Spanje liefhebbers weten het al lang: Spanje heeft een van de beste keukens ter wereld! Spanjaarden houden van lekker eten en dat doen ze maar liefst vijf keer per dag!
Eten en koken in Spanje is een belangrijk onderdeel van de cultuur en het dagelijkse leven. Met zijn gevarieerde gerechten en rijke smaken weerspiegelt de Spaanse keuken het zonnige klimaat en de diverse landschappen van het land.
Spanje kent daarnaast belangrijke verschillen tussen de regio’s, ook op culinair gebied. Wat je op de menukaart van een Catalaans restaurant kunt vinden kan dus totaal anders zijn dan die in het Baskenland of in Andalusië.
Spanjaarden genieten van het leven en houden van eten, en dit is te merken. Spanjaarden hebben hele andere eetgewoontes dan wat wij gewend zijn in Nederland en als je eenmaal in Spanje bent dan kun je je natuurlijk ook maar het beste aan de Spaanse gewoontes aanpassen.
Daarnaast vallen de etenstijden van alle Spaanse maaltijden later dan de gemiddelde Europese etenstijden en de eetgelegenheden gaan dan ook later open. Bij een stedentrip Barcelona (of als je hierheen verhuist), zal je dus gauw geconfronteerd worden met deze verschillen in eetgewoonten.
Spaanse eetcultuur
Als ik de eettijden van een typische Nederlandse familie vergelijk met die van mijn Spaanse familie dan zie ik grote verschillen. Want laten we eerlijk zijn, naast het heerlijke weer en de mooie stranden, is het Spaanse eten ook zeker een belangrijke factor die ons naar deze populaire vakantiebestemming trekt. Het eten is vers, gevarieerd en vergeet ook niet de heerlijke drankjes die het voedsel vergezellen.
In Spanje draait eten niet alleen om het stillen van honger, maar ook om samen zijn, genieten en het vieren van goede, verfijnde smaken. Maaltijden verdelen de dag in duidelijke momenten en hebben een belangrijke sociale rol.
Van het vroege ontbijt tot het late diner: elk eetmoment heeft in Spanje weer zijn eigen tradities, gerechten en sfeer. Van het ontbijt tot het diner - is een kans om te verbinden met familie, vrienden of collega’s. De Spaanse eetcultuur weerspiegelt de mediterrane levensstijl: ontspannen, sociaal en altijd gericht op genieten.
De maaltijden in Spanje
Zoals gezegd, eten Spanjaarden meestal vijf maal per dag. Bijzonder is dat er twee keer ontbeten wordt gedurende de ochtend en twee keer warm gegeten wordt (bij de lunch en het avondeten).
Onderstaand een overzicht van de maaltijden in Spanje, en de tijden waarop die doorgaans genuttigd worden:
| Maaltijd | Tijd | Typische gerechten | Waar |
|---|---|---|---|
| Desayuno | 06:00 - 09:00 uur | Koffie (café con leche), tostada met olijfolie en tomaat, churros met chocolade, yoghurt. | Thuis, bars, cafés. |
| Almuerzo | 10:30 - 12:00 uur | Tortilla de patatas, pinchos (broodjes met beleg), empanadas, kazen, vleeswaren. | Bars, kantines, onderweg. |
| Comida | 14:00 - 16:00 uur | Uitgebreide lunch: soep/salade, paella, stoofschotel, dessert zoals flan of fruit. | Thuis, restaurants. |
| Merienda | 17:00 - 18:30 uur | Zoetigheid zoals koekjes, gebak, croissants, fruit. Vaak met thee of warme chocolademelk. | Thuis, cafés. |
| Cena | 21:00 - 23:00 uur | Lichtere maaltijden: salades, tapas, bocadillos (broodjes), soep. Vaak gedeeld. | Thuis, tapasbars, restaurants. |
Desayuno - Ontbijt
Het Spaanse ontbijt is eenvoudig en licht, perfect om de dag rustig te beginnen. Vaak bestaat het uit een kop koffie (meestal café con leche) en een tostada: geroosterd brood met olijfolie en soms tomaat. Voor wie liever zoet ontbijt, zijn churros met warme chocolade een favoriet - vooral in de winter.
Het ontbijt ’s ochtends heet ‘esmorzar’ in het Catalaans of ‘desayuno’ in het Spaans en wordt vaak thuis of in een café genuttigd. In Spanje is het ontbijt over het algemeen de kleinste maaltijd van de dag. Spanjaarden ontbijten vrij licht, een typisch ontbijt bestaat uit een café con leche (sterke koffie met warme melk), zoete broodjes of toast met jam of een lichte kaassoort.
Het ontbijt kan erg verschillen per regio, in het Noorden van Spanje is het bijvoorbeeld normaal om een verse jus, koffie en iets zoets zoals een croissant te ontbijten. Terwijl ze in het zuiden eerder de jus en koffie combineren met een getoast baguette met wat tomaat en olijfolie dipjes. Koffie is echt een vast onderdeel van het Spaanse ontbijt, dit wordt dan ook vaak samen met een croissantje besteld.
Almuerzo - Tussendoortje in de ochtend
Omdat het ontbijt vaak niet genoeg is tot aan de lunchtijd, eten Spanjaarden rond een uur of 10 nog wat tussendoor. Het is een soort tweede ontbijt dat bekend staat als ‘esmorzar’ in het Catalaans en ‘almuerzo’ in het Spaans. Dit moment breekt de ochtend en geeft energie voor de rest van de dag.
Bij de tweede ontbijt in Spanje drink men vaak een biertje en anders een kop koffie. Typisch zijn tortilla de patatas, een pincho (klein broodje met beleg) of een empanada. Als kinderen naar school gaan, wordt dit tijdens de pauze op het schoolplein genuttigd.
Comida - Lunch
De lunch, oftewel ‘dinar’ in het Catalaans of ‘comida’ in het Spaans, is de belangrijkste maaltijd van de dag en bestaat meestal uit een voorgerecht, een hoofdgerecht en een dessert. Ja, zoals je kunt zien lunchen de Spanjaarden uitgebreid.
De lunch wordt in het Spaans la comida genoemd en dit is dan ook de grootste maaltijd van de dag. La comida bevat namelijk meerdere gangen en wijn. Primer plato (voorgerecht): Een soep (zoals gazpacho) of een salade. Segundo plato (hoofdgerecht): Paella, een stoofschotel (zoals cocido) of vis. Postre (nagerecht): Vers fruit, flan of soms churros.
Spaanse lunches duren dan ook erg lang. Kijk er dus niet gek van op als de lunch anderhalf uur of langer duurt, vaak hebben Spanjaarden namelijk een 2 tot 3 uur durende middagpauze. Als je werkt voor een Spaanse werkgever, dan krijg je meestal minimaal een uur de tijd om te lunchen (kinderen op school hebben zelfs 2,5 vrije uren hiervoor).
Dit menú del día dateert uit de tijden van Generaal Franco, die in een wet liet vastleggen dat alle hardwerkende arbeiders op werkdagen een goede voedzame maaltijd moesten kunnen krijgen voor een redelijke prijs.
In het weekend en tijdens de zomer is het heel typisch om voor lunchtijd een aperitief (vermut of aperitivo genoemd) te nuttigen. Dat kan uit kleine tapas bestaan zoals berberechos (kokkels), olivas (olijven) en patatas bravas (pikante aardappeltjes), dat samen met wijn, bier of een glaasje cola genuttigd worden.
Merienda - Tussendoortje in de middag
Rond 17:00 of 18:00 uur is het tijd voor een lekker tussendoortje, wat bekend staat als de ‘berenar’ in het Catalaans, of ‘merienda’ in het Spaans. Aan het eind van de middag, rond 17:00 uur, wordt de honger gestild met een zoete snack. Voor kinderen is dit ook het moment om een lekkere Colacao (cacaopoeder met melk) te drinken en een bocadillo te eten.
Diegene die gezond willen doen nemen in plaats van al het zoet gewoon wat stukjes fruit, een mueslireep of noten als tussendoortje. Voor kinderen is warme chocolademelk of Colacao een favoriet. De merienda is een klein eetmoment dat je vaak thuis of in een café beleeft, perfect om even te pauzeren.
Kinderen genieten van hun merienda het meest bij een granja; dat zijn ouderwetse winkels gespecialiseerd in zuivel producten waar je nu lekkernijen zoals chocolate con churros (gefrituurde reepjes deeg met chocola), melindros (lange vingers), magdalenes (soort muffins), arroz con leche (rijstpudding), mel i mató (honing met kaas) of flan con nata (vla met slagroom) kunt nuttigen.
Een andere optie als je niet thuis bent of als je met vrienden rond deze tijd hebt afgesproken, is om van een snack bij de bar te gaan genieten. In Spanje wordt de middag snack la merienda genoemd, en deze snack is hoognodig omdat er een groot gat zit tussen de lunch en het avondeten.
Cena - Diner
Het avondeten valt voor Nederlandse begrippen wel heel erg laat: pas rond 21:00 of 21:30 beginnen Spanjaarden aan het avondeten. Het diner, ofwel cena, is een lichtere maaltijd die meestal na 21:00 uur wordt genuttigd.
In het weekend en in de zomer gebeurt ook met regelmaat dat men pas na 22:00 uur gaat eten. Het avondeten heet ‘sopar’ in het Catalaans en ‘cena’ in het Spaans. Deze is vaak wel lichter dan de lunch (tenzij je uiteten gaat natuurlijk), met als hoofdgerecht vlees of vis, en nog wat groenten of een salade erbij. Andere opties zijn het eten van een omelet of een goed gevulde soep met stokbrood erbij.
Deze maaltijden zijn wat simpeler en de porties veel kleiner. Populaire gerechten zijn bocadillos (gevulde broodjes), calamares of tortilla de patatas. Als dessert neem je een stukje fruit van het seizoen. In tapasbars wordt het eten vaak gedeeld, wat het diner extra gezellig maakt.
Typisch Spaans eten
Naast de vaste maaltijden, zijn er een aantal typisch Spaanse gerechten die je zeker moet proberen:
- Tapas: Kleine hapjes, zowel koud als warm, die je deelt met vrienden. Tapas variëren sterk van regio tot regio en van seizoen tot seizoen. Denk hierbij aan een Spaanse tortilla (omelet met aardappelen), patatas bravas of gambas met knoflook. Al het soort voedsel kan tapas zijn, zolang het maar geserveerd wordt in kleine porties. Er bestaat in Spanje zelfs een werkwoord voor het eten van tapas: “Vamos a tapear”, oftewel “Laten we tapas eten”.
- Gazpacho en Salmorejo: Gazpacho is een verfrissende, koude tomatensoep die ideaal is voor hete zomerdagen. Salmorejo, een stevigere variant uit Córdoba, wordt romiger gemaakt door meer brood toe te voegen en vaak geserveerd met een topping van gekookt ei en jamón ibérico.
- Tortilla de Patatas: De tortilla de patatas, of Spaanse omelet, is een veelzijdige en iconische klassieker. Dit gerecht wordt gemaakt met slechts een paar ingrediënten: aardappelen, eieren en soms ui, die langzaam worden gebakken tot een dikke, goudbruine omelet.
- Fabada Asturiana: Fabada Asturiana is een stevige, traditionele stoofpot uit de groene regio Asturië, in het noorden van Spanje. De basis bestaat uit boterzachte witte bonen, chorizo, morcilla (bloedworst) en varkensspek, langzaam gestoofd tot de smaken perfect zijn samengesmolten.
- Cochinillo Asado: Cochinillo Asado, of gebraden speenvarken, is een culinaire trots van Segovia en wordt beschouwd als een feestmaal. Het speenvarken wordt langzaam geroosterd in een houtoven, wat zorgt voor boterzacht, sappig vlees en een heerlijk knapperige huid.
- Pulpo a la Gallega: Pulpo a la Gallega, ook wel Pulpo a Feira genoemd, is een traditioneel gerecht uit Galicië, in het noordwesten van Spanje. De octopus wordt eerst zacht gekookt en vervolgens geserveerd met plakjes aardappel, bestrooid met gerookt paprikapoeder en een scheutje extra vierge olijfolie.
De Spaanse siësta
Dit heeft natuurlijk ook weer te maken met de Spaanse siësta, na de lunch wordt er vaak ook nog even een uurtje geslapen. Na de comida is het in dorpen gebruikelijk om een korte siësta te houden. Aan het eind van de maaltijden is het gebruikelijk om te proosten met cider, cava of champagne fijne feestdagen wensen aan de deelnemers aan de tafel.
Ook al is een siësta misschien een wat verouderde traditie, het is nog steeds een erg geliefde gewoonte in geheel Spanje en indien mogelijk maken veel Spanjaarden hier nog graag gebruik van. En met de lange lunchpauzes en de uitgebreide maaltijd, is het ook helemaal niet zo gek dat ze hier even van bij moeten komen.
Het komt dus ook nog steeds voor, zeker in kleinere dorpjes en minder toeristische plekken, dat veel winkels rondom de lunch en siësta dicht gaan. In de zomer kan het in Spanje zo warm worden dat het ook alleen maar fijn is om tijdens deze hete middaguren even in de schaduw of op bed te gaan liggen.
labels:
