Waarom zou je altijd bij de basis blijven? Het plezier van koken is het ontdekken van nieuwe mogelijkheden en het vinden van manieren om lekker eten te maken dat elke verwachting overtreft. Daag jezelf uit als kok en experimenteer met de wereld van smaken waarmee je je rijstcreaties lekkerder kunt maken. Ben je klaar om wat smaak aan je rijst toe te voegen? Rijst op zich kan het ideale canvas zijn om te experimenteren met je favoriete smaken en een heerlijk rijstgerecht te bereiden.

Basistechnieken voor het koken van rijst

En hoewel rijst koken vaak als relatief simpel wordt beschouwd, blijkt het bereiden van het perfecte pannetje rijst toch vaak wat lastiger dan gedacht. Over het algemeen zijn er drie gangbare manieren om rijst klaar te maken: in ruim water, droog koken en stomen. En allemaal hebben ze zo hun voor- en nadelen. De één is wat makkelijker dan de ander. Maar die ander brengt dan wel weer meer afwas met zich mee of vergt wat extra werk.

Rijst koken in ruim water

De meest simpele manier van rijst koken. Doe de rijst in een pan met veel kokend (eventueel gezouten) water. Laat het goed koken en proef na 8 minuten regelmatig of de rijst al gaar is. Zo ja, giet af in een zeef, doe de korrels terug in de pan en laat rijst nog even lekker uitwasemen met de deksel erop.

Rijst droogkoken

Door de rijst droog te koken behoudt je meer smaak, vitamines en mineralen. Maar hoe doe je dat? Was de korrels eerst in koud water totdat het water helder blijft. Doe alles in een pan en voeg anderhalf keer zoveel water als rijst toe. Breng aan de kook, zet het vuur zo laag mogelijk en laat de rijst rustig en afgedekt in 10-15 minuten gaar worden. Schep regelmatig om, proef of de korrels al klaar zijn en laat vervolgens nog een paar minuten stomen.

Rijst stomen

Rijst stomen doen we meestal in een stoompan of bamboe mandje. Het is heel simpel: vul de onderste helft van een stoompan met water en brengt het aan de kook. Sluit af, vul de bovenste helft met de (gewassen) rijst en stoom de rijst in 20-30 minuten gaar.

De juiste verhoudingen

Welke techniek van rijst koken je ook gebruikt, bij bijna allemaal moet je de juiste verhoudingen zien te vinden. Vaak staat op de verpakking al vermeld hoeveel water en rijst je per persoon nodig hebt, maar soms heb je niet altijd een maatbeker bij de hand om het perfect af te meten. Doorgaans zit je goed als je één kopje rijst kookt in twee kopjes water. En één kopje per persoon is dan vaak weer precies de hoeveelheid die je nodig hebt voor je maaltijd. Nadeel: er zijn echter verschillende soorten rijst en die hebben op hun beurt ook allemaal weer een verschillende kooktijd of nemen verschillende hoeveelheden vocht op.

Geen koffiekopjes beschikbaar? Doe dan de rijst in een pannetje, leg je hand plat op de rijst en giet er net zoveel (koud) water bij tot je vingers helemaal onderstaan. Of zet je vinger er verticaal in tot-ie de bodem raakt en giet er water bij tot één vingerkootje boven het oppervlak van de rijst. Breng het water aan de kook en laat koken tot het water op is.

Soms beschik je niet over de mogelijkheden om rijst te koken in een pan of wil je een hele kleine hoeveelheid maken. Gelukkig kun je dan rijst koken in de magnetron. Was de korrels grondig, gebruik een grote kom (gekookte rijst zet namelijk uit), voeg twee keer zoveel koud water toe en zet de magnetron op 700 watt.

Een andere optie is de rijstkoker. Een handig apparaat, want die slaat automatisch af wanneer de rijst klaar is. Daardoor kun je het niet overkoken of aan laten branden. Je doet simpelweg de juiste hoeveelheden in de machine en met één druk op de knop heb je na een kwartiertje die perfect gegaarde korrels.

Rijst koken in de airfryer? Dat kan ook! Doe de rijst dan in het bakaccessoire en giet deze onder met warm of kokend water in de juiste verhouding. Zet de airfryer op 200 graden en kook de rijst vervolgens in 20-25 gaar.

Een slowcooker is een handig apparaat. Je doet er alle ingrediënten in, je zet ‘m aan en na een paar uur is je gerecht klaar. Handig als je straks geen tijd hebt om te koken. Maar kun je ook rijst koken in de slowcooker? Antwoord: ja! Weeg hiervoor de juiste hoeveelheid rijst af, was de korrels (optioneel) en voeg de juiste hoeveelheid water toe. Roer alles door en zet je slowcooker aan. Tip: Vet binnenkant van de slowcooker in met boter of olie.

Rijst op smaak brengen tijdens het koken

‘Kale’ rijst vraagt haast om een smaakmaker. Die kun je naderhand toevoegen door het geheel om smaak te brengen met wat zout, peper en eventueel wat olie, boter of kruiden (hmmmm!), maar je kunt ook al tijdens de bereiding ervoor zorgen dat je maaltijd extra smaakvol wordt door de rijst te koken in bouillon of kokosmelk. Andere manieren om smaak (of kleur!) toe te voegen zijn door de rijst te koken met kruiden als gember, citroengras of kaneel, door de rijst eerst even aan te bakken voor het koken of door inktvisinkt of saffraan toe te voegen aan het kookwater.

Koken met bouillon

Rijst koken in bouillon is misschien wel de meest eenvoudige manier om het extra smaak mee te geven. De korrels nemen namelijk vocht op als je ze kookt. Door smaak toe te voegen aan het water zorg je er dus voor dat ze dat óók absorberen.

Koken met kruiden

Je kunt ook kruiden toevoegen tijdens het koken om je rijst lekker te maken. Gebruik bij voorkeur hele kruiden die je er makkelijk uit kunt vissen als de rijst gaar is. Denk hierbij aan een gekneusde stengel citroengras, een steeltje kaneel, een laurierblad of wat plakjes gember. Je kunt trouwens ook gewoon gedroogde kruiden toevoegen aan het kookwater.

Koken met kokosmelk

Je kunt je rijst niet alleen in water of bouillon koken, maar ook in kokosmelk! Meng 1 blikje kokosmelk (400ml) met 200ml warm water voor zo’n 150 gram rijst. Je kunt vervolgens gewoon de rijst koken zoals je gewend bent. Deze friszoete rijst past vervolgens perfect bij een pittig gerecht of kun je met wat fruit eten als een toetje, zoals deze kokosrijst met gebakken banaan.

Rijst eerst even aanbakken

Geen bouillonblokje, kokosmelk of kruiden bij de hand? Dan kun je ook de rijst lekker maken door ‘m eerst even aan te bakken. Gewoon kort bakken in een beetje olie of boter voordat je er water op giet of het in een pan doet. Op die manier geef je een heerlijke, nootachtige smaak aan je rijst. Op die manier kun je bijvoorbeeld ook een Turkse rijst maken.

Rijst op smaak brengen na het koken

Je kunt natuurlijk ook droge rijst lekker maken. Na het koken dus. Maak dan eens een van gebakken rijst recepten van je gekookte rijst. Zo’n fried rice maken is heel simpel … en heel snel! Je bakt de rijstkorrels gewoon samen met je favoriete vlees, vis, groenten en smaakmakers. Eventueel nog een beetje sojasaus erbij en klaar is Kees. Ook een handige manier om van je restje rijst af te komen.

Gebakken rijst

Aziatische recepten smeken om smaak en de bijgeserveerde rijst is daarin geen uitzondering. We maken in Nederland nog vaak de fout om rijst na het koken direct te serveren. Hoewel je tijdens het kookproces wat kruiden kan toevoegen zal het niet alle smaken absorberen. Wat we dan wel moeten doen? Rijst bakken. Dit wordt onder andere gedaan bij de bereiding van nasi goreng (letterlijk vertaald: gebakken rijst). De rijst wordt na het koken in een (wok)pan verhit met kruiden waarna er eventueel groenten, vlees of ei aan wordt toegevoegd. Op deze manier wordt het bakje rijst een gerecht an sich.

Tips voor het bakken van rijst:

  1. Gebruik de juiste rijst: In principe kun je met elke rijstsoort aan de slag, zo lang het niet 'plakkerig' is zoals risotto- of sushirijst. Nasi kun je het best maken 'droogkokende rijstsoort' zoals zilvervliesrijst, Surinaamse rijst, witte rijst of Basmati.
  2. Spoel af: Het overtollige zetmeel zorgt ervoor dat de rijst gaat klonteren - en dat is dus precies wat je niet wilt. Je doet er dus verstandig aan om je rijst voor het koken af te spoelen onder de kraan. Dit kan 30 seconden in een bak met (koud) water.
  3. Laat drogen: Er wordt gezegd dat de beste gebakken rijst gemaakt wordt van 'kliekjes'. Rijst van de dag ervoor weer opwarmen met kruiden. Mocht je nu geen overgebleven rijst in de koelkast hebben staan, zorg er dan voor dat de gekookte rijst de tijd krijgt om af te koelen en te drogen. Ook dit voorkomt klonteren.
  4. Breek de rijst: Toch klonten ontstaan in je rijst? Breek deze voordat je het gaat verwarmen. Dit voorkomt dat de rijst geplet wordt in de wok. Daarnaast kunnen de losse korrels optimaal de smaak van de kruiden op nemen.
  5. Gebruik hitte: Een wokpan is hier geen overbodige luxe. Gebruik flink wat hitte om de rijst op te bakken. Dit mag kort - de rijst is al gegaard. Zorg daarom dat je kruiden en eventueel overige ingrediënten klaar hebt liggen.
  6. Voeg smaak toe: Wees niet te zuinig met de kruiden.

Smaakmakers en kruiden voor rijst

Laten we eerlijk zijn: rijst op zichzelf is net zo spannend als een regenbui in november. Maar hier komt het mooie: juist omdat rijst zo’n neutrale basis heeft, kun je er letterlijk alle kanten mee op! Perfect dus om een kruidenmix op te gooien zodat de rijst precies past bij waar jij op dat moment trek in hebt.

Pak je favoriete pan en doe er een flinke hoeveelheid Lurpak® in. Laat de boter smelten en wacht tot hij het levendig en bruisend sist. Dan kunnen je kruiden en andere ingrediënten meedoen. Onze favoriete smaken voor rijst zijn ui, citroenschil, knoflook, tomatenpuree, droge kruiden en specerijen. Boter en rijst gaan uitstekend samen en brengen de rijke smaak van specerijen en kruiden naar voren. Je kunt een eenvoudige maar geniale creatie maken door boter en verse kruiden toe te voegen aan de rijst.

Pilav is ook zo'n favoriet - het gerecht is vol van smaak en past uitstekend bij butter chicken. Neem 1 theelepel korianderzaad, 4 kardemompeulen, 2 theelepels komijnzaad, 1 kaneelstokje en 2 laurierblaadjes. Pak je vijzel of kruidenmolen en maal alles door elkaar. Vervolgens neem je een zware pan waarin je een flinke hoeveelheid boter smelt en fruit je uien en knoflook gedurende 5 minuten. Roer nu de basmatirijst erdoor en zorg dat alle korrels zijn omhuld met het kruidenmengsel. Voeg water of kippenbouillon toe en bestrooi met zout en peper. Blijf voorzichtig roeren tot het water begint te bubbelen. Nu hoef je alleen nog maar de pan van het vuur te halen en het gerecht nog 10 minuten te laten rusten. Haal het deksel er pas af als die tijd voorbij is! Maak de rijst af met een beetje Lurpak®.

Tips voor extra smaak:

  • Serveer je rijst bij een Aziatisch gerecht? Roer dan eens een scheutje sesamolie door je gekookte en afgegoten rijst.
  • Maak je een herfstig stoofpotje en wil je er nog wat rijst bij? Hak dan wat gedroogde paddenstoelen fijn en kook die mee met de rijst.
  • Een scheutje kokosmelk en een snuf gemalen kurkuma: meer heb je niet nodig om je witte rijst om te bouwen naar een spannender bijgerecht.
  • Hou voortaan de steeltjes van de koriander apart en voeg ze (fijngehakt) toe aan de rijst die je bij (bijvoorbeeld) Thaise curry serveert. Niet alleen geven ze heel veel smaak af, door de warmte van de rijst worden ze ook nog eens extra zacht. Deze tip werkt natuurlijk voor elk gerecht waar je koriander op zou serveren.
  • Van alle smaakmakers in dit lijstje is sojasaus waarschijnlijk nog de meest krachtige. Met één scheutje sojasaus maak je je rijst in een handomdraai een hoop spannender. Let op: té veel sojasaus kan algauw te zout worden.
  • Wil je wat umami toevoegen aan je gerecht? Strooi dan wat furikake over je (susih)rijst. Dit Japanse strooisel met stukjes zeewier, sesam en gedroogde bonitovlokken maakt trouwens niet alleen je rijst, maar zowat álles lekkerder.

Saus voor bij de rijst

Saus voor bij rijst, daar kunnen we een heel boek over schrijven. Want hoe lekker we rijst ook vinden, het wordt pas echt wat met een smaakvol sausje erbij. De mogelijkheden zijn gelukkig ein-de-loos. Van exotische en zoetige sauzen tot romige en pittige. Rijst wordt gegeten in heel veel culturen en landen. En overal eten ze het op hun eigen manier.

Saus tips:

  1. Teriyakisaus past erg goed bij rijst. De saus is diep van smaak en lekker zoet (er zit dan ook flink wat suiker in), maar ook hartig en zout. Giet het over een stukje zalm, garnalen of plakjes biefstuk.
  2. Ga dan voor een dot sweet chili. Dan zit je al snel goed. Deze saus heeft de perfecte balans tussen zoet en pittig en smaakt fantastisch bij (zelfgemaakte) kaassoufflés. Maar ook (of zelfs: juist) bij een roerbakgerecht met rijst.
  3. Pindasaus geeft je rijstmaaltijd een hartige kick met een zoete ondertoon. Voeg extra ketjap toe voor een diepere, zoete saus. Of juist sambal, voor lekker veel pit.
  4. Een kruidige kerriesaus bij de rijst? Goed plan. Een goede kerriesaus is romig, geel van kleur en lekker kruidig van smaak. Voeg ook gekookte of gewokte groenten toe, zoals spinazie of paksoi.
  5. Combineer het met frisse zelfgemaakte guacamole, bonen, gekruid gehakt en wat frisse tomatensalsa.
  6. Ga je voor een frisse maaltijd met rijst, dan is srirachamayonaise een lekkere saus om toe te voegen. Je kunt dit in een flesje kopen in de supermarkt, maar het is ook heel makkelijk zelf te maken. Meng mayonaise met een toefje sriracha en maak ‘m zelf zo pittig als je maar wil.

Overige tips

Je moet +- 50 gram ongekookte rijst per persoon koken als je de rijst als bijgerecht bij je hoofdgerecht eet en 75 gram ongekookte rijst per persoon als je de rijst in je hoofdgerecht verwerkt. Nasi goreng is zo’n gerecht waarbij je de rijst in je hoofdgerecht verwerkt.

Hoe kun je witte rijst lekker maken?

Je kunt witte rijst lekker maken door de rijst te koken in water met kruiden, in bouillon of in kokosmelk. Op die manier nemen de korrels extra smaak op. Hoef je verder niks meer aan te doen. Heb je de rijst al gekookt? Probeer het dan gewoon op smaak te brengen met peper, zout en verse kruiden. Sojasaus of ketjap doen het ook altijd goed.

Hoe kun je rijst kleuren?

Rijst kleuren is heel eenvoudig. De korrels nemen namelijk vocht op tijdens het koken. Door een kleur aan dat vocht mee te geven, krijgt dus ook de rijst een kleurtje. Gebruik bijvoorbeeld saffraan of kurkuma in het kookwater om een mooie gele rijst te creëren. Of voeg een scheutje inktvisinkt toe aan het water.

Kruidenmixen voor rijst

Het geheim? De juiste kruidenmix die niet alleen smaak geeft, maar ook nog eens iets bijdraagt aan je gezondheid. Van subtiel en fris voor de verfijnde smaakpupillen tot pittig voor wie houdt van een beetje vuurwerk in de mond - onze rijstkruiden zorgen ervoor dat je nooit meer naar saaie witte korrels kijkt. Ontdek zelf waarom topchefs en voedingsdeskundigen zweren bij onze kruidenmixen!

Stappen voor het gebruik van kruidenmixen:

  1. Begin met de basis: Spoel de rijst goed af in een vergiet. Op rijst worden veel bestrijdingsmiddelen gebruikt. Gooi je rijst dan in een rijstkoker (of pan) en voeg meteen je kruidenmix toe. Waarom nu al? Omdat onze kruiden tijdens het kookproces hun volle aroma afgeven en de rijst van binnenuit kruiden.
  2. Maak het smeuïg (of niet!): Wil je rijst die smelt op je tong? Voeg dan een grote eetlepel Griekse yoghurt toe voordat je gaat koken. Persoonlijk houd ik van knapperige rijst met bite, dus deze stap laat ik vaak achterwege.
  3. Boost je proteïnen (slim gedaan!): Ik voeg altijd ‘proteïnen’ toe in de vorm van tuinerwten uit de diepvries - een flinke hand per persoon. Zo krijg je groenten binnen terwijl je denkt dat je gewoon rijst eet!
  4. De perfecte water-rijst verhouding: Voeg water toe totdat je rijst precies 1 vingerkoot onder water staat.
  5. Het geheime rustmoment: Kook de rijst gaar, maar hier komt de magie: laat het geheel nog 5 minuten rusten met de deksel op de pan voordat je opdient.

Vadouvan is eigenlijk de makkelijkste optie, ook als je voor anderen kookt. Deze kruidige smaak lust iedereen en je rijst krijgt er echt een opkikker van! Wees niet bang dat het te pittig wordt, want de smaken van ui, knoflook, zout, gember, peper, kokos, fenegriek, kerrieblad, komijn, kardemom, geelwortel, kaneel, nootmuskaat, chili en kruidnagel zijn voor iedereen heel goed te doen.

In Sri Lanka zijn kruidnagel en kardemom standaard, maar voegen ze ook vaak kerrieblad aan het kookwater toe. Gek op verse gemberthee? Dan is wat verse gember vast ook aan jou besteed in het kookwater. Snijd wat dunne plakjes en doe dit er al vanaf het begin bij. Ook de gember kun je beter niet opeten. Gember is van alle markten thuis, hij geeft een heerlijke frisse, zoete en pittige smaak.

Op zoek naar nog een alleskunner? Als Vadouvan jou iets te exotisch in de oren klinkt, is Skinny Dipping helemaal jouw ding. Dit is een kruidenmix met weinig zout die qua smaak wat weg heeft van bouillon.

Gek op een frisse smaak? Voeg eens citroengras of daun djeruk peruk (citroenblad) toe als je rijst kookt. Dit kruid heeft een heerlijke frisse, gember-achtige en citroen-achtige smaak. Je kan hem niet rauw eten, maar het geeft een heerlijke smaak aan je gerechten als je hem mee kookt of stoomt. Meestal stop je de hele stengel in de pan en laat je alle smaken en aroma’s vrijkomen.

Ben jij in het verkeerde land geboren en mag het allemaal wel iets pittiger van jou? Roer dan wat sambal of Spice it Up door je rijst als het gekookt is. Het beste doe je dit direct als de rijst klaar is, maar laat je de rijst nog even 10-15 minuten rusten in de pan met de deksel erop zodat de rijst de smaken goed kan opnemen.

labels:

Zie ook: