Rode bietjes, je vindt ze heerlijk of je vindt ze verschrikkelijk. Gelukkig behoren veel mensen tot de eerste groep, want bieten zijn super gezond en daarom absoluut een aanrader. Maar waarom zijn ze zo gezond en wat doet het met je gezondheid?
Wat zijn rode bieten?
Rode bieten zijn familie van de suikerbiet, maar rode bieten zijn juist laag in calorieën. Het is een soort wortel, die ooit blank was en later de beroemde (en beruchte) rode kleur kreeg. Want dat rood is nogal hardnekkig. Je handen verkleuren als je bieten aanraakt en je moet zeker geen bietenspetters op je kleding krijgen. Die was je er moeilijk uit. In sommige dialecten worden rode bieten kroten genoemd.
Waarom zijn rode bieten zo gezond?
Bieten zijn echt super gezond! Het mag echt een superfood of powerfood genoemd worden. In het Moermandieet, dat vaak aangeraden wordt bij mensen die kanker hebben, spelen bieten een belangrijke rol vanwege alle goede eigenschappen. Rauwe bieten zijn nog gezonder dan gekookte bieten. Betanine en betalaïne geven de bieten de rode kleur (fytonutriënten).
Voedingsstoffen in rode bieten
Rode bieten zitten bomvol vitaminen en mineralen. Met bijna 1 mg ijzer per 100 gram is de rode biet een van de meest ijzerhoudende groenten. Daarnaast bevat deze krachtpatser onder andere magnesium, kalium, fosfor, ijzer, vitamine A, B en C, bètacaroteen en foliumzuur.
Bietjes bevatten veel vezels, een hoog gehalte immuun versterkende vitamine C en essentiële mineralen, zoals kalium (voor gezonde zenuwen en spieren), mangaan (goed voor botten, lever, nieren en pancreas). Daarnaast bevatten ze ook vitamine B11 of foliumzuur, wat het risico op aangeboren afwijking vermindert.
Ze bevatten behalve de belangrijke voedingsstoffen als eiwitten, fosfor, zink, vitamine B6, magnesium, kalium, koper en mangaan, ook aanzienlijke hoeveelheden vitamine A, vitamine C, calcium en ijzer. Ze bevatten zelfs meer ijzer dan spinazie!
Bieten bevatten de stof silica, die stimulerend is voor de productie van haar en nagels. Ook is het enorm goed voor de huid.
De rol van nitraat
Bieten bevatten nitraat. Nitraat heeft gunstige effecten voor je gezondheid, maar bij teveel inname kan het juist averechts werken. Toch zijn de nadelen vele malen kleiner dan de voordelen. Wel zit in bietensap relatief veel nitraat en bij dagelijkse grotere hoeveelheden bietensap, zou dit mogelijk toch kankerverwekkend kunnen zijn.
Gezondheidsvoordelen van rode bieten
Verlaagt de bloeddruk
Rode bieten zijn goed voor je bloeddruk. Het eten van rode bieten kan zorgen voor een lagere bloeddruk. Dat komt omdat er nitraten in rode biet zitten. Deze zorgen ervoor dat het stikstofmonoxidegehalte van het bloed stijgt en de bloedvaten verwijden, waardoor de bloedsomloop weer sneller gaat. Het eten van rode bietensap kan de bloeddruk in vier weken verlagen. Het consumeren van maar liefst 250ml bietensap per dag kan effectiever zijn dan de meeste antihypertensiva. Ook dit is waarschijnlijk te danken aan de nitraten in bieten. De stikstofmonoxide waarin het wordt omgezet, helpen de aderen te ontspannen en verwijden, waardoor de doorbloeding verbetert en de bloeddruk daalt.
De bietjes zouden hierdoor ook beschermen tegen hart- en vaatziekten én een cholesterolverlagende werking hebben. Een lagere bloeddruk zorgt voor minder kans op hart- en vaatziekten en is goed voor je nieren.
Verbetert sportprestaties
Rode bieten kunnen je sportprestaties verbeteren. Behalve effect op de bloeddruk, kunnen de nitraten in rode biet ook helpen de bloedcirculatie verbeteren. Het toegenomen stikstofmonoxidegehalte in het bloed zorgt voor betere doorbloeding van de spieren, waardoor je meer zuurstof kunt opnemen. Het effect daarvan is je sporten langer zou kunnen volhouden.
Onderzoek heeft aangetoond, dat mensen die voor het sporten bietensap dronken, het langer vol hielden. Dit komt door nitraten die in bieten zitten, die in het lichaam worden omgezet in stikstofmonoxide. Het verlaagt het zuurstofverbruik bij lage inspanningen en tolereert hoge inspanningen makkelijker.
Wetenschappers zijn van mening dat de nitraten in rode bieten ook helpen om de doorbloeding en de signalering van cellen en hormonen te verbeteren. Rode biet bleek ook het gebruik van adenosinetrifosfaat van de spieren te verminderen, wat de belangrijkste energiebron van het lichaam is.
Volgens een ander onderzoek gaf het eten van rode biet hardlopers ten opzichte van anderen die dat niet deden een bescheiden voorsprong van gemiddeld 41 seconden op een ronde van 5 kilometer. De reden hiervoor is het vermogen van rode bieten om de zuurstof-dragende capaciteit van het bloed te verbeteren.
Bieten kunnen ook de hoeveelheid zuurstof die er tijdens het doen van oefeningen wordt gebruikt verminderen. In onderzoeken die werden uitgevoerd met ratten die oefeningen moesten doen, werd er ontdekt dat een suppletie met bietensap de bloedtoevoer naar de ledematen kon verbeteren.
Boost het immuunsysteem
Rode bieten boosten je immuunsysteem. Van nature bevatten bieten veel antioxidanten. Dit zijn stoffen die het lichaam beschermen tegen vrije radicalen van buitenaf. Antioxidanten werken ontstekingsremmend en kunnen bijdragen aan een krachtiger immuunsysteem. Een van die antioxidanten is de stof betalaïnen, die naast een ontstekingsremmende werking ook de biet zijn kenmerkende dieprode kleur geeft.
Ze helpen o.a. tegen osteoporose, Alzheimer en versterken het immuunsysteem door de productie van antilichamen en witte bloedcellen te stimuleren.
Ondersteunt de lever en ontgifting
Bietjes zijn een unieke bron van betaïne, een voedingsstof die cellen, proteïnen en enzymen helpt beschermen. Daarnaast beschermt het organen, verbetert het vasculaire risicofactoren en helpt het een groot aantal chronische ziekten voorkomen. De betalainen in bieten helpen bij ontgifting (detox). Deze stof is namelijk in staat zich te binden met de moleculen van afvalstoffen om ze vervolgens af te voeren. Bieten staan daarom voornamelijk bekend voor het ontgiften van de lever en het bloed.
De aanwezigheid van calcium, betaïne, B-vitaminen, ijzer en antioxidanten maakt bieten een van de beste voedingsmiddelen voor de lever. De betaïne in bieten helpt de lever ook om toxines te verwijderen.
Mogelijke kankerpreventie
Bietenextract kan mogelijk borstkanker en kanker in de prostaat voorkomen. Bietensap bleek, samen met wortelextract, te helpen bij de behandeling van leukemie.
Verbetert de hersenfunctie
Het is bekend dat bieten door de oxygenatie van de somatomotorische cortex te bevorderen de neuroplasticiteit van de hersenen verbeteren. De nitraten in bieten worden, zoals we al hebben kunnen lezen, in ons lichaam omgezet in stikstofmonoxide. Deze stikstofmonoxide laat de hersencellen met elkaar communiceren, waardoor de gezondheid van de hersenen verbetert. Er is ook gebleken dat bietensap de ontwikkeling van de ziekte van Alzheimer kan voorkomen.
Goed voor zwangere vrouwen
Uit een onderzoek is gebleken dat bieten vooral vanwege hun nitraat-suppletie gunstig zijn voor zwangere vrouwen. Bieten zijn ook rijk aan foliumzuur, wat een zeer goede reden is voor zwangere vrouwen om ze op te nemen in hun dieet.
Helpt bij bloedarmoede
We weten allemaal dat een tekort aan ijzer bloedarmoede veroorzaakt. Volgens een rapport van de University of Maryland Medical Center zijn bieten ook rijk aan ijzer en kunnen ze bloedarmoede helpen bestrijden.
Afrodisiacum
Rode biet wordt al sinds de Romeinse tijd als afrodisiacum gebruikt. Bieten bevatten goede hoeveelheden borium wat een mineraal is dat direct gerelateerd is aan de productie van geslachtshormonen.
Gewichtsverlies
Een ander kenmerk dat van bieten het ideale voedsel voor gewichtsverlies maakt, is de natuurlijke zoetheid ervan. Dat is waarom je je kunstmatige zoetstof ermee kunt vervangen. Rode biet is rijk aan vezels, waardoor het een van de beste afslankproducten is.
Goed voor de huid
Er is vastgesteld dat het eten van rode biet de ontwikkeling van huidkanker voorkomt. We hebben al gezien dat de nitraten in bieten in het lichaam worden omgezet in stikstofmonoxide.
Bieten bevatten vitamine A en carotenoïden die je van binnenuit kunnen helpen. Ze bevatten ook een behoorlijke hoeveelheid luteïne wat een andere krachtige antioxidant is.
Behandeling van osteoporose
Een andere reden dat bieten goed zijn voor de behandeling van osteoporose is de aanwezigheid van silica. Het lichaam heeft dit mineraal nodig om calcium efficiënt te kunnen gebruiken.
Verlaagt homocysteïne niveaus
Volgens het University of Maryland Medical Center helpen betaïne-supplementen de niveaus van homocysteïne in het lichaam te verlagen.
Verschillende soorten bieten
Je hebt ook gele bieten! De gele biet is iets minder zoet en is ook erg gezond.
Ik ben wel in het plaatsje Chioggia geweest (dichtbij Venetië), maar ik hoorde eigenlijk zelf pas later van de chioggiabieten. Deze bieten zijn iets minder rood (mooi kleurenspel, leuk als je van kleurvariaties houdt op je bord) lekker zoet en knapperig. Daarom zijn ze heel geschikt om rauw te verwerken in een koude salade. Je kunt de chioggia biet ook goed roosteren.
Tegenwoordig komen bietjes niet alleen meer in rood, maar zijn ze er ook in geel, wit en … gestreept. Welke kies je, waar en wanneer?
- Gele bietjes smaken lekker zoet en zijn verkrijgbaar van half juli tot half april.
- De oerbiet (crapaudine) is niet rond zoals zijn familieleden, maar langwerpig. Hij heeft een heel diepe, krachtige aardse smaak, sterker nog dan die van de rode bietjes die we vandaag de dag vaak eten. Deze oerbiet wordt ook wel ‘lange biet’ genoemd.
- De witte biet is het zoetst van allemaal en is een echte zomerbiet.
- Chioggiabiet is echt een designbiet. Wat een pracht van een biet. Hij komt van oorsprong uit Venetië en heeft qua smaak iets weg van radijs. Een beetje pittige biet dus. Hij is een showstopper in elke salade. Kook hem niet te lang, dan verliest hij zijn patroon.
- Snijbiet is eigenlijk geen echte biet, maar een bladgroente zoals spinazie.
Hoe rode bieten te eten
Rode bieten kun je rauw en gekookt eten. Je kunt er smoothies van maken en het is heerlijk in een salade. Rauwe bieten zijn in verhouding gezonder. Dat komt doordat verhitting de betaïne (nog een belangrijke stof in bieten, o.a. voor een gezond homocysteïnegehalte) voor een deel inactiveert
Een manier is om bietensap te drinken. Je kunt rauwe bieten in je salade verwerken. Of je kunt bieten bakken.
Het loof kun je trouwens prima eten. Houd je niet zo van de aardse bietensmaak? Verwerk dan een wortel in je gerecht, dat verzacht de smaak. Zo lust iedereen bietjes.
Hoeveel rode bieten per dag?
Hoewel er geen specifieke dosering is, wordt rode biet meestal op basis van het nitraatgehalte gedoseerd. Het ideale nitraatgehalte is 6,4mg tot 12,8mg nitraat per 1 kg rode biet.
Maar anders dan dit is er geen specifieke manier om het aantal bieten dat schadelijk zou kunnen zijn aan te wijzen.
Toch is het aan te raden voorzichtig te zijn met bietensap en het te houden bij maximaal 1 glas per week. Het is namelijk nog niet bekend wat het effect op lange termijn is van veel bietensap drinken.
Je kunt ook afwisselen tussen verschillende kleuren groenten om er het meeste voordeel uit te halen. Bieten zijn een goede bron van vezels, foliumzuur, kalium en vitamine A en C.
Tips voor het kopen en bewaren van rode bieten
Beter is het om je rode bieten op de lokale markt te kopen. Kies alleen die bieten die klein en stevig zijn en een diepe kastanjebruine kleur hebben. Ze moeten ook een vlekkeloze schil en heldere bladeren hebben (zonder tekenen van verwelking). Kies ook voor harde en stevige wortels - dit betekent dat de bieten vers zijn omdat ze onlangs zijn geplukt. Als een biet groot is en een behaarde wortel heeft neem deze biet dan niet. Je bieten moeten maximaal 5 centimeter in diameter zijn. Een biet die groter is, betekent dat het vooral in het midden taai en houterig zal smaken. Dat wil je ook niet. Kleinere bieten zijn het beste.
Snijd zodra je thuis bent de bladeren en 2 centimeter van de wortel af. Je kunt bieten net als elke andere groente - in een goed afgesloten plastic zak- in de koelkast bewaren.
Vacuümverpakte bieten zijn voorgekookt en dat scheelt veel tijd, want winterbieten kook je gaar in om en nabij twee uur.
Rode bieten als natuurlijk kleurmiddel
Rode bieten zijn een natuurlijk kleurmiddel. Bietenrood oftewel E162 wordt in veel voedingsmiddelen gebruikt als natuurlijke kleurstof. Denk hierbij aardbeienijs of kersenkwark, maar ook aan het roze laagje van een tompoes. Maar bietenrood wordt niet alleen gebruikt in voeding. Rode bieten kunnen ook gebruikt worden als natuurlijk kleurmiddel voor textiel en soms zelfs haarverf.
Zowel zomer- als winterbieten hebben hun mooie dieprode tint te danken aan twee natuurlijke kleurstoffen: betanine en vulgaxanthine. Dit bietenrood wordt steeds vaker gebruikt als kleurstof in etenswaar nu karmijnrood - gemaakt van geplette luizen - meer en meer uit de gratie raakt.
Zelf merk je trouwens ook wel iets van die rode kleurstof als je bietjes eet. Kijk een paar uur na het eten van rode bieten maar eens in het toilet naar de kleur van je urine.
Receptinspiratie met rode bieten
Ook zo’n zin om vaker rode bietjes op tafel te zetten? Op PuurGezond vind je volop lekkere receptinspiratie met biet. Maak bijvoorbeeld eens lasagne van geroosterde zoete bietjes met geitenkaas, een rode bietentaart of een lekkere kleurrijke bietenhummus voor op brood of als dip. Of verwerk bietjes tot verrassende bieterballen of een bietenburger.
Gepoft, gekookt of in de soep. Een culinair hoogstandje die het verdient om herontdekt te worden.
Rode bieten brengen kleur aan je maaltijd, zijn verrassend veelzijdig en hebben ook nog eens een aantal indrukwekkende gezondheidsvoordelen.
labels:
