Kippeneieren uitbroeden is één van de leukste dingen van de kippen hobby. Als alles goed gaat heb je in 21 dagen lieve en schattige kuikentjes rondlopen. Het is geweldig om te zien hoe je vanuit niks een ei, een kuiken, ziet opgroeien. Kippeneieren uitbroeden met een broedmachine of onder een kip? Hoe gaat dat in zijn werk? En wat kun je doen om een grotere uitkomst te krijgen? In dit artikel lees je de basis of het uitbroeden van pluimvee eieren.

Broedtijd en Factoren

Het uitbroeden van kippeneieren duurt 21 dagen. Na uitkomst zullen de eerste kuikens zich binnen 24 uur laten zien. Eenden, kwartels en ganzen hebben andere broedtijden. Deze kun je terugvinden in de broedgids.

Voor het uitbroeden van eieren zijn er drie factoren waar je rekening mee dient te houden om een succesvolle uitkomst te garanderen:

  1. Temperatuur: Elke broedmachine heeft een thermostaat die de temperatuur regelt. Samen met een thermometer kun je de temperatuur in de gaten houden en op de juiste hoogte afstellen welke nodig is voor het type eieren dat je wilt uitbroeden. Dit is daarom de basis. Met name voor zelfbouw broedmachines is het belangrijk dat deze onderdelen erin gebouwd worden.
  2. Luchtvochtigheid: Door de juiste luchtvochtigheid kan de luchtkamer in het ei groeien. Dit hebben de kuikens nodig om de eierschaal te kunnen aanpikken. Is de luchtkamer niet groot genoeg, dan zullen de kuikens sterven in het ei. Voor de eerste 18 dagen adviseren wij een luchtvochtigheid van 40-50% en voor de laatste 3 dagen een luchtvochtigheid van 70%.
  3. Eieren keren: In de eerste 18 dagen van het broeden moeten de eieren minimaal twee keer per dag gedraaid worden. Sommige machines hebben een keerautomaat, dan wordt dit voor je gedaan. Doe je het met de hand, zorg dan dat je op het ei met potlood een kruisje zet en op de andere kant een nulletje.

Broedeieren Selecteren en Bewaren

In de broedperiode leggen de meeste pluimvee soorten één ei per dag. Als ze bevrucht zijn door een haan noemen we het een broedeieren. Wil je de eieren uitbroeden dan is belangrijk om de broedeieren op de juiste manier te bewaren om de vruchtbaarheid te behouden. Na 10 dagen neemt de vruchtbaarheid aanzienlijk af en het is dan ook belangrijk dat de eieren na de leg zo snel mogelijk uitgebroed worden.

Bewaar de eieren in een koele omgeving met een temperatuur van 10 graden Celsius. Zorg ervoor dat de luchtvochtigheid tussen de 55-70% is, dit voorkomt waterverlies in het ei. Om te voorkomen dat de broedeieren wegrollen en stuk gaan, kan je het beste gebruik maken van eierrekken of eierendozen. Hier passen de eieren goed in en hebben ze extra bescherming.

Broeden met een Hen

Eieren uitbroeden kan met een broedmachine of door de kip zelf. Zodra een hen (een vrouwtje) klaar is om te broeden, dan wordt ze broeds. Een broedse kip blijft overdag op het nest zitten, zet haar veren op als er een hand in de buurt komt en kan een knorrig geluid maken.

Enkele rassen die snel broeds worden zijn zijdehoenders, Cochin krielen en Wyandotte krielen. Er zijn ook rassen die niet zo goed zijn in het uitbroeden van eieren, sommige kippenrassen worden niet broeds of verlaten het nest te vroeg. Leghybrides worden zelden broeds en ook landhoeders hebben deze eigenschap.

Als een van de hennen broeds is geworden kun je die het beste uit het kippenhok halen zodat ze in alle rust kan broeden en de andere dames geen nieuwe eieren aan het nest toevoegen. Alleen bevruchte eieren kunnen uitgebroed worden. Hiervoor heb je een haan nodig. Heb je geen haan, dan kun je bijvoorbeeld broedeieren kopen op Marktplaats of bij een hobbyfokker. Gebruik nep eieren om te controleren of de kip echt broeds is. Als de kip 2 dagen op de nep eieren heeft gebroed kun je deze vervangen door echte eieren. Een oneven aantal eieren geeft het beste resultaat. Dit komt omdat de kip de eieren onder het borstbeen omrolt.

Een broedende hen zit overdag op het nest om de eitjes lekker warm te houden. Kom je in de buurt? Ze zal tevens minder actief zijn en ook minder eten. Het is daarom wel verstandig om haar één keer per dag van het nest af te halen, ongeveer 15 min. Zo kan ze even eten, drinken en haar behoefte doen. De eieren zullen het dan even zonder haar warmte moeten doen. Zet een broedende hen apart van de andere kippen in het hok. Zo heeft ze alle rust om zich te richten op het broeden. Bevruchte eieren zullen zich pas gaan ontwikkelen wanneer er een hen op gaat zitten. Hennen zullen over het algemeen pas gaan broeden wanneer ze ongeveer een dozijn eieren heeft.

Plaats de kloek (kip met kuikens) in een eigen hok zonder zitstok en legnest, maar met voldoende water en kuikenvoer.

Broeden met een Broedmachine

Hiervoor, en om meer eieren tegelijk uit te broeden zijn er broedmachines ontwikkeld. Een goede broedmachine geeft hoge betrouwbaarheid in het succesvol uitbroeden van eieren. Broedmachines zijn ontwikkeld om het broedproces van de kippen na te bootsen. Met de broedmachine kan je de juiste luchtvochtigheid en temperatuur instellen om kippeneieren en van ander pluimvee uit te broeden. Er zijn broedmachines die de eieren automatisch voor je keren en broedmachines waar dit handmatig dient te gebeuren. De eieren moet namelijk minimaal twee keer per dag gedraaid worden.

Broedmachine Instellingen

Voordat je gaat broeden met een broedmachine, wil je zeker weten dat de broedmachine goed werkt en stabiel is. Zet minimaal 48 uur voor het inleggen van de eieren de broedmachine aan. De juiste waarde hangt af van het type machine, het ras en persoonlijke ervaring. Om te beginnen stel je de machine met een ventilator af op 37,5 graden Celsius of een broedmachines met stilstaande lucht op 37,7 graden Celsius. De luchtvochtigheid stel je af op 40-55%. Voor fazanten, kwartels, ganzen of eendeneieren zijn deze temperaturen iets anders.

Temperatuur: Voor de beginnende broeder van kippeneieren adviseren wij een temperatuur van 37,5C voor motorbroeders en 37.7C (bovenaan het ei gemeten) voor vlakbroeders. Elke broedmachine zal tijdens het broedproces iets van deze temperatuur afwijken. Voor gewone kippen is een verschil van 0,4 graden naar onder of boven te doen. Bij moeilijke rassen en voor betere resultaten is een zo klein mogelijke schommeling het beste (dit heeft sterk te maken met de kwaliteit van de broedmachine). Om de kans op betere uitkomsten te vergroten kun je in de laatste week de temperatuur van de broedmachine iets lager afstellen. Volgens onderzoek geeft dit betere resultaten. Sommige broedmachines kunnen nabootsen dat de hen van het nest gaat.

Luchtvochtigheid: tijdens het broeden ademt het ei en verliest het vocht. Dit is noodzakelijk om ruimte te maken voor de luchtkamer in het ei. Bij het uitkomen pikt het kuiken eerst de luchtkamer aan en start het met ademen door de longen. Als de luchtvochtigheid in de broedmachine niet de juiste waarde heeft zal het kuiken niet uit het ei kunnen komen omdat de luchtkamer te klein is. Afhankelijk van het soort eieren moet er droger of natter worden gebroed. De luchtvochtigheid lees je af met een hygrometer. Deze zijn ingebouwd in de broedmachine of kun je los kopen . De meest complete broedmachinesystemen hebben ook een ingebouwde waterpomp. Je hoeft dan niet zelf water toe te voegen om de luchtvochtigheid in de broedmachine te regelen. In de laatste dagen van het broeden verhoog je de luchtvochtigheid.

Eieren Inleggen en Schouwen

Als de broedmachine goed is afgesteld en stabiel is, kun je de eieren inleggen. Als je geen eigen kippen hebt, kun je broedeieren van hobbyfokkers kopen of op Marktplaats.

Op dag 5-7 controleren we of de eieren bevrucht zijn. Door met een schouwlamp in de eieren te schijnen kun je zien of er zich wat in het ei ontwikkelt. De ontwikkeling van het kuiken begint met een puntje die zichtbaar wordt, later komen hier bloedvaten bij. Eieren die niet bevrucht zijn haal je uit de broedmachine. Ook gebruik je de schouwlamp later in het proces om de groei van de luchtkamer te volgen.

Gereed Maken voor Uitkomst

Op dag 19 moet de luchtvochtigheid omhoog. Ook keren we de eieren niet meer zodat de kuikens in alle rust kunnen uitkomen. Op dag 20/21 worden de eieren aangepikt door de kuikens en komen ze uit. Help de kuikens niet als het niet lukt, dit worden zwakke dieren.

Verschillende soorten broedmachines

  • Vlakbroeders: Door de eieren op één niveau te leggen en de ruimte met stilstaande lucht te verwarmen konden de eieren kunstmatig worden uitgebroed. Het nadeel van vlakbroeders is dat de temperatuur in de broedmachine niet snel op alle plaatsen hetzelfde is en de dat temperatuur in verhouding meer schommelt. Het voordeel is dat door het ontbreken van een ventilator de broedmachine een stuk schoner blijft bij het uitkomen van de kuikens doordat het dons niet overal heen geblazen wordt.
  • Motorbroeders: Door het toevoegen van een ventilator in de broedmachine wordt de warme lucht gelijkmatig verdeeld over de gehele broedkast. Er kan op meerdere lagen gebroed worden waardoor de capaciteit groter wordt op een kleiner oppervlakte. Ook kan het broedproces beter geautomatiseerd worden. De temperatuur in de broedmachine is stabieler en over het algemeen gelijk in de gehele broedmachine. Nadelen aan een motorbroedmachine zijn dat door de ventilator de veertjes van de uitgekomen kuikens door de hele broedmachine geblazen worden, dit gaat dan in de elektronica zitten. Bij een slaglatten broedmachine zit de motor buiten de broedmachine en vind hierdoor geen slijtage plaats. Doordat er meer elektronica in zit zou het iets makkelijker kapot kunnen gaan. Bij goede merken heb je hier echter geen last van. Dit zijn de meest geavanceerde broedmachines en geschikt voor moeilijk uit te broeden eieren.
  • Contactbroedmachines: De broedmachine bootst een broedende vogel na door een verwarmde zak op eieren te houden. Een contactbroedmachine is voor kippeneieren niet nodig.

Tips voor een Succesvolle Uitkomst

  • Zet de broedmachine waterpas in een ruimte die een zo constant mogelijke temperatuur en luchtvochtigheid heeft. Een bijkeuken, kelder of garage zijn goede plekken voor een broedmachine. Zorg er te allen tijde voor dat er geen direct zonlicht op de broedmachine kan schijnen en dat er geen tocht langs de broedmachine gaat.
  • Maak de ondergrond in de uitkomst bak ruw met een matje of katoenen doek, dit voorkomt spreidpoten. Gebruik geen keukenpapier. Dit neemt vocht op en blijft aan de schil van het ei plakken.
  • Kies een lekker in de handliggend lamp met het lieft een rubberring. Hiermee sluit die goed op het ei waardoor er geen licht in je oog schijnt. Ook is dan de inhoud van het ei veel beter zichtbaar.

Broedmachine Keuze Advies

Er zijn vele merken broedmachines met nog meer kwaliteitsverschil. Een dure broedmachine hoeft niet per se beter te zijn dan een goedkopere, maar vaak is t die het wel. Bij kippenhuis.nl hebben we een selectie gemaakt zodat we betrouwbare merken en hun onderdelen kunnen aanbieden. Meer geld uitgeven bij een broedmachine kopen geeft je ook meer gebruiksgemak. Door een automatisch keersysteem kan je bijvoorbeeld langer van huis weg.

Een slechtere broedmachine kenmerkt zich door de volgende dingen. Je kunt hier nog steeds eieren mee uitbroeden maar de uitkomst zal minder zijn. Broed je voor één of twee keer dan is dat natuurlijk veel minder erg. Wat belangrijk is aan een broedmachine staat hierboven beschreven. In onze webwinkel broedmachine categorie staan bij de broedmachines zelf de eigenschappen vermeld waarop je voor jezelf de juiste keuze kan maken.

  • Eenmalig broeden: Kies een goedkope budget broedmachine zoals Puisor. De stabiliteit is prima geschikt om makkelijke soorten mee uit te broeden. Van de bevruchte eieren komt niet altijd alles uit maar daar is de prijs ook naar.
  • Meerdere keren of jaarlijks broeden: In dit geval raden we zelf wat gemak aan. Een systeem dat zelf keert geeft je meer vrijheid en is bij alle merken te vinden. Een merk als Brinsea en Borotto zijn van stevig kunststof en zijn hierdoor wat robuuster. Ook zijn de thermostaten (voor een constante temperatuur) van veel betere kwaliteit.
  • Hobbymatige sportfokkers: Een perfecte uitkomst in een zeer stabiele broedmachine waar je op kunt vertrouwen is in dit geval het beste advies die we je mee kunnen geven. De Brinsea ovation en Ova-Easy serie garanderen een hoge uitkomst.

labels: #Kip #Ei

Zie ook: