U heeft een chirurgische kaakcorrectie gehad of een operatie aan uw kaak/kaken vanwege een kaakverplaatsing (osteotomie) of een gebroken kaak. Daarbij hebben wij uw boven- en onderkaak met ijzerdraad aan elkaar vastgemaakt. Dit het een kaakfixatie. U kunt hierdoor niet goed kauwen. Daarom moet u vloeibaar eten nemen. Hier leest u hoe u toch genoeg energie en voedingsstoffen kunt binnenkrijgen. Juist na een operatie is het echter van belang dat u voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt.

Daarom mag u de eerste 4 weken na de operatie geen vast voedsel eten. Eten zoals brood, groente, aardappels, vlees mag u dus niet eten. Na 4 weken bespreekt uw MKA-chirurg (Mond, Kaak en Aanzichtschirurg) of u uw kaken weer mag belasten. U hoort dan of u meer mag eten. Dat hangt af van de ingreep die u heeft gehad.

Het is belangrijk dat u goed en gezond eet. Ook als u alleen vloeibare, gemalen en zachte voeding mag eten. Het is belangrijk om voeding te nemen die voldoende voedingsstoffen en energie (calorieën) bevat.

Vloeibare voeding: Wat houdt het in?

Om verschillende redenen kan het nodig zijn, dat je enige tijd een (dun) vloeibare voeding moet gebruiken. Een vloeibare voeding kun je met een lepel eten en is zo dik als yoghurt, vla en pap. Een dun vloeibare voeding is zo dun dat deze via een rietje of tuitkannetje kan worden opgezogen. Als het zuigen door een rietje veel kracht kost, knip er dan een stuk af. Welke soort voeding voor jou geschikt is, hangt af van de mate waarop je je kaak mag en kunt belasten. Over het algemeen is dat de eerste 2-3 weken dun vloeibare voeding, waarna je nog 3-4 weken vloeibare voeding gebruikt.

Algemene tips voor vloeibaar eten

Hier zijn enkele algemene tips die u kunnen helpen bij het vloeibaar eten:

  • Drinken is soms prettiger met een rietje. Als u het rietje korter knipt, kost het zuigen minder kracht.
  • U mag tijdens het eten de elastiekjes die op uw beugel zitten, losmaken.
  • Vaste voeding kunt u zelf vloeibaar of zacht maken door deze te malen of fijn te hakken. Een (elektrische) keukenhulp is daarbij handig en tijdbesparend.
  • Gemalen voeding kan eentonig zijn. Verdeel de maaltijden over de dag en eet regelmatig iets.
  • Maal de maaltijdonderdelen apart en schep deze afzonderlijk op het bord. Zorg ervoor dat de maaltijd uit verschillende kleuren bestaat. Hierdoor ziet het eten er aantrekkelijk uit.
  • Zorg voor afwisseling. Wissel koude en warme maaltijden en verschillende smaken af. Probeer tijdens het eten een gezellige sfeer te creëren.
  • Wordt u erg moe van het eten? Dan kunt u uw maaltijd verdelen in kleine porties.

Voedingsstoffen en calorieën

Het is belangrijk dat u na een operatie voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt, zodat uw lichaam optimaal kan herstellen. Het streven hierbij is dat uw gewicht stabiel blijft. Dan beschikt uw lichaam over voldoende energie en bouwstoffen. Met dit dieet is het lastig om voldoende voedingsstoffen binnen te krijgen. Als aanvulling kunt u drinkvoeding gebruiken. Deze zijn in diverse soorten en smaken beschikbaar. De diëtist adviseert u hoeveel u hiervan kunt gebruiken. Ook regelt de diëtist een machtiging van de ziektekostenverzekeraar voor een vergoeding. Daarnaast zorgt de diëtist dat de drinkvoeding bij u thuis wordt afgeleverd.

Meestal valt u een paar kilo af in de tijd dat uw kaken vastgezet zijn. Als u wat meer energie toevoegt aan uw eten, valt u minder af. Doe suiker in bijvoorbeeld thee, koffie, pap en yoghurt. Vindt u suiker te zoet? Dan kunt u druivensuiker in uw eten doen. U kunt druivensuiker kopen in apotheken en drogisterijen. Doe slagroom, koffieroom, zure room of crème fraîche in bijvoorbeeld pap, vla, yoghurt, gebonden soep en saus. Klop de slagroom niet. U krijgt namelijk minder snel een vol gevoel als u de slagroom niet eerst klopt. Daardoor kunt u meer slagroom nemen. Er bestaan kant-en-klare drinkvoedingen die extra energie geven. U kunt deze energierijke drinkvoedingen kopen bij apotheken en thuiszorgwinkels. Wilt u alleen drinkvoedingen nemen en niets anders eten? Drink dan 6 tot 7 flesjes drinkvoeding per dag. Dan krijgt u alle voedingsstoffen binnen die u nodig heeft. Wilt u drinkvoeding gebruiken naast uw andere maaltijden? U kunt voor de drinkvoeding een vergoeding krijgen van uw zorgverzekeraar.

Tips om calorieën te verhogen

Krijgt u niet genoeg calorieën binnen? Met deze tips kunt u de hoeveelheid calorieën eenvoudig verhogen.

  • Ongeklopte slagroom in yoghurt, kwark, vla, pap, milkshake, koffie, vruchtensap en soep.
  • Kaas, bijvoorbeeld schimmel- of volvette Hollandse kaas (48+).
  • Suiker of siroop door koffie, thee, melk, vla, yoghurt, pap, vruchtenmoes en vruchtensap.
  • Als u suiker of honing te zoet vindt, kunt u dit vervangen door een voedingssuiker. Neem bijvoorbeeld Fantomalt® of Polycose®. Deze producten leveren wel energie, maar smaken minder zoet dan suiker.

Wat kunt u eten als warme maaltijd?

Als warme maaltijd zijn er verschillende opties. Hieronder ziet u wat u kunt eten.

  • Soep kan een onderdeel van uw warme maaltijd zijn. Let op: soep kan een warme maaltijd niet vervangen. Het is minder voedzaam, omdat het veel water bevat. Dit geldt nog meer voor bouillon. Bouillon bevat alleen maar zout en smaakstoffen uit groente en vlees. De vulling maakt de soep voedzaam. Is de vulling van de soep te grof?
  • Bak het vlees niet te hard in boter of margarine. Voeg bij het malen van het vlees veel vocht toe (jus, saus of bouillon).
  • Stoof of bak de vis zachtjes gaar. Vismousses zijn zeer geschikt.
  • Alle soorten jus en saus (zelfgemaakt of kant-en-klaar) mag u eten.
  • Alle groente: vers, uit blik, uit pot of diepvries is mogelijk.

Recepten en ideeën

  • Maak aardappelpuree. Dit doet u door aardappels fijn te stampen, een klontje boter/margarine en (volle) melk toe te voegen. Doe aardappels niet in een keukenmachine.
  • Maak eens een smoothie. Hiervoor zijn tal van heerlijke en voedzame recepten.
  • Bereid de warme maaltijd zoals je gewend bent, doe alle ingrediënten bij elkaar, voeg bijvoorbeeld bouillon, boter, ongeklopte room, saus, melk of kookvocht toe en mix alles fijn. Indien nodig kan de “soep” nog gezeefd worden. Om een goede smaak te krijgen kunt u meer kruiden toevoegen dan u gewend bent.

Aanvullende tips

  • Let op: water, ijswater en mineraalwater leveren geen energie.
  • Door weinig voedingsvezels en te weinig drinken is de kans op verstopping groter. Als u vloeibare voeding gebruikt, kunt u minder vezels binnenkrijgen.
  • Het is verstandig om u dagelijks op een vast tijdstip te wegen op dezelfde weegschaal. U kunt zo eenvoudig uw gewicht bijhouden.
  • Het kan heel vervelend zijn als u veel last heeft van slijm in de mond. Veel mensen merken dat ze meer last krijgen van slijm als ze melkproducten eten of drinken. Toch is het belangrijk om wel melkproducten te nemen. Anders kunt u te weinig binnenkrijgen van sommige voedingsstoffen. Bijvoorbeeld eiwit, kalk en vitamine B. Een tip kan zijn om zure melkproducten te nemen als yoghurt, karnemelk en yoghurtdranken.
  • Spoel na elke maaltijd goed uw mond.
  • Gebruik dagelijks minimaal 2 glazen vruchtensap of vruchtenmoes (eventueel) verdund). De voorkeur gaat uit naar (vers geperst) vruchtensap met vruchtvlees, omdat dit veel vezels bevat. Pas op voor sinaasappelsap en andere vruchtensappen als jouw wonden nog niet geheeld zijn. Kant-en-klare (vezelrijke) vruchten- en groentesappen, zoals pruimensap, abrikozensap, wortelsap, bietensap en tomatensap.

Verschillende soorten voeding na de operatie

In deze folder worden vier soorten voeding beschreven in oplopende volgorde van vastheid: glad-vloeibare voeding, gemalen voeding, zachte voeding en normale voeding. Welk soort voeding voor u geschikt is, hangt af van de mate waarop u uw kaak mag en kunt belasten. Waarschijnlijk gebruikt u gedurende uw genezingsproces verschillende soorten voeding, tot u uw normale voedingweer kunt gebruiken. De genezing van een osteotomie of kaakbreuk duurt normaal gesproken 6 weken. Het advies is om in de eerste 2 weken glad-vloeibaar te eten, in week 3 en 4 gemalen voeding en in week 5 en 6 zachte voeding. Daarna kunt u weer normaal gaan eten. Mocht dit voor u anders zijn dan zal uw arts u daarover informeren.

Stap 1: Glad-vloeibare voeding (eerste 2 weken)

In de eerste 2 weken na een kaakbreuk of kaakverplaatsing kunt u alleen glad-vloeibare voeding gebruiken. Dit kunt u drinken, opzuigen met een rietje of met een lepel eten.

Dagelijks aanbevolen hoeveelheden:

  • Vocht: 1,5 - 2,0 liter
  • Melkproducten (volle): 3 tot 5 porties
  • Vlees, vis, kip of vervanging: 100 - 125 gram
  • Groente: 3 - 4 opscheplepels
  • Aardappel(purree): 3 opscheplepels
  • Vruchtenmoes / vruchtensap: 2 porties
  • Fijne graanproducten: zoals rijstebloem, maïzena, custard of griesmeelverwerkt in 3 porties pap (van volle) melk, gebruik de hoeveelheid bindmiddel zoals aangegeven op de verpakking

Ontbijt en lunch:

  • Pap: Pap maakt u van melk, gebonden met fijne bindmiddelen zoals rijstebloem, griesmeel, custard of maïzena. U kunt ook kant en klare pap kopen. Als de pap te dik is kunt u deze met melk wat verdunnen.
  • Kant en klare pap is vaak op basis van halfvolle melk, het is dan verstandig om een scheutje ongeklopte room of een klontje boter toe te voegen om de pap energierijker en smakelijker te maken. Daarnaast kunnen andere smaakmakers zoals suiker of siroop worden toegevoegd.
  • Melkproducten: U kunt gebruik maken van volle melk, yoghurt, vla, kwark, karnemelk, chocolademelk, yoghurt-drank, milkshake, (room)ijs. Door de vla of yoghurt te verdunnen met melk of karnemelk vergemakkelijkt u het opzuigen met een rietje. Kies voor volle melkproducten. Omdat u in totaal per dag minder voeding gebruikt dan normaal is het belangrijk dat hetgeen u neemt meer voedingswaarde heeft.
  • Fruit en vruchtenmoes: Gebruik goed rijp fruit zonder velletjes en pitjes of fruit uit blik. Maal het fruit fijn met staafmixer of keukenmachine, voeg eventueel nog vruchtensap, rozenbottelsiroop of room toe. U kunt ook kant en klare vruchtensap of -moes kopen. Om de vruchtenmoes/vruchtensap energierijker te maken, kunt u een scheutje slagroom, siroop of suiker toevoegen. Als variatie kunt u ook tomatensap, groentesap, bietensap of wortelsap gebruiken.

Warme maaltijd:

  • Mogelijkheid 1: Bereid de warme maaltijd zoals u gewend bent, doe alle ingrediënten bij elkaar, voeg bijvoorbeeld bouillon, boter, ongeklopte room, saus, melk of kookvocht toe en mix alles goed fijn. Indien nodig kan de “soep” nog gezeefd worden. Om een goede smaak te krijgen kunt u meer kruiden toevoegen dan u gewend bent.
  • Mogelijkheden voor een mixmaaltijd of maaltijdsoep zijn: spinazie a la crème met aardappelen, ei en boter, bloemkool met aardappelen, rundergehakt, boter en kerrie(saus), worteltjes met aardappelen, vis en room, sperziebonen met aardappelen, tartaar en jus, bietjes met appel, aardappelen, kipfilet en room, andijvie met aardappelen, geraspte kaas en melk, ragout met doperwten en wortelen, rijst en room, hutspot van wortelen, uien en aardappelen met vettere klapstuk, stamppot boerenkool met worst, erwtensoep en bonensoep.
  • Mogelijkheid 2: Bereid de warme maaltijd zoals u gewend bent. U kunt de gerechten apart fijnmalen zodat u meer smaken proeft. Gebruik bijvoorbeeld bouillon, boter, ongeklopte room, saus, melk of kookvocht om de voeding vloeibaar te maken. Om een goede smaak te krijgen kunt meer kruiden toevoegen dan u gewend bent.
  • Soep: Soep of bouillon zonder vulling zijn prima als voorgerecht of tussendoortje maar leveren geen waardevolle voedingsstoffen op (ook niet als deze zelf getrokken is van vlees en groente!). Kies liever voor een gebonden soep.
  • Aardappelen: Kook de aardappelen goed gaar. Deegwaren als macaroni en spaghetti zijn minder geschikt om fijn te malen omdat ze dan “lijmerig” worden. U kunt dit voorkomen door deze producten niet onnodig lang te malen en door deze samen met de saus te malen.
  • Groente: Kook de groente goed gaar. Gebruik liever geen draderige, vezelige groente als zuurkool, asperges, champignons of bleekselderij; dit kan niet goed vloeibaar gemaakt worden.
  • Vlees, vis, kip: Bak het vlees niet te hard. Goede bereidingswijzen om het vlees zacht te houden zijn: zacht braden of bakken, stoven, koken, pocheren en grilleren. U kunt alle soorten vlees (m.u.v. draderig rundvlees), vis of kip nemen. Vette vleessoorten zijn gemakkelijker fijn te malen. Verwijder voor het malen velletjes, graten en botjes. Gemalen vlees is vaak moeilijker te slikken omdat het erg droog wordt. Vermeng het daarom met jus of saus. Als variatie kunt u ook zachtgekookt ei, roerei, omelet, peulvruchten, tahoe of tempeh nemen.

Alternatieven:

  • Bent u niet in het bezit van de benodigde keukenapparatuur, dan kunt u als alternatief voor de warme maaltijd “Olvarit” babyvoeding vanaf zes maanden gebruiken. Voeg dan wel extra boter, olie of room toe, omdat dit anders een te magere maaltijd is. U kunt naar smaak kruiden en/of zout toevoegen.

Stap 2: Gemalen voeding (week 3 en 4)

Vanaf de derde week na de operatie kunt u uw voeding gaan uitbreiden met gemalen voeding. Nog steeds geldt dat u uw kaken niet belasten met kauwkrachten. U mag daarom alleen gemalen voeding gebruiken, die u zonder kauwen door kunt slikken. Dit is vaak de vervolgstap op de glad-vloeibare voeding. U kunt deze voeding met een lepel eten (deze voeding mag dus wat dikker zijn dan de glad-vloeibare voeding).

Dagelijks aanbevolen hoeveelheden:

  • Vocht: 1,5 - 2,0 liter
  • Melkproducten (volle): 3-5 porties
  • Vlees, vis, kip of vervanging: 100 - 125 gram
  • Groente: 3 - 4 opscheplepels
  • Aardappelpurree: 3 opscheplepels
  • Vruchtenmoes / vruchtensap: 2 porties
  • Graanproducten: zoals rijstebloem, maïzena, custard, griesmeel, rijst, Brinta, havermout, beschuit, gortverwerkt in 3 porties pap (van volle) melk, gebruik de hoeveelheid bindmiddel zoals aangegeven op de verpakking

Ontbijt en lunch:

  • Pap: Pap van melk, gebonden met fijne of wat grovere bindmiddelen. U kunt ook kant en klare pap kopen. Als de pap te dik is kunt u deze met melk verdunnen. Kant en klare pap is vaak op basis van halfvolle melk, het is dan verstandig om een scheutje ongeklopte room of een klontje boter toe te voegen om de pap energierijker en smakelijker te maken. Daarnaast kunnen andere smaakmakers als suiker of siroop worden toegevoegd.
  • Melkproducten: Zie informatie bij glad-vloeibare voeding.
  • Fruit en vruchtenmoes: Zie informatie bij glad-vloeibare voeding.

Warme maaltijd:

  • Het is niet nodig om de warme maaltijd te zeven. Zie voor verder informatie bij glad-vloeibare voeding.
  • Soep: Zie informatie bij glad-vloeibare voeding.
  • Aardappelen: Kook de aardappelen goed gaar. U kunt als variatie ook witte rijst of peulvruchten nemen. Deegwaren als macaroni en spaghetti zijn minder geschikt om fijn te malen omdat ze dan “lijmerig” worden. U kunt dit voorkomen door deze producten niet onnodig lang te malen en door deze samen met de saus te malen.
  • Groente: Kook de groente goed gaar. Gebruik liever geen draderige, vezelige groente als zuurkool, asperges, champignons of bleekselderij; dit kan niet goed vloeibaar gemaakt worden.
  • Vlees, vis, kip: Bak het vlees niet te hard. Goede bereidingswijzen om het vlees zacht te houden zijn: zacht braden of bakken, stoven, koken, pocheren en grilleren. U kunt alle soorten vlees (m.u.v. draderig rundvlees), vis of kip nemen. Vette vleessoorten zijn gemakkelijker fijn te malen. Verwijder voor het malen velletjes, graten en botjes. Gemalen vlees is vaak moeilijker te slikken omdat het erg droog wordt. Vermeng het daarom met jus of saus. Als variatie kunt u ook zachtgekookt ei, roerei, omelet, peulvruchten, tahoe of tempeh nemen.

Alternatieven:

  • Bent u niet in het bezit van de benodigde keukenapparatuur, dan kunt u als alternatief voor de warme maaltijd “Olvarit” babyvoeding vanaf acht maanden gebruiken. Voeg dan wel extra boter, olie of room toe, omdat dit anders een te magere maaltijd is. U kunt naar smaak kruiden en/of zout toevoegen.

Stap 3: Zachte voeding (week 5 en 6)

Als u uw kaken slechts licht mag belasten met kauwkrachten, kunt u gebruik maken van een “zachte voeding”. Dit betekent dat de voeding gemakkelijk te kauwen en door te slikken moet zijn. Normaal gesproken kunt u dit na vier weken na de operatie gaan proberen.

Ontbijt en lunch:

  • Brood: Kies fijn volkoren of tarwebrood zonder korst. Neem geen brood met hele korrels of pitten. Besmeer het brood met boter of (dieet)margarine en kies voor zacht, liefst smeerbaar beleg, bijvoorbeeld jonge kaas, smeerkaas, roomkaas, leverpastei, leverworst, paté, filet americain, zacht gekookt ei, omelet of pindakaas.
  • Pap: Pap van melk, gebonden met grovere bindmiddelen zoals rijst, havermout, gort of beschuit. Uiteraard kunt u de fijnere soorten (griesmeel, maïzena, custard) ook gebruiken.
  • Melkproducten: Bijvoorbeeld volle melk, (vruchten)yoghurt, vla, kwark, karnemelk, chocolademelk, yoghurt-drank, milkshake, (room)ijs. Kies voor volle melkproducten. Omdat u in totaal per dag minder voeding gebruikt dan normaal is het belangrijk dat hetgeen dat u neemt ook meer voedingswaarde heeft. Het totale vetgehalte dat u per dag binnenkrijgt zal waarschijnlijk nog steeds lager zijn dan normaal.
  • Fruit en vruchtenmoes: Gebruik zacht, goed rijp fruit. Kies bijvoorbeeld peer, perzik, sinaasappel, banaan, kiwi, aardbeien of fruit uit blik. Als variatie kunt u ook tomatensap, groentesap, bietensap of wortelsap gebruiken.

Warme maaltijd:

  • Gebruik voor de warme maaltijd alleen producten die na het koken zacht zijn, waarop u dus weinig hoeft te kauwen. U hoeft het voedsel niet te malen.
  • Soep: Soep of bouillon zonder vulling zijn prima als tussendoortje maar leveren geen waardevolle voedingsstoffen op (ook niet als deze zelf getrokken is van vlees en groente!). Een gebonden soep levert de meeste voedingsstoffen. Of kies bijvoorbeeld voor een flink gevulde maaltijdsoep.
  • Aardappelen, rijst, pasta: Kook de aardappelen goed gaar, u kunt hier eventueel puree van maken. U kunt als variatie ook rijst, macaroni, spaghetti of peulvruchten gebruiken.
  • Groente: Kook de groenten goed gaar. U kunt alle soorten gekookte groenten gebruiken. Rauwkost is vaak nog te hard.
  • Vlees, vis, kip: Bak het vlees niet te hard. Goede bereidingswijzen om het vlees zacht te houden zijn: zacht braden of bakken, stoven, koken, pocheren en grilleren. U kunt alle soorten vlees (m.u.v. draderig rundvlees), vis of kip nemen. Snijd het vlees goed fijn. Als variatie kunt u ook zachtgekookt ei, roerei, omelet, peulvruchten, tahoe of tempeh nemen.

Stap 4: Normale voeding (na 6 weken)

Gebruik in de overgangsfase van zachte voeding naar uw normale voeding nog geen voedingsmiddelen waarop hard gekauwd moet worden. Wanneer de hoeveelheden die u kunt eten en drinken weer redelijk overeenkomen met uw normale eetpatroon, kunt u weer terug gaan naar een magere/halfvolle producten. Het toevoegen van extra vetten en suikers is dan niet meer nodig. Meestal kunt u zes weken na de operatie voorzichtig starten met uw normale voeding.

  • Broodmaaltijden: Kies nog geen brood met hele korrels, pitten en harde korsten. Ook kunt u beter nog geen roggebrood eten.
  • Warme maaltijd: U kunt in principe weer alles eten, behalve taai en hard vlees of harde rauwkost.
  • Tussendoortjes, snoep, snacks: Noten, pinda’s, kauwgom, zuurtjes en andere harde zoute en zoete versnaperingen kunt u beter nog vermijden.

Mondhygiëne

Het is verstandig te zorgen voor een goede mondhygiëne ter voorkoming van tandverderf. Poets dus de tanden regelmatig en zo goed mogelijk. Dit zal moeizaam gaan maar het is belangrijk om het wel te doen. Een kleine (kinder)tandenborstel kan helpen. De mondhygiëniste zal je in de eerste weken helpen bij het schoonhouden van het gebit en je tips kunnen geven.

Verstopping

Vloeibare en gemalen voeding bevat meestal minder voedingsvezel dan de gebruikelijke voeding. Voedingsvezels zijn alle onverteerbare delen van plantaardige producten. Ze zorgen voor een goede darmwerking. Voedingsvezels komen onder andere voor in volkorenbrood, vers fruit, groente.

labels: #Ei

Zie ook: