Ben je benieuwd wanneer wespen sterven? In dit artikel vertellen we je alles over de levenscyclus van wespen en leggen we precies uit wanneer wespen dood gaan. Heb je last van wespen?
De levenscyclus van wespen
Om te weten wanneer wespen sterven is het belangrijk om te begrijpen hoe de levenscyclus van wespen eruit ziet. Het wespenseizoen begint in het voorjaar. De jonge koningin komt dan uit haar winterslaap. De rest van de wespenkolonie overleeft de winter doorgaans niet. Dit komt niet door de kou maar door het gebrek aan voedsel.
Begin april begint de wespenkoningin met het bouwen aan het wespennest. Deze worden vaak gemaakt onder dakranden, op zolders, in schuren of in spouwmuren. In de eerste cellen worden de eitjes gelegd. Na circa 7 tot 10 dagen komen de eitjes uit. Eind april/begin mei verpoppen de larven zich. Na circa 14 dagen zijn de larve volwassen wespen. Dit zijn de eerste werksters.
Deze wespen helpen de koningin met het verder bouwen aan het nest. Ze verzamelen voedsel en verdedigen het wespennest. De koningin blijft doorgaan met het leggen van eitjes. In mei en augustus komt er een moment dat de wespenkoningin voor het eerst onbevruchte eitjes legt. Uit deze eitjes komen de mannelijke wespen (darre). Eind augustus/begin september verpoppen de darren en jonge koninginnen zich.
Wanneer ze volgroeid zijn verlaten ze het nest om te paren met wespen uit andere kolonies. Na de paring sterven de mannen. De bevruchte koninginnen hebben de taak om de winter te overleven. In september staat de familie van de jonge koningin langzaam uit door toenemende kou en voedselschaarste. De oude koningin wordt niet meer verzorgd door haar werksters. Hierdoor overlijdt de koningin. Wespen sterven na de zomer.
Zodra het weer kouder wordt is voedsel minder goed verkrijgbaar. Wespen sterven meestal niet door de kou. Als een wespennest stervende is negeren ze de koningin. Hierdoor sterft de wespenkoniging doorgaans aan uithongering. Vervolgens hongeren de werksters één voor voedsel uit. Wanneer het echt koud wordt en de temperaturen onder het vriespunt komen kan een heel wespennest tegelijk uitsterven. Temperaturen onder de 0 °C worden doorgaans bereikt in oktober.
De levensduur van wespen
Een wesp heeft niet lang te leven. Afhankelijk van de wespensoort leeft een wesp tussen de 12 en 22 dagen. Wespenkoninginnen leven altijd langer. Zo kan een koningin ongeveer een jaar oud worden. Het wespenseizoen is tussen april en september.
De koningin wordt na de winter actief en begint dan aan de bouw van het wespennest. Een wesp kan niet lang zonder eten. Wanneer een wesp geen eten krijgt, sterft deze binnen enkele dagen. Hierdoor sterft een wespennest snel uit wanneer er geen voedsel meer verkrijgbaar is.
Het eten van wespen bestaat doorgaans uit suikerrijk voedsel. Deze halen ze onder andere uit nectar. Op suikers kunnen wespen langer teren. Daarnaast heeft een wesp eiwitten nodig.
Zijn wespen nuttig of gevaarlijk?
Wespen zijn erg nuttige insecten. Ze zorgen ervoor dat de natuur in balans blijft. Zo eten en doden wespen allerlei schadelijke insecten. Daarnaast bestuiven ze bloemen en planten in de zoektocht naar nectar. Daarnaast eten insecten ook kadavers en vangen ze vliegen, muggen en dazen.
Alhoewel wespen een belangrijke rol vervullen in het ecosysteem kunnen wespen ook gevaarlijk zijn. Een enkele wespensteek doet vooral pijn maar is nog niet direct zorgwekkend. Als je meerdere keren gestoken wordt dan kan dit wel gevaarlijk zijn. Soms kan een wespensteek zelfs een fatale afloop hebben. Sommige mensen zijn tevens allergisch voor een wespensteek.
De wespenangel brengt kan een giftige stof in de huid spuiten. Zonder behandeling kun je hieraan overlijden.
Wat te doen bij een wespennest?
Wanneer er een wespennest in je tuin of je woning hebt raden we aan om snel in actie te komen. Er zijn verschillende bestrijdingsmiddelen die je kunt inzetten tegen wespen. Een effectief bestrijdingsmiddel om wespen te doden is wespenspray. Dit middel bevat permethrin of tetramethrin en is giftig voor wespen.
Lukt het niet om de wespen zelf te bestrijden? Of wil je de behandeling liever overlaten aan een professional? Wij beschikken over een landelijk netwerk aan bestrijders. We kunnen je vrijblijvend in contact brengen met een gecertificeerde bestrijder bij jou in de buurt.
Tips om wespen te verjagen
Je barbecue of zwemuitje wordt verpest door wespen of je komt een nest in je woning tegen. Heb je snel een paar tips nodig om de wespen te verjagen? Hier staan er al vijf klaar:
- Houd eten en drinken buiten bereik. Buiten eten is altijd gezellig, maar dat vinden wespen ook.
- Sla nooit naar wespen! De kans is groot dat ze zich bedreigd voelen en gaan in de tegenaanval.
- Hang horren voor ramen en deuren om wespen buiten te houden.
- Plaats een wespenval of verjaag wespen met geuren of een nep-nest.
Blijf je last houden van een wespenplaag? Liever extra tips om wespen te bestrijden? Klik op de link.
Veelgestelde vragen over wespen
Gaan wespen dood na een steek?
Nee, wespen gaan niet dood nadat ze hebben gestoken. Wespen kunnen meerdere malen steken. Nadat een wesp heeft gestoken blijft de angel niet achter in de huid. De angel van een wesp is glas en komt hierdoor onbeschadigd uit de huid.
Gaat een wespennest vanzelf weg?
Nee, een wespennest gaan niet vanzelf weg. Een nest blijft namelijk in leven zolang het zacht weer blijft en er veel voedsel in de omgeving te vinden is. Een wespennest wordt één jaar gebruikt. Als een wespennest op een veilige plek zit kun je deze laten zitten. Het is belangrijk dat de opening niet op een gevaarlijke plek zit. Als er voldoende ruimte is kun je de wespenkolonie zijn gang laten gaan.
Wanneer sterft een wespennest?
Een wespennest sterft doorgaans in september. Op dat moment wordt voedsel schaars. Daarnaast treedt de kou in. Wanneer het s’ nachts vriest kan een heel wespennest in één keer uitsterven.
Wespensoorten in Nederland
Maar let op! Niet elke wesp die je tegenkomt, is hetzelfde. In Nederland leven veel verschillende soorten, maar een paar daarvan kom je in de zomer opvallend vaak tegen. Vooral op terrassen, in tuinen en rond zoetigheid zijn ze ineens overal. De bekendste soorten vind je hieronder, met uitleg over hun gedrag en hoe je ze herkent.
- De gewone wesp, ook wel limonadewesp genoemd, duikt in de zomer vaak op bij zoete drankjes en etenswaren. In het voorjaar voedt ze haar larven met insecten. Die geven op hun beurt een zoete stof terug, waar de wesp van leeft. Ze bouwt nesten op beschutte plekken, zoals in spouwmuren of onder dakranden.
- De Duitse wesp lijkt sterk op de gewone wesp, maar heeft kleine zwarte stipjes op de kop. Ze bouwt vaak grijskleurige nesten, zowel buiten als binnenshuis. Deze wesp veroorzaakt overlast van de zomer tot ver in de herfst.
- De hoornaar is de grootste wespensoort in Nederland en valt op door zijn bruine-rode kleur en diepe gezoem. Soms bouwen hoornaars hun nest in tuinen, schuurtjes of zelfs in huizen. Door de grootte en het harde geluid schrikken mensen snel, maar hoornaars zijn meestal minder agressief dan gewone wespen.
- Graafwespen leven solitair en bouwen geen nest zoals gewone wespen, maar graven kleine holletjes in zand of aarde. In Nederland en België komen zo’n 170 soorten voor. Ze leven alleen, steken zelden en vormen geen echte overlast.
- De galwesp lijkt nauwelijks op een gewone wesp. Ze is klein, niet gestreept en vaak roodbruin of zwart van kleur. Sommige soorten leggen eitjes in planten of bomen, waardoor gallen ontstaan: rare zwellingen op bladeren of takken.
- De Franse veldwesp komt steeds vaker voor in Nederland. Deze soort bouwt meerdere kleine nesten bij elkaar, vaak onder dakpannen, in dakgoten of in muurspleten.
De meeste mensen krijgen te maken met drie soorten wespen: de gewone wesp, de Duitse wesp en de hoornaar. Ze lijken op elkaar, maar hun gedrag en voorkomen verschillen aanzienlijk. Door te letten op grootte, kleur, koptekening én gedrag, weet je beter met welke wesp je te maken hebt. Dat helpt je om risico's in te schatten, zeker als er een nest in de buurt zit.
De rol van wespen in het ecosysteem
Wespen leven in groepen en werken samen als een hecht team. Ze vormen een volk waarin elke wesp een duidelijke taak heeft. Alles begint bij de koningin. Die start in het voorjaar een nieuw nest en legt de eerste eitjes. Als de larven uitkomen en opgroeien tot werksters, nemen zij het werk over.
Een wespenleven zit vol activiteit: jagen, bouwen, voeden en verdedigen. Alles draait om het grootbrengen van het volk en het in stand houden van het nest. Werksters vangen kleine insecten, zoals steekmuggen en vliegen, en voeren die aan hun larven. De larven eten het eiwitrijke voedsel en geven daar iets voor terug: een zoet braaksel. De werksters leven daarvan.
Zodra alle larven volgroeid zijn, stopt de aanvoer van het zoete larvenvoedsel. Dan moeten de werksters op zoek naar andere suikers: nectar, honingdauw, fruit of etensresten van mensen. De Duitse wesp volgt een iets ander patroon. Deze jaagt vooral op insecten, zoals bladluizen, die schadelijk zijn voor planten.
Wespen kunnen maar kort zonder eten. Als ze geen suikers vinden, sterven ze binnen enkele dagen. De zoete stofjes van larven zijn dus belangrijk, vooral in het begin van het seizoen. In het voorjaar zoeken wespen eiwitten voor hun larven. Vlees op een barbecue of een stuk worst trekt dan hun aandacht, al eten ze het zelf niet op. Zodra er geen larven meer zijn, verandert hun gedrag. Dan zijn het juist suikers die ze nodig hebben en dus komen ze af op zoete geuren van jam, ijsjes, vruchtensap of alcohol.
De zintuigen en communicatie van wespen
Wespen hebben een sterk reukvermogen. Ze ruiken niet alleen voedsel, maar ook parfums, zonnebrandcrème en bodylotion. Vooral zoete geuren trekken hun aandacht, waardoor een wesp soms nieuwsgierig op je afkomt. Maar geur speelt nog een grotere rol in hun gedrag. Wespen communiceren namelijk met elkaar via feromonen: geurstofjes die mensen niet kunnen waarnemen. Daarmee geven ze informatie door over voedselbronnen, maar ook over gevaar. Als het nest wordt bedreigd, verspreiden ze een alarmsignaal.
Wespen zijn overdag actief en keren bij zonsondergang meestal terug naar hun nest. Daar blijven ze tot het weer licht wordt. Slapen is misschien een groot woord, maar ze zijn dan in rust. Toch zijn er uitzonderingen. Soms zie je een wesp ‘s avonds nog vliegen, bijvoorbeeld als ze te laat zijn door slecht weer of een aanval van een vijand. De hoornaar vormt een opvallende uitzondering.
Hoewel wespen grote ogen hebben, zien ze niet scherp - niet overdag en niet in het donker. Toch kunnen ze prima vliegen. Dat komt doordat ze hun omgeving goed onthouden. Ze maken verkenningsvluchten en slaan herkenningspunten op in hun geheugen.
De jaarlijkse cyclus van wespen
De levenscyclus van een wesp begint elk voorjaar opnieuw. We nemen de gewone wesp en de Duitse wesp als voorbeeld - dat zijn de soorten die je in Nederland het vaakst tegenkomt. Zodra de temperatuur stijgt, wordt een jonge koningin wakker uit haar winterslaap. Ze heeft in het najaar gepaard en draagt bevruchte eitjes bij zich. Nu zoekt ze een geschikte plek voor haar nest, bijvoorbeeld onder een dakrand, in een schuur of in een holte in de grond.
Na ongeveer een week komen de larven uit het ei. De larven verpoppen in twee weken en groeien uit tot volwassen werksters. Zij nemen de taken van de koningin over: voedsel zoeken, het nest uitbreiden, larven voeren en het nest verdedigen. Vanaf nu kan de koningin zich volledig richten op het leggen van nieuwe eitjes. Ze blijft dat doen tot diep in de zomer.
Vanaf eind mei of juni verandert de productie in het nest. De koningin stopt met het maken van werksters en legt nu eerst onbevruchte eitjes waaruit mannetjes (darren) ontstaan. Daarna volgen bevruchte eitjes die uitgroeien tot jonge koninginnen. Zodra de jonge koninginnen en darren het nest verlaten, zoeken ze andere kolonies op om te paren. De mannetjes sterven kort daarna. De jonge koninginnen bewaren het sperma in hun lijf, maar moeten eerst de herfst en winter zien te overleven.
Intussen raakt het oude nest uitgeput. Er worden geen nieuwe larven meer geboren, de koningin sterft en de werksters bezwijken langzaam door kou en voedselgebrek. De jonge koninginnen brengen de winter door in rust. Ze hangen vaak letterlijk stil met hun kaken aan een stukje hout of muur. Zes tot zeven maanden later, als het weer lente wordt, worden ze wakker. Dan begint alles opnieuw: ze vliegen uit, zoeken een geschikte plek en bouwen hun eerste nestcellen.
Naarmate de temperatuur daalt en het voedsel schaarser wordt, sterven de meeste wespen. Dat gebeurt meestal in de herfst, al kan het bij zacht weer soms duren tot in de winter. De koningin stopt dan met het leggen van eitjes en raakt uitgeput. In een stervend nest is de samenhang verdwenen. De werksters negeren de koningin en verzorgen haar niet meer. Ze overlijdt aan uitputting en honger. Daarna sterven de werksters één voor één. Door de kou, door gebrek aan voedsel - en soms zelfs doordat ze elkaar opeten. Alleen de jonge koninginnen overleven. Zij verlaten op tijd het nest en zoeken een beschutte plek om de winter door te komen.
De vijanden van wespen
Wespen zijn niet alleen jagers, maar ook prooi. Verschillende dieren eten gewone wespen, Duitse wespen en zelfs hoornaars. De bekendste vijand is de wespendief - een roofvogel die zijn naam eer aandoet. Deze vogel graaft nesten uit om larven, poppen en volwassen wespen op te eten. Daarnaast eten sommige zangvogels af en toe een wesp, vooral als ze weten hoe ze de angel kunnen ontwijken.
De constructie van een wespennest
Een wespennest is meer dan een hoopje papier: het is het hart van het wespenvolk. Hier woont de koningin, samen met duizenden werksters en larven. Je kunt het nest zien als één grote kraamkamer. In elke cel legt de koningin een eitje. Een nest ontstaat meestal in april. In de loop van het seizoen groeit het uit tot een indrukwekkend bouwwerk, soms zo groot als een basketbal.
Wespen maken hun nest zelf. Ze knagen stukjes hout van bomen, schuttingen of tuinstoelen, kauwen dat fijn en mengen het met speeksel. Zo ontstaat een soort papier-maché. Dat plakken ze laag voor laag tegen het nest aan. Gaandeweg breidt het nest zich steeds verder uit: meer lagen, meer kamers, meer wespen.
Wespen gebruiken vooral houtvezels als bouwmateriaal. Gewone wespen gebruiken ook plantenvezels, waardoor hun nest vaak gelig of bruin is. Duitse wespen kiezen liever droog en verweerd hout, wat zorgt voor een opvallend grijs nest.
Wespen bouwen hun nesten op plekken die beschut en droog zijn. Soms hangen ze in bomen of struiken, maar vaker zitten ze in of rond gebouwen. Soms worden nesten ook gebouwd op openbare plekken zoals parken, speeltuinen of schoolpleinen.
Overlast door wespen
In het voorjaar zijn wespen vooral bezig met nestopbouw en het grootbrengen van larven. Vanaf eind juli verandert dat. Het nest is dan op volle sterkte en de larven zijn volgroeid. Vanaf augustus tot in september zie je dan ook overal wespen rondvliegen. Ze komen af op fruit, ijs, drankjes en alles wat zoet ruikt. Op terrassen, in keukens of tijdens een barbecue zijn ze nauwelijks weg te krijgen. En als het nest in huis of op zolder zit, kunnen ze zelfs binnendringen in woon- of slaapkamers. Dan is overlast snel een serieus probleem.
Wat te doen bij een steek?
Wespen steken als ze zich bedreigd voelen. Dat gebeurt bijvoorbeeld als je te dicht bij het nest komt of er per ongeluk tegenaan stoot. Eén wespensteek is vervelend, maar meestal niet gevaarlijk. Meerdere steken tegelijk kunnen wél ernstige gevolgen hebben, vooral als ze in het gezicht, de nek of mond plaatsvinden. Sommige mensen zijn allergisch voor het gif uit de angel. Bij hen kan één steek al leiden tot een ernstige allergische reactie of zelfs een anafylactische shock. Zonder directe behandeling kan dat fataal zijn.
Anders dan een bij, verliest een wesp haar angel niet na een steek. Ze kan dus meerdere keren steken, en dat doen wespen ook als ze zich bedreigd voelen. Sla daarom niet naar een wesp en blijf uit de buurt van een nest. Bij gevaar geven wespen waarschuwingsstofjes (feromonen) af, waarmee ze soortgenoten oproepen om mee te steken.
Schade veroorzaakt door wespen
Wespen veroorzaken niet alleen overlast, maar kunnen ook echte schade aanrichten. In de lente en zomer komen ze af op eten, drankjes en alles wat zoet ruikt. Maar het blijft niet bij overlast. Wespen kunnen ook materiële schade veroorzaken. Ze knagen aan houten tuinmeubels, schuttingen of kozijnen om bouwmateriaal te verzamelen voor hun nest. Zit het nest in een spouwmuur? En dan zijn er nog de risico’s van een wespensteek. Zeker voor mensen met een allergie kan dat ernstig zijn.
Zitten wespen in huis, in de tuin of op je balkon? Dan wordt het al snel lastig om rustig te eten, werken of ontspannen. Zeker als het om meerdere wespen gaat, of als je vermoedt dat er een nest in de buurt zit.
Professionele bestrijding
Zie je een wespennest? Ga er niet aan zitten, en probeer het vooral niet zelf weg te halen. Wespen zijn agressief als ze zich bedreigd voelen - en dat zijn ze al snel bij bewegingen rond hun nest. Een enkele steek is vervelend, maar een aanval van meerdere wespen kan gevaarlijk zijn. Bel bij twijfel altijd een bestrijder. Niet elk nest hoeft weggehaald te worden. Hangt het buiten, op een rustige plek, zonder risico voor mensen of dieren? Dan kun je het gewoon laten zitten. Maar zit het op een gevaarlijke locatie (zoals in een woonruimte, bij een school of naast een terras), dan is verwijdering wél toegestaan.
Zelf wespen bestrijden? Zelf aan de slag gaan met sprays of rookmiddelen lijkt misschien handig, maar het is vaak gevaarlijk én weinig effectief. Gewone wespen, Duitse wespen en zeker hoornaars kunnen agressief reageren als ze worden aangevallen. Een wespennest verstoren kan leiden tot tientallen steken in een paar seconden tijd.
Een professionele bestrijder gebruikt een speciaal poeder dat hij in of bij het nest aanbrengt. De wespen komen hiermee in aanraking en sterven meestal binnen twee tot drie dagen. Daarna is het nest inactief. Heb je nu overlast van wespen? Schakel dan een expert in via Beestjes Kwijt.
De positieve rol van wespen
Wespen kunnen lastig zijn, maar ze spelen ook een belangrijke rol in de natuur. Ze helpen bij het bestrijden van andere insecten, zoals muggen, vliegen en rupsen. Daarmee houden ze de balans in de tuin of op het erf in evenwicht. In de nazomer, als er geen larven meer zijn om te voeren, zoeken wespen nectar in bloemen. Tijdens het drinken verspreiden ze stuifmeel via hun pootjes en vleugels.
Hoe herken je een wespennest?
Je herkent een wespennest aan veel rondvliegende wespen op dezelfde plek, bijvoorbeeld bij een dakrand, spouwmuur of in een struik. Soms hoor je gezoem of zie je een grijs nest van papierachtige laagjes. Hoornaars zijn een stuk groter dan gewone wespen. Ze hebben een roodbruine kleur, zijn minder agressief en maken een dieper, brommend geluid. Gewone wespen zijn felgeel met zwart en vallen sneller aan als ze zich bedreigd voelen.
Feiten en fabels over wespensteken
In augustus en september bereiken de wespennesten hun maximale grootte. De werksters gaan dan actief op zoek naar zoetigheid om zichzelf te voeden, omdat de larven minder voedsel nodig hebben. Een enkele wespensteek is pijnlijk, maar meestal onschuldig. Word je meerdere keren gestoken, of ben je allergisch, dan kan het gevaarlijk worden. Vooral steken in de mond, keel of bij kinderen en ouderen vragen om medische hulp.
Zelf een wespennest weghalen is geen goed idee. Wespen beschermen hun nest fel en kunnen in groepen aanvallen. Dit leidt tot meerdere steken in korte tijd. Een nest begint in april klein, met maar een paar cellen en larven. Vanaf mei nemen werksters het werk over en groeit het nest snel. In de zomer kunnen er 5.000 tot 10.000 wespen in leven, afhankelijk van het weer en de voedselbron.
Wat te doen als je een wesp in huis hebt?
Zie je een wesp in huis, blijf dan kalm. Open een raam of deur en laat haar zelf naar buiten vliegen. Wespen raken vaak verdwaald en zijn dan niet agressief. Sla niet naar de wesp, want dan voelt ze zich bedreigd. Komt het vaker voor?
Het verschil tussen wespen, bijen en hommels
Wespen zijn geel-zwart, slank en snel. Ze kunnen meerdere keren steken en worden agressief bij dreiging. Bijen zijn behaard, ronder van vorm en steken alleen als ze echt moeten. Hommels zijn groter, wolliger en brommen hard.
Laat je het nest met rust, dan sterft het meestal vanzelf in de herfst. De koningin stopt met eitjes leggen, werksters sterven door kou of gebrek aan voedsel. Het oude nest wordt niet opnieuw gebruikt.
labels:
