Misschien valt het me nu extra op, maar ik zie steeds meer zakken gedroogde bonen in de supermarkt. Naast de wat exotischere kievietsbonen en oogbonen, kun je natuurlijk ook de 'ordinaire' kidneybonen, kikkererwten, witte en bruine bonen gedroogd kopen. Maar waarom zou je dat doen, als ze ook gewoon kant-en-klaar in blik te krijgen zijn? Nou, vooral omdat zelf geweekt en gekookt gewoon lekkerder is.

Waarom Gedroogde Bonen Kiezen?

Van een zak kidneybonen à 500 gram voor 2,59 euro krijg je gekookt een goede kilo, ongeveer vergelijkbaar met iets minder dan vijf blikjes kidneybonen (uitlekgewicht 250 gram), die bij Albert Heijn 0,59 per stuk kosten, in totaal zo'n 2,95 euro dus. Van 900 gram gedroogde witte bonen voor 2,25 euro krijg je een kleine 2.5 kilo bonen, vergelijkbaar met zo'n 4.5 blikjes witte bonen (uitlekgewicht 530 gram) à 1.19 = 5.36 euro.

Ook zijn gedroogde bonen niet per se gezonder: volgens de ingrediëntenlijsten van de huismerk kidneybonen en witte bonen zitten in de blikken alleen maar bonen en water, dus niet eens toegevoegd suiker of zout. De altijd verrassende groente van Bonduelle maakt dan wel weer graag gebruik van verdikkingsmiddel en antioxidanten - die nou ook weer niet zo slecht zijn.

Een blikje opentrekken is natuurlijk makkelijker, maar zo tijdrovend, moeilijk of bewerkelijk is het wellen en koken echt niet, vooral niet als je meteen een voorraadje maakt. Gedroogde bonen zijn echt een must in je voorraadkast. Je kunt ze lang bewaren, ze zijn heel gezond, voedzaam en een bron van proteïne en vezels. In dit artikel vertel ik je graag waarom je altijd een voorraadje gedroogde bonen zou moeten hebben én hoe gedroogde bonen perfect kookt.

De Basis: Weken en Koken

De meeste bonen kun je geweekt en gekookt in een pot of blik kopen. Maar toch gaat er niets boven de smaak van zelfgeweekte en gekookte bonen. Bovendien zijn bonen die je zelf weekt en kookt veel steviger van structuur en blijven ze, als je ze goed kookt, mooier heel dan die uit blik of pot.

Bonen worden gedroogd om te langer te kunnen bewaren. Als je gedroogde bonen weekt nemen ze water op en worden ze zachter. Zo garen ze sneller en regelmatiger. Zou je ze niet eerst weken, dan valt een deel van de bonen uit elkaar terwijl het andere deel nog hard blijft. Als je bonen niet weekt maar meteen kookt, zal het schilletje tijdens het koken eerder barsten. Kleine soorten als adukibonen, mungbonen en linzen hoef je niet te weken en kun je direct koken.

Hoe Week Je Bonen?

De klassieke manier om bonen te weken is om ze een nacht in ruim water te laten staan. De bonen nemen rustig vocht op en de volgende dag kun je ze koken. Laat bonen liever niet langer dan 24 uur in water staan, dan gaan ze fermenteren en smaken ze niet lekker meer. Wil je eenmaal geweekte bonen nog bewaren voor je ze kookt? Spoel ze goed af, droog ze af en bewaar ze goed afgesloten in de koelkast. Zo blijven ze 3-4 dagen goed.

Short Cut voor Weken

Heb je geen hele nacht meer om bonen te weken? Zet ze dan in een enkele laag op in een wijde pan met een vingerkootje water erboven. Breng aan de kook en laat ze dan van het vuur af 1 uur in het kookvocht afkoelen.

Hoe Kook Je Bonen?

Spoel de bonen in een vergiet kort af en laat ze dan in een pan met ruim water een nacht weken. Breng vervolgens in het weekwater aan de kook - schep bij het opwarmen, indien nodig, het schuim er af - en laat ze dan zo'n 30-60 minuten (afhankelijk van de bonensoort) koken. Ik proef na een half uur elke vijf minuten - gewoon in het voorbij gaan - of ze net nog niet beetgaar zijn. Zodra dat punt is bereikt, gaat het vuur uit en laat ik de bonen in het vocht afkoelen.

Sommigen zeggen dat je nooit zout aan het weekwater of kookwater van je bonen mag toevoegen omdat ze anders hard worden, maar dat is een fabel. Bonen koken beter en sneller als je al tijdens het weken wat zout toevoegt en daarna de bonen in zout water kookt. Garen ze toch niet goed? Dan kan het zijn dat het kraanwater te hard is (te veel kalk bevat) of dat je in het begin van het kookproces zuur (bijv. azijn of tomaat) hebt toegevoegd.

Smaak Toevoegen Tijdens het Koken

Ik vind de bonen toch lekkerder als ik voor het koken een fikse scheut zout toevoeg (verdeeld over de hoeveelheid is dat nog steeds relatief weinig). En daarnaast hang ik graag een groot thee-ei gevuld met gedroogde chilipepertjes, een laurierblaadje, komijn-, karwij- en/of venkelzaad in de pan. Daarmee krijgen de bonen extra pit en smaak.

Tips voor Minder Winderigheid

Bonen bevatten oligosachariden, onverteerbare suikers die zorgen voor gasvorming in je darmen. Een klein beetje baksoda in het week- en kookwater vermindert dat effect. De bonus van baksoda is dat het het velletje van bonen extra zacht maakt.

Bewaren van Gekookte Bonen

Plastic diepvriesbakjes kun je sowieso nooit genoeg hebben. Het lijkt omstandig dat je al een (halve) dag van tevoren moet bedenken dat je bonen uit de vriezer moet halen, maar omdat ze in de koelkast rustig een dag of vier, vijf goed blijven kun je rustig telkens twee bakjes in de koelkast hebben. Dat komt altijd wel op.

Zeker als je specerijen gebruikt zit het kookvocht van de bonen vol smaak, zonde om weg te gooien. Een kommetje versgekookte bruine bonen in eigen vocht is verrukkelijk, bijna net zo lekker als de Oosterse bruinebonensoep die Sven onlangs heeft gemaakt - die overigens ook niet te versmaden is. Bewaar dat vocht dus voor de curry, om een tomatensaus mee op te peppen, voor de hummus of om door de soep te doen.

Toepassingen van Bonen in de Keuken

Dat je de bonen kunt gebruiken in chili, curry of stoofpotjes hoef ik je niet te vertellen. Maar je kunt er dus ook hummus of bonenspread van maken, of je gooit een handjevol door de salade. En als je een bakje bonen in de koelkast hebt liggen, is een pitabroodje gevuld met kidneybonen of kikkererwten met spitskool en een lik yoghurt snel gemaakt.

Mijn winterfavoriet is bruine bonen in eigen vocht, gebonden met een klein beetje maizena, geserveerd met rode kool (zelf gekookt, lekker gekruid, uit de vriezer) en rösti.

Bonen uit Blik of Zelf Koken?

Als je van gemak houdt of een kleine koelkast of vriezer hebt, liggen bonen uit blik of pot meer voor de hand. Als je er iets meer tijd voor over hebt en dat beetje smaakwinst waardeert (ik dus wel), is het echt de moeite waard. En sinds ik zelf de bonen week en kook, eet ik ze automatisch vaker en meer.

Bovendien: als je eenmaal de schroom hebt overwonnen, let niets je meer om ook de wat exotischere bonen van de Turkse supermarkt of de toko (bijvoorbeeld azukibonen) uit te proberen, wat voor nog meer variatie kan zorgen. Uiteraard trek ik af en toe ook gewoon een blik open, daar is tenslotte niets mis mee.

Peulvruchten: Een Gezonde Keuze

Peulvruchten zijn een gezonde keuze. Het is een gezonde keuze als er per 100 gram minder dan 0,5 gram zout in zit en geen suiker is toegevoegd. Peulvruchten uit glas, blik en stazak hoef je alleen op te warmen volgens de bereidingswijze op het etiket. In gedroogde en verse peulvruchten zit de natuurlijke gifstof lectine. Lectine wordt door verhitting onschadelijk gemaakt.

Gedroogde peulvruchten moet je lang koken voordat ze gaar zijn. Het gaat sneller wanneer je ze eerst weekt of een snelkookpan gebruikt. Hoelang je ze moet koken, verschilt per soort. Weken scheelt al gauw zo’n 10 tot 20 minuten. Peulvruchten week je in driemaal hun gewicht in water. Zo wordt het vocht dat bij het drogen eruit is gegaan weer opgenomen. Je kunt ze vervolgens in hun weekwater koken. Op de verpakking staat hoelang je de peulvruchten moet weken en koken. Verhitten is belangrijk omdat in rauwe peulvruchten de natuurlijke gifstof lectine voorkomt.

Snelkookpan: Een Moderne Oplossing

Zelf bonen koken is altijd even een werkje. Je moet er op tijd aan denken de bonen onder water te zetten, zodat ze een uur of 24 kunnen weken. Het koken zelf kan best lang duren, vooral als ze oud zijn kan het uren duren. Eerder schreef ik hier eens een stukje over, maar vooral nu de gasprijs zo is gestegen is een pan uren op het vuur laten staan alleen om die reden al niet echt een aantrekkelijk idee meer.

Toch is er een antwoord op deze problemen, namelijk de snelkookpan! Of als je een multicooker hebt, werkt dit natuurlijk ook met de snelkookfunctie van dat apparaat. Gedroogde bonen koken is helemaal niet moeilijk en je kunt zelfs smaakmakers toevoegen of in zelf gemaakte bouillon koken. Die bouillon kun je ook weer uitstekend in een snelkookpan trekken.

Tips voor het Koken in een Snelkookpan

  • Weken: Weken van gedroogde bonen is ín de snelkookpan is niet echt nodig.
  • Hoeveelheid: Hoeveel bonen er in je pan passen hangen uiteraard van de inhoudsmaat van je pan af.
  • Weken in de Snelkookpan: Als je de bonen wil weken in de snelkookpan vul de pan met bonen en water, zorg ervoor dat ze ruim onder water komen te staan.
  • Koken: Na het weken kun je het weekwater, of kookwater weggooien. Doe de bonen in de pan en vul het aan met vers water tot de bonen goed onder staan.
  • Smaakmakers: Dit is ook het moment om smaakmakers toe te voegen zoals bouillon, ui, kruiden, knoflook of rode peper. Je kunt ook zout toevoegen (ongeveer een theelepel per liter kookvocht).
  • Kooktijd: De kooktijd van de bonen, hangt een beetje af van het type boon. Ik begin bij de meeste bonen bij 7 minuten op hoge druk.
  • Afkoelen: Ik laat de bonen zowel in de multicooker als in de snelkookpan staan tot de druk van nature ontsnapt is.

Overzicht: Kooktijden en Verhoudingen

Soort Boon Weektijd Kooktijd (Snelkookpan) Verhouding Droog/Gekookt
Kidneybonen 8-12 uur 7 minuten (hoge druk) 1:3
Witte Bonen 8-12 uur 5 minuten (hoge druk, geweekt) 1:3
Linzen Niet nodig 7 minuten (hoge druk) 1:3

Dus houd daar rekening mee als je de bonen in een recept gebruikt.

labels: #Koken

Zie ook: