Je spijsvertering, wat is dat eigenlijk? Denk jij weleens na over hoe je spijsvertering werkt? Iedere dag is je spijsvertering voor je aan het werk. Het woord spijsvertering betekent ‘het verteren van spijs’, dat is dus je eten. Het is het afbreken van je eten in kleine nuttige stofjes voor je lichaam. Deze nuttige stofjes geven jou energie, zodat jij een potje kan voetballen of je goed kan concentreren op een lastige rekenvraag. Het is belangrijk om goed voor je spijsvertering te zorgen.

Spijs-verteren is het afbreken van voedsel tot voedingsstoffen die de darmen kunnen opnemen, zodat het lichaam ze kan omzetten in bouwstoffen en energie. Bouwstoffen zijn nodig om te groeien of om cellen in het lichaam te vernieuwen. Als het ‘water’ je in de mond loopt bij de geuren van voedsel dan is dat de opstart van je spijsvertering. Vanaf het moment dat er speeksel in de mond vrijkomt start er een geweldig en ingenieus proces waarbij meerdere organen betrokken zijn.

Het Spijsverteringskanaal: Een Reis van Mond tot Anus

Na de eerste hap is je eten nog ongeveer 8 meter onderweg door je lichaam. Wat? 8 meter!? Dat is best lang hè. En misschien ook een raar idee dat dit allemaal in jouw lichaam zit. Onderweg komt het eten verschillende organen tegen. Het begint bij de mond en komt daarna langs je slokdarm, je maag, je dunne darm, dikke darm en endeldarm. Er zijn ook nog andere organen die meewerken bij de spijsvertering. Dat zijn je alvleesklier, galblaas en lever.

Het totale spijsverteringskanaal (slokdarm, maag, lever, alvleesklier, de darmen en anus) heeft een lengte van ongeveer 9 meter. Het hele proces van mond tot ‘kont’ duurt 24 tot 48 uur. Alles wat we eten en drinken legt dezelfde weg af; via onze mond, slokdarm, maag, dunne darm en dikke darm naar de endeldarm. Alle niet verteerde resten verlaten als ontlasting het lichaam weer. De lever, galblaas en alvleesklier ondersteunen het verteringsproces.

Vanaf de mond tot de anus is voeding 24 tot 48 uur onderweg. Vanaf de mond tot de anus is voeding 24 tot 48 uur onderweg.

De Mond: Het Begin van de Spijsvertering

Je neemt een hap. In je mond kauw je die hap eten fijn met je tanden en kiezen en komt er speeksel bij. Als het klein genoeg is slik je het door. Wist je dat je spijsvertering al begint voordat je iets eet? Als we aan eten denken komt er al speeksel vrij. Je hersenen bereiden je lichaam daarmee al voor op het verteren van voedsel. Want speeksel zet het verteringsproces in gang.

Het begint in de mond (cavum oris), daar wordt het voedsel fijngekauwd en vermengd met speeksel. In het speeksel zitten enzymen, die het voedsel helpen verteren. Intensief kauwen bevordert dit proces; het maakt het voedsel in de mond glad en smeuïg. Zo kun je het makkelijk doorslikken. Voor een goede spijsvertering zou je elke hap zo'n 40 keer moeten kauwen.

Een goed gebit is van groot belang voor een goede spijsvertering, want door kauwen kan het voedsel zich gemakkelijker met speeksel vermengen. Per dag kunnen we wel een liter speeksel aanmaken. Enzymen in het speeksel beginnen alvast met voor verteren. Per dag produceer je ongeveer 1200 ml speeksel. De samenstelling hangt af van het soort voedsel.

De Slokdarm: Een Snelle Doorgang

De tong duwt het voedsel richting de slokdarm, waardoor een slikreflex op gang komt. Zodra je het voedsel hebt doorgeslikt komt het in je slokdarm; dit is een rechte slang van ongeveer 25 centimeter lang. Na het slikken, waarbij de neusholte wordt afgesloten door de huig en de luchtpijp door het strotklepje, komt het voedsel door de keelholte (farynx) in de slokdarm (oesophagus), dat is een 25 cm lange elastische buis met een doorsnee van 2,5 cm.

Je slokdarm duwt het eten naar je maag. Binnen 3-5 seconden is het al in je maag. Eenmaal aangekomen in je slokdarm, wordt het eten naar je maag geduwd. Dit noemen we een peristaltische beweging. Je slokdarm is namelijk een sterke spier, die kan duwen en knijpen. Maar zoals je weet, maakt goed kauwen en niet te grote happen, het wel makkelijker voor je slokdarm.

Het voedsel gaat razend snel door de slokdarm heen, op weg naar de maag (ventriculus, gaster). Door de peristaltische bewegingen van de slokdarm, kun je ook nog eten en drinken als je ligt, of zelfs als je op je hoofd staat. Bij de ingang van de maag zit een sluitspiertje. Deze gaat open als er voedsel vanuit de slokdarm naar de maag gaat. Daarna gaat het sluitspiertje weer dicht. Hierdoor kunnen voedsel en maagzuur niet terugstromen in de slokdarm.

De Maag: Kneden en Verteren

De maag zorgt ervoor dat ons voedsel helemaal wordt fijn gekneed en gemengd met maagsap. De maag is een rekbaar orgaan dat boven in de buikholte ligt, links van het midden en vlak onder het middenrif. Hoe groot de maag is, verschilt door de dag heen. Als de maag leeg is, is hij helemaal plat. Als je net gegeten hebt, is de maag ongeveer 30 centimeter lang. Hij heeft dan de vorm van een omgekeerde peer, van boven breed en van onder smal. Een volle maag heeft een inhoud van ongeveer drie liter.

Zodra er voedsel in de mond is, krijgt de maag via de hersenen een seintje dat er eten in aantocht is en begint zich meteen voor te bereiden door het aanmaken van maagsap. Vervolgens komt het in het onderste deel terecht, waar de voedselmassa door middel van kneden en malen klaar wordt gemaakt voor vertering in de dunne darm.

In de maag komt het eten samen met het maagsap. De maag kneedt de voedselbrij en vermengt het met maagsap. De binnenkant van de maag is bekleed met een dikke laag slijmvlies om te voorkomen dat het scherpe maagzuur de maagwand aantast. Het voedsel blijft gemiddeld drie uur in de maag. Bij vet eten heeft de maag meer tijd nodig. Vast voedsel blijft ongeveer 3 uur in de maag, mogelijk langer als het vetter is.

Maagsap speelt een belangrijke rol bij het verteren van het eten. Iedere 24 uur produceren kliertjes in het bovenste deel van de maagwand ongeveer anderhalve liter maagsap. Dit gebeurt niet continu. De productie van maagsap komt vooral op gang als we eten proeven en kauwen, maar ook als we eten zien of ruiken.

De sluitspier tussen de slokdarm en maag zorgt ervoor dat de maaginhoud niet terugstroomt in de slokdarm. Alleen als we moeten overgeven, kan voedsel de maag via de slokdarm verlaten. De slokdarm maakt dan zogenoemde antiperistaltische bewegingen, in tegengestelde richting.

Maagsap

Maagsap bestaat uit een aantal verschillende stoffen. Zoutzuur is een erg sterk en agressief zuur. Het kan gemakkelijk een gat in een stuk papier branden. Daarom zit er ook een dikke slijmvlieslaag aan de binnenkant van de maag. Die beschermt de maagwand tegen de inwerking van het zuur. Het zoutzuur in maagsap zorgt dat de spijsverteringsenzymen beter kunnen werken. Daarnaast doodt het zoutzuur de schadelijke bacteriën die soms in ons voedsel zitten.

Enzymen in maagsap maken een begin met de vertering van voedsel. Enzymen knippen voedingsstoffen in kleinere stukjes. Intrinsic factor is een bestanddeel van het maagsap dat gemaakt wordt door het maagslijmvlies.

De Dunne Darm: Opname van Voedingsstoffen

De voedselbrij verlaat de maag beetje bij beetje, door een sluitspier die de brij gecontroleerd doorgeeft aan de twaalfvingerige darm. Dat is het begin van de dunne darm en hier wordt de brij vermengd met spijsverteringsenzymen. Je dunne darm heeft de belangrijke taak om het eten op te nemen. Het eten is inmiddels al zo klein dat het uit miljoenen stukjes bestaat.

De dunne darm is vijf meter lang en is het meest belangrijk als het om verteren gaat. Hier worden spijsverteringssappen en enzymen uit de alvleesklier en galblaas aan het voedsel toegevoegd. Deze enzymen hakken de voedingsstoffen in nog kleinere deeltjes: aminozuren, suikers, vetzuren, vitamines en mineralen.

De lengte van 8 meter is leuk, maar je dunne darm spant de kroon. Je dunne darm heeft namelijk een heel groot oppervlakte, namelijk 200m2. Dit is net zo groot als een tennisveld! De dunne darm is zo groot door zijn bijzondere darmwand. De binnenkant heeft allemaal plooien, daarmee vergroot de dunne darm zijn oppervlakte.

De in kleine stukjes verdeelde voedingsstoffen komen via de darmwand in het bloed terecht. Door de plooien en uitsteeksel in de darm is het oppervlak zo groot als een tennisveld. Dit geeft voedingsstoffen de ruimte voor opname in het bloed.

In de dunne darm vindt het belangrijkste deel van de vertering van het voedsel plaats en van de opname van voedingsstoffen in het bloed, via de darmwand. Hiervoor produceert de darmwand zelf een groot aantal enzymen die onder andere voedingssuikers in kleinere bestanddelen splitsen. De meeste voedingsstoffen worden in de nuchtere darm opgenomen.

Lever, Galblaas en Alvleesklier: Essentiële Ondersteuning

Voordat die hapklare brokjes zich door het hele lichaam verspreiden, moeten ze eerst nog even op controle, bij je lever. Elke minuut stroomt er maar liefst 1,5 liter bloed via de poortader door de lever, die het bloed filtert. Je lever maakt gal aan, dat wordt opgeslagen in je galblaas. Gal helpt bij het afbreken van vetten.

Je alvleesklier speelt ook een rol in je spijsvertering. Hier worden de enzymen gemaakt die in de dunne darm de voedselbrij in ‘hapklare brokjes’ knippen. De lever, galblaas en alvleesklier ondersteunen het verteringsproces.

De Dikke Darm: Vocht en Zouten Terugwinnen

Bijna alle voedingsstoffen zijn onttrokken aan de voedselbrij wanneer het aankomt bij de dikke darm. Hier wordt nog vocht en zout uit de brij gehaald, zodat de ontlasting een vastere vorm krijgt. Vezels in je eten zorgen ervoor dat de ontlasting soepel blijft.

De dikke darm is ongeveer een meter lang en ligt als een omgekeerde ‘u’ in de buikholte. Voedsel waar de spijsvertering geen vat op heeft, komt als een waterdunne brij terecht in de dikke darm. Deze dikt de brij in en haalt er nog wat mineralen uit. Wat overblijft is dikke ontlasting.

De belangrijkste taak van de dikke darm is om vocht (per dag zo'n 1,5 liter) en zouten uit de ontlasting te halen en weer op te nemen in het lichaam.

Het Microbioom: Een Drukte van Belang

In de dikke darm is het echt ontzettend druk. Er wonen namelijk veel beestjes, zoals bacteriën en schimmels. Al deze beestjes samen wordt het microbioom (of microben) genoemd. Totaal draag je zo’n 1,5 kilo aan microben met je mee. Deze beestje vinden het superfijn in je dikke darm. Ze gebruiken je dikke darm als een all-inclusive resort! Het is er lekker warm (37°C), er is genoeg water en het meest luxe van alles: het eten komt vanzelf langs. Zo’n all-inclusive resort trekt vele gasten en daarom leven er zoveel bacteriën in onze darm.

In de dikke darm komen grote hoeveelheden darmbacteriën voor, wel ongeveer 100 biljoen (een 1 met 14 nullen) en meer dan 400 soorten. Als we alle bacteriën in één lijn leggen, kunnen ze 2 keer de wereld rond! De feiten: We hebben 10 keer meer darmbacteriën dan cellen in ons lichaam.

Deze bacteriën worden de darmflora genoemd, al is 'darmflora' inmiddels een verouderde term en gebruiken wetenschappers de woorden 'microbioom' en microbiota'. De darmflora zorgt voor gisting en rotting van de darminhoud, waarbij stoffen vrijkomen die de bewegingen van de dikke darm stimuleren. Ook beschermt een gezonde darmflora ons tegen infecties.

De Endeldarm: Klaar voor Vertrek

Het laatste stukje van je darmen, de endeldarm. De ontlasting arriveert via de dikke darm en wordt hier opgespaard. Is je endeldarm vol? Dan krijg je aandrang, die je het beste niet kunt negeren. De 4 cm lange anus is de afsluiting van de endeldarm. De huid van en rond de anus is evenals de lippen zeer dicht bezet met gevoelszenuwen. De ontlasting arriveert via de dikke darm en wordt hier opgespaard.

Hoe Lang Duurt Het? Factoren Die de Spijsvertering Beïnvloeden

Gemiddeld duurt de totale spijsvertering zo’n 24 tot 48 uur. Voedsel wordt eerst fijngemalen in de mond, waar ook de eerste verteringssappen vrijkomen, en daarna gaat het door de slokdarm naar de maag. In de maag wordt het voedsel verder verteerd. Vloeibare voeding en dranken blijven zo’n 1-2 uur in de maag, terwijl vaster voedsel er gemiddeld 3 uur over doet voordat het verder gaat naar de dunne darm. In de dunne darm blijft voedsel gemiddeld 4-8 uur.

De tijd die het duurt voordat je eten als ontlasting eruit komt verschilt per persoon: dit noemen we ook wel transitietijd. Eten legt nogal een reis af. Je hebt vast wel eens gehoord dat je darmen een lengte hebben van wel 7 tot 8 meter hebben. Tel daar nog je slokdarm en je maag bij op, en eten is tot wel 9 meter onderweg voordat het bij de anus is aangekomen. Dit hele proces duurt 24 tot 48 uur. En er zijn ook een aantal organen bij je spijsvertering betrokken, zoals je galblaas, lever en alvleesklier.

Hoe lang het spijsverteren duurt, verschilt per persoon en per maaltijd. Dat hele proces van mond tot kont ligt tussen de 24 en 48 uur. Best een flinke tijd dus! Hoe groter de maaltijd, hoe langer het in de maag zit om vervolgens de verdere route af te leggen. Sommige voedingsmiddelen kosten het lichaam meer moeite om af te breken. Ook de kracht van jouw organen hebben invloed op de duur en effectiviteit van het spijsverteringsproces. Zijn er bijvoorbeeld genoeg enzymen in de darmen aanwezig om dit alles op de juiste manier te verwerken?

Voedselkeuze

Wat je eet wordt verteerd door je maagdarmstelsel. Niet al het voedsel wordt volledig verteerd: met name vezels zijn grotendeels onverteerbaar en verlaten het lichaam vaak als ontlasting. Vlees is een voedingsproduct dat meer tijd vraagt om te verteren dan groente. Per vleessoort is het nog verschillend hoe lang jouw lichaam erover doet om het te verteren.

De Gastrocolische Reflex

Sommige mensen moeten gelijk na het eten poepen. Hoe kan dat als het eten er gemiddeld 1 tot 2 dagen over doet om verteerd te worden? Dit heeft vaak te maken met de zogenoemde gastrocolic reflex: als je gaat eten, gaat vooral de dikke darm extra bewegen om ruimte te maken voor het nieuwevoedsel. Dit wordt getriggerd doordat je maag wordt opgerekt wanneer er nieuw eten inkomt. Deze extra bewegingen starten al binnen enkele minuten nadat je begint met eten.

Tips voor een Gezonde Spijsvertering

Het is belangrijk om goed voor je spijsvertering te zorgen. We vertellen je er graag meer over. Weet je hoe je kan helpen? Door gezond te eten, met onder andere veel groente, fruit en volkorenproducten. Je kunt je spijsvertering een handje helpen en klachten als obstipatie voorkomen door voldoende vezels te eten: deze zijn essentieel voor een goede spijsvertering en helpen om klachten zoals verstopping te voorkomen.

Voeding

Voor een goede spijsvertering is belangrijk dat je kiest voor gezond eten en dat je veel varieert (afwisselt). Gezond eten wil zeggen producten eten die zo min mogelijk bewerkt zijn, zoals groente, maar ook volkorenbrood. Bewerkte producten zijn bijvoorbeeld koekjes of frisdrank. Bij bewerkt eten zijn vaak kleur- en smaakstoffen toegevoegd die niet goed voor je zijn. Door voldoende te variëren met voeding zorg je ervoor dat je alle belangrijke stoffen binnenkrijgt die je nodig hebt. Zo is het goed om te variëren in je ontbijt. De ene keer een boterham met appelstroop en de andere keer neem je een bakje met yoghurt, muesli en fruit.

Vezels

Eet veel vezels. Er zitten onder andere veel vezels in volkorenproducten, groente en fruit. Vezels zijn plantendeeltjes die vooral zitten in volkorengraanproducten zoals volkorenbrood en volkorenpasta. En ze zitten ook groente en fruit, peulvruchten, aardappelen en noten en zaden. Vezels zijn heel gezond voor je. En wist dat de goede bacteriën in je darm vezels het lekkerste vinden wat er is?!

Wil jij je spijsvertering een handje helpen en klachten als obstipatie voorkomen? Eet dan voldoende vezels: deze zijn essentieel voor een goede spijsvertering en helpen om klachten zoals verstopping te voorkomen. Je voegt makkelijk extra vezels toe aan je dieet door WholeFiber te gebruiken. Vrouwen hebben 30 gram vezels per dag nodig, mannen 40 gram. In het westerse dieet met veel bewerkt voedsel lukt het veel mensen niet de aanbevolen hoeveelheid te halen. Door dagelijks 2-3 eetlepels WholeFiber prebiotica toe te voegen, krijg je op een makkelijke en puur natuurlijke manier al 10 gram extra vezels binnen.

Vocht

Je lichaam heeft iedere dag voldoende vocht nodig om al zijn taken uit te kunnen voeren. Zo helpt vocht onder andere bij het transport van voedings- en afvalstoffen. Belangrijk dus dat je voldoende drinkt. Ook in combinatie met vezels is vocht belangrijk. Vezels gebruiken vocht. Ze nemen vocht op als een soort spons en zorgen ervoor dat je poep soepel wordt.

Beweging

Je spijsvertering vindt het fijn als je in beweging bent. Het is heel gezond voor je en door bewegen voel je je fitter. Dit houdt in dat je hartslag licht verhoogt. Een voorbeeld is een stukje fietsen of wandelen.

Luister naar je lichaam

Als je voelt dat je moet poepen, ga dan naar de wc. Het is een teken van je endeldarm dat die vol zit en graag wat kwijt wil. Door je wc-bezoekje uit te stellen kan je last krijgen van harde, droge poep. Het is niet zo goed om heel hard te persen. Zachtjes mag wel. Goed zitten op de wc kan helpen om het poepen makkelijker te maken. Dit kan door een voetenbankje te gebruiken. Zet je voeten op het bankje, ga iets voorovergebogen zitten, zodat je knieën iets omhoogkomen.

Observeer je ontlasting

Het is goed om na het poepen even achterom te kijken. Hoe ziet je poep er uit? Zijn het kleine keutels, is het een worst, slang, of is het een waterige brei? Dit kan je veel vertellen over de gezondheid van je darmen. Het poepen van keutels kan betekenen dat je te weinig vezels en vocht binnenkrijgt. En een waterige brei kan betekenen dat je darmen even niet optimaal werken.

Hieronder een overzicht van de gemiddelde tijd die voedsel doorbrengt in de verschillende delen van het spijsverteringsstelsel:

Orgaan Gemiddelde tijd
Maag 1-3 uur
Dunne darm 4-8 uur
Dikke darm 12-24 uur

labels:

Zie ook: