Een vraag die we onszelf allemaal wel eens gesteld hebben: hoelang kan een mens leven zonder eten? Maar wat nou wanneer je echt in een situatie komt waarin je zonder eten komt te zitten? Wat doen we dan, en hoe lang hebben we dan nog?

Om daadwerkelijk exact te kunnen zeggen hoelang het precies duurt voordat een mens overlijdt na het stoppen met eten is onmogelijk. Het hangt namelijk van een aantal factoren af die per persoon verschillen. Deze factoren zijn vooral: gewicht, leeftijd, geslacht en vooral ook hoeveel water de persoon nog inneemt. Waterinname is in deze situaties heel erg belangrijk.

Dit is namelijk cruciaal voor de werking van het lichaam. Wanneer je er voor zorgt dat je goed gehydrateerd blijft voorkomt dat hoofdpijn, urineweginfecties en nierstenen. Daarnaast reguleert het ook de lichaamstemperatuur en is het goed voor je huid. Als laatste is het ook zo dat het je energie, mentale alertheid en fysieke prestaties verhoogt.

Om antwoord te kunnen geven op de vraag “Hoelang kan je zonder eten?” hangt dus erg af van hoeveel water je drinkt en hoe zwaar je bent. Je lichaam kan zich een week of twee handhaven zonder toegang tot voedsel en water en mogelijk nog langer als je water verbruikt. Je lichaam heeft de voedingsstoffen in voedsel nodig om te overleven. Zonder die voedingsstoffen zal het zijn eigen weefsel gaan afbreken om als voedsel te gebruiken. Verhongering beïnvloedt alle systemen en processen van het lichaam.

Wat gebeurt er met je lichaam als je stopt met eten?

Wanneer er geen eten in je omgeving is en je dus helemaal niets kan eten, begint het hongergevoel na een aantal dagen af te nemen. Naarmate van tijd wordt je steeds vermoeider en zwakker. Je zal steeds slaperiger worden en op den duur je bewustzijn verliezen.

Je lichaam vecht tegen het uithongeren en zal op dat moment glucose aanmaken en vetweefsel afbreken, later begint ook het afbreken van de spieren. Het duurt ongeveer acht uur zonder eten voor je lichaam verandert hoe het werkt. Onder normale omstandigheden breekt je lichaam voedsel af tot glucose. Zodra het lichaam 8 tot 12 uur geen toegang tot voedsel heeft gehad, is je glucose-opslag uitgeput.

Nadat je glucose en glycogeen uitgeput zijn, begint je lichaam aminozuren te gebruiken om energie te leveren. Om overmatig spierverlies te voorkomen, begint het lichaam te vertrouwen op vetreserves om ketonen aan te maken voor energie, een proces dat ketose heet. Je zult in deze periode aanzienlijk gewichtsverlies ervaren.

Een van de redenen waarom vrouwen hongersnood langer kunnen volhouden dan mannen is dat hun lichaam een hogere vetsamenstelling heeft. Hoe meer vetreserves beschikbaar zijn, hoe langer iemand gewoonlijk tijdens een hongerdood kan overleven.

Je begint ernstige bijverschijnselen te krijgen tijdens het stadium van verhongering waarin je lichaam zijn spierreserves voor energie gebruikt. Een studie in het British Medical Journal stelt dat mensen die een hongerstaking ondergaan goed in de gaten gehouden moeten worden op ernstige bijverschijnselen van verhongering nadat ze 10 procent van hun lichaamsgewicht verloren hebben.

Er is geen harde en snelle “vuistregel” voor hoe lang je zonder voedsel kunt leven. Er is een gebrek aan wetenschappelijk onderzoek naar verhongering omdat het nu onethisch wordt geacht verhongering bij menselijke proefpersonen te bestuderen. Er zijn enkele studies die oud onderzoek over verhongering onderzoeken, en ook recentere voorvallen van verhongering in de echte wereld onderzoeken. Moderne hongerstakingen hebben inzicht verschaft in verhongering. Een studie in het British Medical Journal haalde verschillende hongerstakingen aan die na 21 tot 40 dagen eindigden.

De rol van water

Je hebt veel meer kans om wekenlang - en mogelijk maandenlang - een hongerdood te overleven als je in staat bent een gezonde hoeveelheid water tot je te nemen. Je lichaam heeft veel meer in zijn reserves om voedsel te vervangen dan vocht. Volgens een artikel kunnen mensen op hun sterfbed tussen 10 en 14 dagen overleven zonder voedsel en water. Er zijn enkele langere perioden van overleving opgemerkt, maar die komen minder vaak voor. Bedenk dat mensen die bedlegerig zijn niet veel energie verbruiken. Een studie die naar hongerstakingen keek stelde voor dat iemand minstens 1,5 liter water per dag moet drinken om de hongerdood langere tijd te overleven.

Voedsel- en waterconsumptie is essentieel voor het menselijk leven. Je lichaam heeft energie uit voedselbronnen en hydratatie uit water nodig om goed te kunnen functioneren. De vele systemen in je lichaam werken optimaal met een gevarieerde voeding en voldoende waterinname per dag. Maar ons lichaam is ook in staat om dagenlang zonder water te overleven. Het weglaten van voedsel- en wateropname gedurende een aanzienlijke periode wordt ook wel verhongering genoemd. Je lichaam kan na een dag of twee zonder voedsel of water aan verhongering onderhevig zijn. Op dat moment begint het lichaam anders te functioneren om de hoeveelheid energie die het verbrandt te verminderen. Uiteindelijk leidt verhongering tot de dood.

Extreme gevallen en records

Gemiddeld kun je dus maar een paar maanden zonder eten, maar het kan nog veel langer. De Schot Angus Barbieri woog 207 kilo tot hij in juni 1965 besloot om een tijdje niets te eten. Dat beviel zo goed, dat hij dat meer dan een jaar volhield. Hij stopte na 382 dagen toen hij zijn ideale lichaamsgewicht van 82 kilo had bereikt.

Daarmee vestigde Barbieri een record voor de langste periode zonder eten. Het kwam terecht in het Guinness Book of Records van 1971. Inmiddels is zijn naam geschrapt, omdat Guinness World Records geen ‘ongezonde’ recordpogingen wil aanmoedigen. Toch knapte Barbieri juist erg op van zijn ‘dieet’. Tijdens zijn jaar zonder eten nam hij ontslag bij de fish-and-chipszaak van zijn vader. Hij bezocht af en toe het ziekenhuis voor controles. Ook met drinken kreeg hij nauwelijks calorieën binnen: hij nam koffie, thee en water. Terwijl hij 125 kilo kwijtraakte kon hij, volgens een verslag van de University of Dundee, prima zijn dagelijkse bezigheden uitvoeren.

Het lichaam in de laatste levensfase

Steeds minder kunnen of willen eten is normaal in de laatste weken van het leven. De organen werken niet meer goed. Het lichaam laat merken dat eten (voeding) niet meer nodig is. Dit hoort bij het stervensproces. Vooral voor naasten is dit erg moeilijk. Als je merkt dat je dierbare steeds minder wil of kan eten en drinken, kan dat moeilijk zijn. Dat is begrijpelijk en normaal. Goed eten wordt gezien als normaal en gezond, en nodig om beter te worden of op te knappen. Dat idee laat je niet zomaar los.

Voor iemands eten zorgen, zien we als teken van goede zorg en liefde. Soms probeert iemand nog te eten. En hoopt zich daardoor beter te voelen. Soms vinden familie of vrienden dat er gegeten moet worden. Maar dat lukt steeds minder. Het kan spanning geven. Je ziet dat alles achteruitgaat, zonder dat je daar iets aan kunt doen. Dat kan zorgen voor gevoelens of gedachten die lastig zijn. Bijvoorbeeld verdriet, schuldgevoel of machteloosheid.

In de allerlaatste levensfase (terminale fase) werken de organen steeds minder goed. Ze houden er langzaam mee op. Ook de maag en de darmen werken steeds minder, waardoor voedsel niet goed verteerd wordt. Zo laat het lichaam merken dat eten (voeding) niet meer nodig is. Dit hoort bij het stervensproces. Steeds minder eten en drinken is dan een natuurlijke weg naar een rustige dood.

Als iemand heel weinig kan eten, wordt vaak gevraagd of speciale producten (zoals medische drinkvoeding, vitamine- of eiwitpreparaten en voedingssupplementen) goed zijn. Daar zitten veel voedingsstoffen in. Ook familie en vrienden raden vaak speciale producten aan. Maar deze middelen doen in deze fase meer kwaad dan goed. De organen kunnen de voeding niet meer verwerken. Eventuele kunstmatige toediening van eten en drinken via een sonde of infuus wordt verminderd en gestopt. In de laatste weken van het leven voelt de patiënt meestal geen honger meer. Soms is er nog wel dorst, maar die verdwijnt meestal na een paar dagen. Het dorstgevoel wordt minder door de mond vochtig te houden. Dat kan door een klein beetje drinken te nippen of op (water)ijs of suikervrije snoepjes te zuigen.

Er kan voor gekozen worden om helemaal niet meer met eten en drinken bezig te zijn. Praat, als dat mogelijk is, er samen over: geeft eten nog plezier of juist niet? Wat je zelf kunt doen, hangt erg af van de situatie. Als het kan: praat erover. Bedenk of vraag wat je dierbare lekker vindt. Of probeer samen iets uit. Weet dat iemand in deze fase het ene moment zin kan hebben in iets en het volgende moment is dat weer weg. Ga geen discussie aan. Steun je dierbare, ook al zijn er beslissingen die je niet goed kunt begrijpen. Samen zijn is belangrijk, juist als samen eten niet meer kan.

Wat te doen in een noodsituatie?

In een noodsituatie zonder eten komen te zitten is voor Allprepare geen optie. Allprepare heeft een groot assortiment aan noodvoedsel. Op deze manier ben je altijd goed voorbereid op een noodsituatie. De rantsoenen variëren van 1 dag tot en met 1 jaar aan voorraad. Deze noodrantsoenen zijn soms tot wel 25 jaar houdbaar, een perfecte voorbereiding op een noodsituatie dus. Zo zit je nooit zonder eten!

Naast eten verkoopt Allprepare ook water. Dit zijn zakjes met verpakt water die je er super handig bij kan pakken in een noodsituatie!

Bewust stoppen met eten en drinken

Om het moment van sterven te bespoedigen, kan een ernstig zieke er bewust voor kiezen met eten en drinken te stoppen. Door het lichaam vocht en voedsel te onthouden, gaat het lichaam de eigen reserves aanspreken. Afhankelijk van de conditie, sterft iemand doorgaans binnen één à twee weken. Als de stervende af en toe nog wat water drinkt, kan het iets langer duren (meerdere weken). Veel mensen hebben een negatief idee over deze manier van sterven. Dat komt omdat het menselijk lichaam door te vasten endorfine aanmaakt. Dit zorgt voor een prettig gevoel.

Het besluit om het levenseinde te bespoedigen door te stoppen met eten en drinken, kan niet zomaar worden genomen. Het vraagt om een goede voorbereiding en ondersteuning van zorgverleners. Anders is de kans dat de zieke het doel - rustig sterven - haalt, niet zo groot. De voorbereiding kan bestaan uit een gesprek met de naasten en de huisarts of het invullen van een wilsverklaring.

Als het sterven nabij is, kan de zieke onrustig of verward gedrag gaan vertonen. De situatie wordt, met name voor een naaste, erg moeilijk als de zieke juist in die periode om drinken vraagt. Geef je hem te drinken, dan slaagt zijn voornemen niet. Geef je hem geen drinken, dan is het risico op een schuldgevoel bij de naaste nogal groot. Begeleiding bij dit proces is daarom van belang.

labels:

Zie ook: