Iets verkeerd gegeten? Het is bijna iedereen weleens overkomen. In het beste geval voelen we ons even wat minder, maar soms kan het ernstigere symptomen veroorzaken en tot wel enkele dagen duren. Dan spreken we van een voedselvergiftiging.

Voedselvergiftiging is een maagdarminfectie die ontstaat door het eten van besmet voedsel of drinken van besmet water. De besmetting kan veroorzaakt worden door bacteriën, virussen, parasieten of toxines. Een bacteriële voedselvergiftiging komt over het algemeen het vaakst voor. Welke voedselvergiftiging je hebt, is sterk afhankelijk van de regio en specifieke omstandigheden. Voorbeelden van relatief veelvoorkomende vormen van voedselvergiftiging zijn salmonella, campylobacter, E. coli en het norovirus.

Symptomen van voedselvergiftiging

Een voedselvergiftiging begint vaak met buikpijn of buikkrampen. Door besmet eten en drinken kun je deze klachten krijgen:

  • Meestal eerst buikpijn of buikkrampen
  • Misselijk en overgeven
  • Diarree
  • Duizelig zijn

Sommige bacteriën geven hoofdpijn, spierpijn en koorts. Door sommige bacteriën kun je bloed in je poep krijgen.

De klachten beginnen meestal binnen acht tot 24 uur nadat je iets verkeerds hebt gegeten. Gelukkig is het meestal binnen één tot drie dagen weer over, maar in die tijd kun je je heel beroerd voelen. Houden de klachten langer dan drie dagen aan?

Welke voedselvergiftiging je hebt, is sterk afhankelijk van de regio en specifieke omstandigheden. Voorbeelden van relatief veelvoorkomende vormen van voedselvergiftiging zijn:

  • Misselijkheid
  • Braken
  • Buikpijn en krampen
  • Diarree
  • Koorts
  • Hoofdpijn
  • Spierpijn
  • Vermoeidheid
  • Verlies van eetlust
  • Dehydratie

Hoelang duurt voedselvergiftiging?

Ook de duur van de voedselvergiftiging is afhankelijk van het type dat je hebt opgelopen. De symptomen kunnen binnen enkele uren na het eten van besmet voedsel voor het eerst optreden, maar in sommige gevallen ook pas na enkele dagen.

Type Bron Symptomen Incubatietijd Duur
Salmonella Rauw of onvoldoende verhit vlees, eieren, rauwe melk, rauwe groenten/fruit Koorts, diarree, buikpijn, braken 6-72 uur Meestal 4-7 dagen, soms langer
Campylobacter Rauw of onvoldoende verhit gevogelte, ongepasteuriseerde melk, besmet water Diarree (soms bloederig), buikpijn, koorts, misselijkheid, braken 2-5 dagen Meestal 2-10 dagen
E. coli Onvoldoende verhit rundvlees (vooral gehakt), ongepasteuriseerde melk en sap, besmette groenten Ernstige buikpijn, bloederige diarree, misselijkheid, soms koorts 3-4 dagen Meestal 5-10 dagen
Listeria Ongepasteuriseerde zuivel, kant-en-klare vleeswaren, rauwe groenten Koorts, spierpijn, misselijkheid, diarree Enkele dagen tot weken Enkele dagen tot meerdere weken
Norovirus Besmet voedsel en water, vooral rauwe schelpdieren, rauwe groenten, fruit Misselijkheid, braken, diarree, buikpijn 12-48 uur Meestal 1-3 dagen
Hepatitis A Besmet voedsel of water, vaak rauwe of onvoldoende verhit schelpdieren, besmette groenten en fruit Koorts, vermoeidheid, misselijkheid, buikpijn, geelzucht 15-50 dagen Meestal enkele weken tot enkele maanden
Staphylococcus aureus Voedsel dat in contact is gekomen met de huid van geïnfecteerde personen, zoals sandwiches, gebakjes, salades Misselijkheid, braken, buikpijn, diarree 1-6 uur Meestal 1-3 dagen
Clostridium perfringens Niet goed gekoeld of verwarmd voedsel Buikpijn, diarree 6-24 uur Meestal 24-48 uur

Voedselvergiftiging of buikgriep?

Omdat de symptomen sterk op elkaar lijken, is het soms moeilijk om te weten of je een voedselvergiftiging of buikgriep hebt. Toch zijn er enkele kenmerken waar je op kunt letten.

Kenmerk Voedselvergiftiging Buikgriep
Oorzaken Bacteriën, virussen, parasieten of toxines in besmet voedsel of water Virussen zoals Norovirus, Rotavirus, Astrovirus of Adenovirus
Symptomen Gelijkaardig Gelijkaardig
Incubatietijd Binnen enkele uren tot enkele dagen na consumptie van besmet voedsel Meestal 12-48 uur na blootstelling aan het virus
Duur Meestal enkele uren tot een week Meestal 1-3 dagen, maar soms langer
Andere kenmerken Symptomen beginnen vaak plotseling en kunnen verband houden met het eten van een specifieke maaltijd of voedingsmiddel. Als meerdere mensen die hetzelfde voedsel hebben gegeten ziek worden, wijst dit vaak op voedselvergiftiging Symptomen beginnen vaak geleidelijker en verspreiden zich vaak van persoon tot persoon door contact met besmette oppervlakken, handen of voedsel

Wat te doen bij voedselvergiftiging?

Een voedselvergiftiging is geen pretje, maar gelukkig gaan de symptomen in de meeste gevallen vanzelf over. Belangrijke maatregelen zijn:

  • Rust: Zorg voor voldoende rust om je lichaam de kans te geven om te herstellen.
  • Hydratatie: Drink veel om uitdroging te voorkomen, vooral als je veel braakt of diarree hebt.
  • Lichte maaltijden: Begin met licht verteerbaar voedsel zoals toast en rijst zodra je je beter voelt, en vermijd vet, pittig en zwaar voedsel totdat je maag hersteld is.

Drinken bij diarree en overgeven

Bij diarree en overgeven is het belangrijk dat je extra vaak drinkt (2 of 3 liter per dag). Hoe meer diarree of overgeven, hoe meer je moet drinken om niet uit te drogen. Drink bijvoorbeeld elke keer een glas water, thee of bouillon nadat je diarree had. Drink kleine beetjes tegelijk als je overgeeft. Bijvoorbeeld elke 5 tot 10 minuten 1 of 2 slokken. Zo hou je toch wat vocht binnen. Als je je wat beter voelt, kun je langzaam weer wat meer in 1 keer gaan drinken. Als je ook koorts hebt, is drinken nog belangrijker.

Drink geen zoete dranken als de diarree langer dan 1 week duurt of steeds terugkomt. Dus geen appelsap, melk, energie-dranken, frisdranken en light-dranken (zoals cola light). Soms kunnen de darmen tijdelijk minder goed tegen deze drank als je diarree hebt (gehad).

Eten bij diarree en overgeven

Een paar dagen niet of minder eten is niet erg. Je hoeft jezelf niet te dwingen om te eten. Als je weer trek hebt, kun je weer eten waar je zin in hebt. Begin met kleine beetjes. Als je kunt eten, voel je je meestal meteen wat beter. Helemaal niet eten of een speciaal dieet is niet nodig. Bij buikkrampen kun je het beste kleine beetjes eten en drinken. Als er iets in je maag komt, merken je darmen dat ook. Soms krijg je dan weer een golf van diarree. Dat betekent niet dat je iets verkeerds gegeten hebt. Je maag en darmen zijn nog gevoelig. Ook als je in 1 keer veel drinkt, kun je meteen naar de wc moeten.

Medicijnen

Meestal zijn er geen medicijnen nodig. Er zijn 2 medicijnen die je soms kunt gebruiken:

  • ORS (Oral Rehydration Salts): Dit is een drankje met speciale suikers en zouten. Neem ORS als je meer kans hebt op uitdroging of al uitgedroogd bent.
  • Loperamide: Een medicijn om minder vaak te poepen. Het zorgt ervoor dat je minder vaak moet poepen. Je wordt er niet sneller beter door. Een bijwerking is verstopping. Slik het niet langer dan 2 dagen.

Medicijnen tegen bacteriën zijn bijna nooit nodig. De huisarts zal je geen medicijn tegen overgeven geven. Je wordt namelijk niet sneller beter door dit medicijn.

Hoe voorkom je voedselvergiftiging?

Omdat voorkomen altijd beter is dan genezen, is het belangrijk om regelmatig je handen met zeep en water te wassen. Zorg er ook voor dat voedsel goed gekookt is, vermijd kruisbesmetting en bewaar het op de juiste temperatuur.

Voorkom dat je anderen ziek maakt:

  • Was je handen met water en zeep.
  • Droog daarna je handen goed af met een schone handdoek of papieren doekjes. Gooi de doekjes meteen weg.
  • Was en droog je handen elke keer als je naar de wc bent geweest. En voordat je eten of drinken klaarmaakt.
  • Was gebruikte glazen, borden en bestek goed af.
  • Leg uit aan de mensen om je heen dat ze dezelfde adviezen moeten volgen.

Wanneer naar de dokter?

Als je na een voedselvergiftiging ernstige symptomen ervaart, zoals hoge koorts, bloed in de ontlasting of braaksel, langdurig braken of tekenen van uitdroging, dan is het belangrijk om zo snel mogelijk medische hulp te zoeken. Kwetsbare groepen, zoals ouderen, jonge kinderen, zwangere vrouwen en mensen met een verzwakt immuunsysteem, doen er goed aan om eerder medische hulp in te schakelen.

labels:

Zie ook: