Houd je van een heerlijk kopje koffie, maar kun je niet goed tegen cafeïne, of zit je al aan jouw koffietaks van de dag? Dan is decaf koffie een goede oplossing. Maar hoe wordt de cafeïne eigenlijk uit de koffie gehaald?

Wat is Decaf Koffie Eigenlijk?

Decaf koffie is koffie zonder cafeïne. Het is een uitkomst voor mensen die graag koffie drinken, maar geen bijwerkingen willen krijgen van de cafeïne. Om cafeïnevrije koffie te krijgen, moet de cafeïne uit de koffiebonen worden gehaald. Dit wordt ook wel decafeïneren genoemd. Het kan op verschillende manieren, maar wordt altijd gedaan vóór de bonen worden geroosterd.

Zit er nog cafeïne in decaf koffie?

Allereerst is het belangrijk om te weten waarom we het decaf koffie noemen en niet cafeïnevrije koffie. 100% van de cafeïne uit een koffieboon halen is namelijk onmogelijk, maar je kan een heel eind komen. Afhankelijk van de methode kun je tot wel 97% van de cafeïne uit een koffieboon verwijderen. Dit betekent dat in plaats van 60-90mg cafeïne in een kopje koffie, nog maar 3mg cafeïne zit.

Methoden om Cafeïne uit Koffie te Halen

Er zijn verschillende methodes om de boon van zijn cafeïne te ontdoen. Zo wordt er gebruikgemaakt van methodes op basis van water, stoom of CO2.

Er zijn verschillende methoden, die bijna allemaal worden uitgevoerd vóór het roosteren van de bonen. Koffiebonen kunnen we ook op steeds meer manieren decafeïneren. Er zijn inmiddels een aantal methodes die heel zorgvuldig cafeïne kunnen verwijderen, zónder daarmee de smaak en voedingsstoffen van koffie aan te tasten. We nemen je mee in de meest gebruikte decaf methodes.

Chemische Methoden

Bij de chemische methodes wordt vaak of de stof dichloormethaan of ethylacetaat gebruikt. De ongebrande koffiebonen worden in een bad water geweekt waar één van deze stoffen in opgelost is. Deze stoffen trekken dan als het ware de cafeïne uit de koffiebonen. Hierna worden de bonen gestoomd om deze stoffen weer 100% uit de bonen te verwijderen.

Twee stoffen zijn geschikt als oplosmiddel: methyleenchloride of ethylacetaat. Een veelgebruikt oplosmiddel is ethylacetaat (EA). Het is een stof dat van nature in bepaalde fruit- en groentesoorten voorkomt. Het meest gebruikte oplosmiddel is echter methyleenchloride of dichloormethaan (DCM).

De DCM methode

De naam van deze methode komt van het extractiemiddel dat wordt gebruikt, namelijk dichloormethaan (DCM). Dit is een organische verbinding die gebruikt wordt als oplosmiddel in de voedselindustrie. Om de koffiebonen cafeïnevrij te maken worden de groene koffiebonen vochtig gemaakt met water. Hierna worden ze een half uur in het extractiemiddel geweekt.

Dit moet meerdere keren gedaan worden totdat de cafeïne is opgelost. Hierna worden de koffiebonen voor een lange periode gestoomd om ervoor te zorgen dat alle DCM verdwijnt. Als laatste stap worden de bonen gedroogd met warme lucht en gekoeld met koude lucht.

Oplosmiddel Methode

Bij deze methode worden oplosmiddelen gebruikt om de cafeïne uit de koffiebonen te halen. Meestal wordt methyleenchloride of ethylacetaat gebruikt.

De bonen die nog cafeïne bevatten worden geweekt in het oplosmiddel, dat de cafeïne oplost. Vervolgens wordt het oplosmiddel verwijderd, en de bonen worden opnieuw gedroogd.

Voor- en nadelen: Zeer efficiënte methode van decafeïneren. Toch maken sommigen mensen zich zorgen over het gebruik van de chemische oplosmiddelen.

Het is overigens wel goed om te weten dat de voedselveiligheid autoriteiten hebben bepaald dat deze methodes helemaal veilig is om te drinken. Wel laten deze stoffen een subtiele smaak achter die niet in de originele koffiebonen zat, en dat heb je natuurlijk liever niet.

Natuurlijke Methoden

Gelukkig bestaan er tegenwoordig ook chemisch-vrije decaf methodes. Dit houdt in dat er geen chemicaliën gebruikt worden om de koffiebonen cafeïnevrij te maken.

Kritische Koolstof Methode

Bij de kritische koolstof methode worden de groene koffiebonen geweekt in water. Hier wordt onder druk vloeibare CO2 aan toegevoegd die zich bindt aan de cafeïne moleculen. Hierna wordt de druk weer verlaagd waardoor de CO2 verdampt en de cafeïne apart achterblijft.

Bij de kritische koolzuur-methode halen fabrikanten cafeïne uit koffiebonen door middel van vloeibaar koolstofdioxide, beter bekend als CO2. Door de ongebrande bonen in de vloeistof te dompelen, zwelt de koffieboon op. Hierdoor bindt de cafeïne zich aan de CO2.

Voor- en nadelen: Het is een milieuvriendelijke methode omdat er geen chemicaliën worden gebruikt.

Swiss Water® Methode

De Swiss Water® methode is de natuurlijkst van allemaal. Bij deze methode wordt enkel zuiver water gebruikt om te decafeïneren.

Voor deze methode wordt eerst groen koffie extract (GCE) gemaakt uit verse koffie. Dit is een extract waar alle stoffen uit de groene koffieboon in zijn opgelost, behalve de cafeïne. Vervolgens worden de groene koffiebonen waar de cafeïne uit gehaald moet worden geweekt in water om te hydrateren. Vervolgens wordt het GCE toegevoegd wat doormiddel van osmose het cafeïne uit de bonen trekt. Dit wordt herhaald tot er niet meer dan 0.1% cafeïne in de bonen zit. Hierna worden de bonen weer gedroogd en is de boon klaar om gebrand te worden.

Het voordeel van deze methode is dat er nauwelijks smaak verloren gaat en er vooral geen bijsmaken van het proces in de koffie achterblijven.

Bij de waterverwerkingsmethode weken de ongebrande bonen - die dan nog groen zijn - in een bad met water en cafeïnevrij groen koffie-extract. Deze vloeistof trekt de cafeïne en andere opgeloste stoffen uit de koffieboon. Dit Swiss Water proces duurt zo’n tien uur. Vervolgens wordt het water met de cafeïne door een actief koolfilter geleid. Deze filter vangt de cafeïne op, terwijl de smaakstoffen en oliën van de koffieboon behouden blijven.

Ethylacetaat Methode

Ethylacetaat is een chemische verbinding die van nature voorkomt in fruit. Bij deze methode wordt ethylacetaat vaak gewonnen uit fruit en gebruikt als oplosmiddel. De bonen worden hierin geweekt om de cafeïne op te lossen. Vervolgens worden ze grondig gewassen en gedroogd.

Voor- en nadelen: Het is een natuurlijk afgeleid oplosmiddel.

Overzicht van Decaf Methoden

Hieronder een overzicht van de besproken methoden:

Methode Beschrijving Voor- en Nadelen
Oplosmiddel Methode Bonen worden geweekt in een oplosmiddel (methyleenchloride of ethylacetaat) om cafeïne op te lossen. Zeer efficiënt, maar zorgen over chemische oplosmiddelen.
Kritische Koolstof Methode Vloeibaar CO2 bindt zich aan cafeïne in geweekte bonen onder druk. Milieuvriendelijk, geen chemicaliën.
Ethylacetaat Methode Bonen worden geweekt in ethylacetaat (natuurlijk afgeleid van fruit) om cafeïne op te lossen. Natuurlijk afgeleid oplosmiddel.
DCM Methode Bonen worden geweekt in dichloormethaan om cafeïne op te lossen. Lang proces met chemicaliën, relatief efficiënt.
Swiss Water Methode Water trekt cafeïne uit bonen, water wordt gefilterd met actieve koolstof. Natuurlijk en milieuvriendelijk, geen oplosmiddelen.

Smaak en Gezondheid

Cafeïne heeft van zichzelf een bittere smaak. Omdat de cafeïne uit de koffiebonen wordt gehaald tijdens het decafeïneren, zul je deze smaak missen in je decaf koffie. Decaf koffie heeft over het algemeen een wat mildere geur en smaak.

Er zit geen verschil tussen cafeïnevrije koffie of ‘gewone’ koffie wanneer het gaat om de gezonde keuze. Tijdens het decafeïneren wordt namelijk alleen de cafeïne weggehaald. De gezonde antioxidanten die koffiebonen bevatten blijven erin.

labels:

Zie ook: