Ramadan in Marokko

Onze Myrthe bezocht Marokko tijdens de Ramadan en deelt haar ervaringen. ‘Je reist wel tijdens de Ramadan’, vertelde Local Hero Abdellatif mij, onze lokale reisspecialist in Marokko, toen ik zei dat ik voor de tweede keer naar Marokko wilde reizen. Daar had ik nog niet bij stilgestaan. Ik had eigenlijk geen idee welke invloed de Ramadan op mijn rondreis door Marokko zou hebben. Fijn dat Abdellatif het me vertelde, hij kent de ins & outs en legde duidelijk uit wat ik kon verwachten.

Wat merk je van de Ramadan?

Ik vond het in het begin een beetje lastig hoe om te gaan met eten en drinken overdag. Want natuurlijk is het netjes om niet de hele tijd met allerlei ‘lekkers’ over straat te lopen, terwijl de mensen die de Ramadan vieren nog uren moeten wachten. Maar ik merkte al snel dat je daar best eenvoudig mee om kunt gaan. Dat flesje drinken dat je gekocht hebt omdat het zo warm is? Die kun je ook wel even in je tas doen in plaats van in je hand houden terwijl je rondloopt. Ergens wat eten? Geen probleem, zolang je het maar niet te overdreven en opvallend doet.

Ook terrasjes en eettentjes zijn meestal gewoon open. De mensen die hier werken moeten natuurlijk gewoon doorgaan met hun werk, daarom vinden ze het (vaak) niet erg om eten en drinken te serveren aan klanten. Wanneer de klanten niet komen hebben ze ook minder inkomsten.

Aangepaste openingstijden

Waar je wel rekening mee moet houden: sommige winkels of terrasjes zijn juist ’s avonds gesloten. Omdat mensen na een lange warme dag eindelijk weer kunnen eten en drinken gaan ze vaak wat eerder dicht. Het is echt een feestje voor ze! Wanneer je naar een restaurant gaat die wel ’s avonds geopend is, houd er dan rekening mee dat je rond zonsondergang wat later geholpen wordt. Ze nemen wel netjes je bestelling op, maar wanneer zij zelf mogen eten zullen ze dat eerst doen. Hier moet je gewoon even geduld mee hebben. En natuurlijk respect voor het feit dat de Ramadan voor hen belangrijk is.

Suikerfeest

Wanneer je aan het einde van de Ramadan door Marokko reist, houd er dan rekening mee dat het Suikerfeest volgt. En, last but not least, het is rustig in Marokko deze tijd van het jaar. Veel toeristen blijven weg, terwijl je eigenlijk met open armen wordt ontvangen. De locals vinden het leuk dat je hen bezoekt in deze voor hun zo speciale periode.

Marrakesh bezoeken tijdens de Ramadan

Vorige week keerde ik terug van mijn eerste reis naar Marrakesh. Voorafgaand aan mijn reis naar Marrakesh hoorde ik een mengeling van positieve en negatieve verhalen. Gelukkig heb ik geen negatieve ervaringen gehad, maar ik vroeg me af of dit misschien te danken was aan de Ramadan. Wat zijn eigenlijk de voor- en nadelen van het bezoeken van Marrakesh tijdens deze heilige maand?

Het schitterende Marrakesh prikkelt al je zintuigen! Je komt ogen en oren tekort in deze bruisende stad, dankzij de prachtige markten, paleizen, tuinen, pleinen en moskeeën. Je ruikt de heerlijke specerijen, proeft de exotische gerechten en komt helemaal tot rust in de traditionele hammam. Luister, kijk, voel, proef en ruik op het levendige Djemaa el Fna plein en shop till you drop in de levendige souks.

De invloed van de Ramadan op Marrakesh

De Ramadan is een heilige maand voor moslims. Vasten, bidden en bezinning staan centraal. Ook worden er traditionele- en culturele evenementen georganiseerd in Marrakesh, zoals straatmarkten en religieuze ceremonies. Tijdens de Ramadan zijn de straten van Marrakesh minder druk dan anders. Ik hoorde verhalen over opdringerige verkopers en slangenbezweerders die de slang zonder te vragen op je nek leggen. Hoewel de verkopers aan het werk waren en ik een handjevol slangenbezweerders heb gezien, heb ik geen opdringerigheid ervaren.

Speciale traditionele gerechten en zoete lekkernijen worden bereid voor de Iftar-maaltijd, waar families en vrienden samenkomen om te eten. Tijdens de Ramadan periode ligt de nadruk op vrijgevigheid en gastvrijheid. Mensen zijn daardoor over het algemeen vriendelijker en gastvrijer, waardoor je warm welkom voelt.

Praktische tips voor Marrakesh tijdens de Ramadan

Sommige winkels, restaurants en andere voorzieningen veranderen hun openingstijden tijdens de Ramadan, of zijn zelfs geheel gesloten. Het plannen van maaltijden en activiteiten tijdens je reis, worden daardoor uitdagender. In de uren voorafgaand aan de Iftar-maaltijd na zonsondergang, waren restaurants bijvoorbeeld gesloten.

Tijdens de Ramadan wordt het drinken van alcohol ontmoedigd. Restaurants en cafés zullen het niet of minder beschikbaar hebben. Winkels zijn in deze periode zelfs wettelijk verboden om alcohol te verkopen. Je kan je als toerist er maar beter op instellen dat je tijdens je bezoek aan Marrakesh even geen alcohol drinkt. Let op: het is respectvol en belangrijk dat je niet in het openbaar rookt en/of alcohol drinkt. Eigenlijk is het ook niet netjes om te eten en drinken in het openbaar, maar in Marrakesh wordt het gedoogd van toeristen.

Tijdens de Ramadan zul je merken dat het ’s ochtends minder druk is op straat, maar de drukte toeneemt tegen het einde van de middag en avond. Dit gebeurt omdat mensen tijdens de Ramadan hun dagelijkse routine aanpassen. In de ochtends heb je wat minder kans om souvenirs te kopen of een activiteit te ondernemen.

Etenstijden tijdens de Ramadan

Zo ondervond Fleur van Reisbijbel: “Het is erg mooi als je eens bij lokale mensen mee kan maken hoe het vasten wordt verbroken. Wij aten in Jordanië mee bij een gezin. De vrouwen aten apart van de mannen, maar wij mochten wel samen bij de mannen eten. Er werd uitgebreid gekookt en we aten de traditionele soep, harira. Tijdens het vasten wordt overdag niet gegeten.

Wat betekent dit voor jou tijdens je vakantie?

In veel toeristische gebieden kunnen toeristen overdag wel gewoon eten en drinken in restaurants. Toch kan het ook voorkomen dat dit niet overal kan, zeker in wat kleinere dorpen. Wacht dus niet tot het laatste moment om met name je lunch te regelen. Je local Hero kan je hierbij helpen. Eet en drink niet opzichtig op straat, maar bijvoorbeeld in je accommodatie of je auto. Dit toont respect naar de lokale bevolking. Veel gidsen begrijpen echter dat je in de warmte niet zonder drinken kunt, bijvoorbeeld tijdens een trekking door de Hoge Atlas in Marokko. Wij vonden het wel wat dubbel voelen, aangezien de gidsen zelf zonder water te drinken doorlopen. Een beetje discreet eten en drinken voelt dan wel fijn. De gastvrijheid is er tijdens de Ramadan niet minder om. Je bent welkom, misschien zelfs nog wel meer. Het kan wel zijn dat het ritme ter plaatse iets wordt aangepast, omdat de locals vaak rond de middag even rusten. Houd hier rekening mee. Ook het openbaar vervoer kan aangepast zijn.

Reizen rond zonsondergang

Bedenk dat het geen goed idee is om precies te gaan rijden in Amman, rond zonsondergang wanneer het avondgebed wordt gedaan. Dan gaat iedereen op pad naar de moskee en is het een drukte van jewelste op straat.

Eid al-Fitr (Suikerfeest)

Waar je reist tijdens de Ramadan is het slim rekening te houden met Eid al-Fitr, het Suikerfeest. Vooral bij het reserveren van accommodaties en bijvoorbeeld het openbaar vervoer. Veel moslims bezoeken tijdens deze drie tot vijf dagen familie en vrienden elders in het land om samen het einde van de Ramadan te vieren. Dit brengt dus veel verplaatsingen met zich mee, waardoor de meeste bussen, treinen en vliegtuigen zijn volgeboekt. Ook zijn hotels vaak al ver van tevoren volgeboekt en is de prijs vaak hoger.

Reizen tijdens de Ramadan is prima te doen, zeker met de tips van je local Hero. Ga op pad in de avond, schuif aan, geniet van de bijzondere gerechten en bezoek eens een moskee, uiteraard in gepaste kleding. Misschien koop je die daar wel.

De beste reistijd voor Marokko

De meeste mensen denken bij Marokko aan warmte en droogte. Dit is logisch, aangezien de Saharawoestijn ook tot Marokko behoort. In het zuidelijke deel van Marokko is het inderdaad zeer droog en heet, net als de lagergelegen delen in het midden van het land. Noord-Marokko (Casablanca, Rabat, Tanger, Fes en Meknes) heeft het beste weer van half mei tot half oktober en ook in de zomer is het hier aangenaam. Het Atlas gebergte is het fijnst van eind mei tot eind oktober als er geen sneeuw valt en het niet te koud is. Dus de zomer is juist fijn op hoogte. De beste reistijd Marokko is in het voor- en najaar. In de zomer kan het in het binnenland behoorlijk heet worden, dus de gematigde temperaturen in het voorjaar en najaar zijn het meest geschikt voor een Marokko vakantie. In Noord-Marokko (Casablanca, Rabat, Tanger, Fes en Meknes) en het Atlas gebergte is het ook in de zomer aangenaam. Voor een verblijf in de woestijn gelden er in Marokko weer andere periodes. Vanaf half mei tot en met half september is het zeer warm (droge warmte) in de woestijn. Om die reden raden we een meerdaagse trekking met kamelen af tijdens deze periode.

Traditionele Marokkaanse gerechten

In de Marokkaanse keuken zijn de vrouwen de baas, zij geven hun eigen recepten door van moeder op dochter, waardoor ieder gezin weer een ander recept kent voor eenzelfde gerecht. Het maken van de thee hoort toe aan de mannen, maar je zult hen nooit in de buurt van het fornuis zien.

De maaltijden zijn voor Marokkanen belangrijke sociale momenten van de dag, meestal eten ze daarom samen rond grote schalen die vol zijn met eten. Iedereen pakt het eten met de rechterhand van deze schalen. Gastvrijheid is ook erg belangrijk, daarom wordt er altijd meer eten gemaakt dan nodig is. De restjes worden verwerkt in de volgende maaltijd, er wordt niets weggegooid.

Maaltijden hebben vaak eenzelfde verloop, zo wordt er meestal begonnen met een aantal warme en koude salades. Hierna volgt een tajine, een pittige stoofschotel met lamsvlees of kip, waarna nog een schaal met couscous, vlees en groente wordt gegeten. Als afsluiter van de maaltijd wordt de klassieke Marokkaanse muntthee gedronken.

Salades

De salades in Marokko variëren van simpel tot behoorlijk uitgebreid, maar zijn altijd rijk van smaak. Een eenvoudige salade van tomaat en paprika smaakt heerlijk, omdat er kamoun door wordt gedaan. Dit is een plant die qua smaak lijkt op komijn. Een mechouia is een salade van gebakken tomaat en paprika, maar ook grotere salades met olijven, venkel, gesuikerde geraspte wortel, sinasappelbloesem en feggous (een fijne, lange komkommer). In al deze salades worden veel kruiden en specerijen gebruikt als saffraan, kaneel, kamoun, oranjebloesem, knoflook, citroensap en peterselie. Het is gebruikelijk om de salades te eten met brood.

Tajine

Tajine is een van de meest bekende Marokkaanse gerechten die op veel verschillende manieren gemaakt kan worden. Deze stoofschotel wordt gemaakt en opgediend in een aardenwerken schaal met een puntige deksel, die net als de schotel zelf ook een tajine wordt genoemd. In de tajine gaan veel groenten, maar ook pruimen, amandelen of citroen kun je in de tajine terugvinden. Daarnaast gaat er vlees, lams- of kippenvlees, of vis in. Wanneer je in Marokko in een restaurant gaat eten, zul je vaak helaas geen echte traditionele tajine voorgeschoteld krijgen, daarvoor kun je het beste uitgenodigd worden door de lokale bevolking om te komen eten.

Couscous

Couscous is een graanproduct wat ook in de Nederlandse supermarkten te vinden is. Wel wordt het in Marokko anders bereid, de couscous wordt vaak gestoomd en versierd met kikkererwten en rozijnen. Dit gerecht eet men in Marokko met groenteschotels van bijvoorbeeld tuinbonen, courgettes of rapen. Naast het vlees wordt er, zeker in de kuststreken van Marokko, ook vis gegeten. Simpel en goedkoop zijn de sardines, die je zelfs als balletjes in tomatensaus bij iedere kruidenierswinkel kunt kopen. Verder worden er veel schaal- en schelpdieren gegeten zoals oesters, maar ook zee-egels kunnen in Marokko op het menu staan.

Brood

Marokkaans brood is bijna plat en rond en wordt niet gesneden maar met de hand gebroken. In Marokko maken veel gezinnen zelf hun brood. Let wel op als je zelf in Marokko bent en brood eet, het is een religieus symbool en weggooien is daarom uit den boze!

Harira

Tijdens de ramadan wordt in Marokko vaak harira gegeten, een geurende, dikke bonensoep, waar soms ook stukjes vlees in gedaan worden.

Andere lekkernijen

Naast deze, toch vrij normale, gerechten kent de Marokkaanse keuken ook aan aantal wat vreemdere lekkernijen. Wat dacht je bijvoorbeeld van de Briouats, kleine beignets uit bladerdeeg, gevuld met gehakt, hersentjes, worst of vis die in kokende olie worden gefrituurd. Wat je hier in Nederland ook niet snel zal zien is méchoui, een feestgerecht wat tijdens religieuze feestdagen gegeten wordt.

Nu we het toch over gebakjes hebben, in Marokko zijn nog veel meer lekkere gebakjes te vinden! Zo zijn er allemaal verschillende knapperige koekjes met boter te vinden (griouch, houala en rhifa), of opgerold gebak met kaneelpoeder (mhanncha) wat mij erg lekker lijkt zijn de gefrituurde deegslingers met warme honing en geroosterde sesamzaadjes, wat shebbakia heet.

Muntthee

Als afsluiting van de maaltijd drink je in Marokko natuurlijk nog muntthee. Deze thee bestaat uit groene thee met blaadjes munt en heel veel suiker toegevoegd. De muntthee wordt uit kleine glaasjes gedronken, als je in Marokko een ervaren theeschenker tegenkomt, zul je zien dat hij de thee van een hele grote hoogte zo in de glaasjes kan schenken, zonder te morsen. Het is gebruikelijk om drie kopjes thee te drinken, daarna is het tijd om naar huis te gaan.

labels:

Zie ook: