Een shot cafeïne om je dag mee te beginnen: veel mensen kunnen niet zonder. Voor de koffiedrinkers die de cafeïne liever helemaal links laten liggen, is er gelukkig decafé. Het drinken van koffie zonder cafeïne is voor velen al een nieuwe standaard. Maar er zijn ook mensen die liever cafeïnevrije koffie drinken. Dezelfde vertrouwde smaak, zonder de cafeïne.

Wat is decaf koffie?

Decaf koffie is koffie zonder cafeïne. Het is een uitkomst voor mensen die graag koffie drinken, maar geen bijwerkingen willen krijgen van de cafeïne. Ook is het ideaal voor zwangere vrouwen, die vaak moeten oppassen met de hoeveelheid cafeïne die ze innemen.

Het decafeïneren van koffiebonen

In wezen wordt gedecafeïneerde koffie gemaakt van dezelfde koffiebonen als normale koffie. De fabrikanten van het bittere goedje gebruiken namelijk reguliere koffiebonen, en onttrekken de cafeïne aan de ongebrande boon. De smaak en het aroma van koffie zijn grotendeels afhankelijk van de soort koffieboon. Ook de herkomst en de branding spelen hierbij een rol. Gedecafeïneerde koffiebonen ondergaan echter een verwerking die de cafeïne eruit haalt maar de smaak behoudt. Het doel is om zo veel mogelijk cafeïne te verwijderen zonder de smaak van koffie te verliezen.

Hoe halen ze cafeïne uit de koffie?

Om cafeïnevrije koffie te krijgen, moet de cafeïne uit de koffiebonen worden gehaald. Dit wordt ook wel decafeïneren genoemd. Het decafeïneren van koffie gebeurt altijd voordat de koffiebonen worden geroosterd. In alle gevallen wordt er gebruik gemaakt van een extractiemiddel dat de cafeïne als het ware bindt en uit de koffie haalt. Nog voordat de koffiebonen geroosterd worden, wordt de cafeïne op speciale wijze uit de bonen gehaald. Er zijn verschillende methodes om de boon van zijn cafeïne te ontdoen. Zo wordt er gebruikgemaakt van methodes op basis van water, stoom of CO2.

Methoden voor decafeïneren

Er zijn verschillende methoden, die bijna allemaal worden uitgevoerd vóór het roosteren van de bonen. Er zijn diverse methodes om cafeïnevrije koffie te maken, waarbij de volgende drie het populairst zijn:

1. De kritische koolzuur methode

Bij de kritische koolzuur-methode halen fabrikanten cafeïne uit koffiebonen door middel van vloeibaar koolstofdioxide, beter bekend als CO2. De koffiebonen worden cafeïnevrij gemaakt door ze in water te dompelen. Daardoor zwellen de bonen op. De cafeïne komt hierdoor vrij en kan opgelost worden in koolzuur (CO2) onder hoge druk en een lage temperatuur. Door de ongebrande bonen in de vloeistof te dompelen, zwelt de koffieboon op. Hierdoor bindt de cafeïne zich aan de CO2. Tijdens het drogen van de koffiebonen verdampt het koolzuur weer. Op deze manier blijft er zo min mogelijk cafeïne over en blijven er geen CO2 resten achter. Simon Lévelt maakt hiervoor gebruikt van de zogenoemde kritische koolzuurgasmethode. Dit is een milieuvriendelijke manier van decafeïneren met behulp van water en koolzuur. Deze methode verwijdert de cafeïne, maar niet de rijke smaak en het aroma van de koffie.

Voordelen: Het is een milieuvriendelijke methode omdat er geen chemicaliën worden gebruikt.

2. De DCM-methode

De naam van deze methode komt van het extractiemiddel dat wordt gebruikt, namelijk dichloormethaan (DCM). DCM is een organische verbinding die gebruikt wordt als oplosmiddel en is speciaal gemaakt voor de voedselindustrie. Het meest gebruikte oplosmiddel is echter methyleenchloride of dichloormethaan (DCM). Methyleenchloride is een synthetische stof die vrij agressief is. Het werd tot voor kort ook gebruikt wordt als verfafbijt, om verf te verwijderen. Deze stof is dan ook niet bepaald ongevaarlijk. Methyleenchloride is namelijk kankerverwekkend, en kan ook leverschade of neurologische schade veroorzaken. Het is zelfs zo schadelijk dat het inmiddels niet meer in verfafbijt gebruikt mag worden.

Om de koffiebonen cafeïnevrij te maken worden de groene koffiebonen vochtig gemaakt met water en daarna een half uur in het extractiemiddel geweekt. Dit moet meerdere keren gedaan worden totdat de cafeïne is opgelost. Hierna worden de koffiebonen voor een lange periode gestoomd om ervoor te zorgen dat alle DCM verdwijnt. Als laatste stap worden de bonen gedroogd met warme lucht en daarna nog eens gekoeld met koude lucht.

Voordelen: Zeer efficiënte methode van decafeïneren. Toch staat het bekend als een relatief efficiënte manier.

Nadelen: Toch maken sommigen mensen zich zorgen over het gebruik van de chemische oplosmiddelen. Een lang proces om te decafeïneren met gebruik van chemicaliën.

Let op: Als het niet nadrukkelijk op de verpakking vermeld staat, kun je ervan uitgaan dat de oplosmethode met methyleenchloride gebruikt is.

3. Ethylacetaat methode

Een veelgebruikt oplosmiddel is ethylacetaat (EA). Het is een stof dat van nature in bepaalde fruit- en groentesoorten voorkomt. De bonen die met de EA-methode behandeld zijn, mogen daarom als ‘natuurlijk gedecafeïneerd’ bestempeld worden. Bij deze methode wordt ethylacetaat vaak gewonnen uit fruit en gebruikt als oplosmiddel. De bonen worden hierin geweekt om de cafeïne op te lossen. Vervolgens worden ze grondig gewassen en gedroogd.

Voordelen: Het is een natuurlijk afgeleid oplosmiddel.

4. Swiss Water methode

In de jaren 1930 werd de "Swiss Water®"-methode ontwikkeld in Zwitserland. Deze innovatieve technologie, genaamd Swiss Water®, maakt gebruik van een volledig natuurlijk proces om cafeïne uit koffiebonen te verwijderen. De Swiss Water decaf methode maakt gebruik van heet water om de bonen voor te weken. Het water trekt de cafeïne en andere opgeloste stoffen uit de bonen. Het cafeïnehoudende water wordt vervolgens door actieve koolstof geleid, die de cafeïne opneemt. De bonen worden opnieuw ondergedompeld in het gezuiverde water om hun smaak terug te absorberen. Er wordt geen gebruik gemaakt van chemicaliën. Alleen zuiver water wordt ingezet om deze decafeïnering tot stand te brengen. Hierdoor blijven de unieke smaken en aroma's van de koffie intact.

Voordelen: Het is een natuurlijke en milieuvriendelijke methode, zonder gebruik van oplosmiddelen.

De mythe van cafeïne ‘vrije’ koffie

Wanneer we ‘cafeïnevrije koffie’ horen, dan verwacht je dat de koffie vrij is van cafeïne, toch? Helaas is niets minder waar. Je ziet de termen cafeïnevrij en Decaf vaak als synoniem gebruikt worden. Ook in dit blog maken wij ons hier schuldig aan. Echter zijn deze twee termen niet helemaal hetzelfde. Cafeïnevrij betekent namelijk dat er helemaal geen cafeïne meer in de koffie zou zitten, maar dit is helaas onmogelijk. Tijdens het decafeïneren blijft er altijd een klein beetje cafeïne achter. Het mag dus eigenlijk niet cafeïnevrij genoemd worden. Per methode verschilt dit percentage aan achtergebleven cafeïne. Deze verschillen zijn gelukkig minimaal en verwaarloosbaar. Er blijft maximaal 0,1% cafeïne achter in de bonen, wat gelijk staat aan ongeveer 3 mg koffie per kopje. De naam cafeïnevrije koffie klopt dus niet helemaal, maar wanneer je decaf koffie drinkt bevat je kopje wel aanzienlijk minder cafeïne.In cafeïnevrije koffie zit namelijk nog steeds ongeveer 3mg aan cafeïne. Dit is gelukkig vele malen minder dan 60-90mg die normaliter in een kopje koffie zit, maar de term mag dus eigenlijk niet letterlijk genomen worden. Decaf is daarentegen accurater, omdat deze term het proces van decafeïneren bedoelt. Met dit proces wordt zoveel mogelijk cafeïne uit de koffiebonen gehaald.

Smaakt het heel anders vergeleken met gewone koffie?

Cafeïne heeft van zichzelf een bittere smaak. Omdat de cafeïne uit de koffiebonen wordt gehaald tijdens het decafeïneren, zul je deze smaak uiteraard missen in je decaf koffie. Er zullen subtiele verschillen zitten tussen een koffie met en een koffie zonder cafeïne. Decaf koffie heeft soms een wat mildere smaak en geur in vergelijking met cafeïne bevattende koffie. Decaf koffie heeft over het algemeen een wat mildere geur en smaak. De aanwezigheid van cafeïne kan namelijk zorgen voor een bittere smaak van de koffie. Maar dit wil niet zeggen dat de smaak compleet anders is. Geef je doorgaans de voorkeur aan een niet zo bittere smaak? Dan zal decaf bij jou zeker in de smaak vallen. Heb je juist een voorkeur aan een bittere smaak? Ook dan is decaf een goede optie hoor. Je zult dan alleen op zoek moeten naar de juiste smaak. En gelukkig zijn er veel verschillende smaken. Net als tussen de normale koffiebonen, zitten er ook veel verschillen tussen de soorten decaf koffie.

Is cafeïnevrije koffie gezond?

Sommige mensen drinken koffie zonder cafeïne omdat dat gezonder zou zijn. Er zit geen verschil tussen cafeïnevrije koffie of ‘gewone’ koffie wanneer het gaat om de gezonde keuze. Hier hoef je jouw keuze daarom ook niet op te baseren. Tijdens het decafeïneren wordt namelijk alleen de cafeïne weggehaald. De gezonde antioxidanten die koffiebonen bevatten blijven erin. Deze antioxidanten dragen onder andere bij aan het verlagen van de kans op diabetes type 2. Ook is het zo dat het drinken van koffie de kans op hart- en vaatziekten verminderd.

Wel is het zo dat over het algemeen wordt aangeraden om niet meer dan 400 milligram cafeïne per dag binnen te krijgen. Dit om de bijwerkingen te voorkomen die we al eerder genoemd hebben. 400 milligram cafeïne staat gelijk aan vier kopjes koffie. Dit gaat dan over koffie met cafeïne natuurlijk. Omdat in cafeïnevrije koffie zo weinig cafeïne zit, heb je namelijk geen last van dit limiet.

labels:

Zie ook: