Het is geen geheim dat ik dol ben op Aziatische gerechten. Noedels, noedelsoepen, loempia’s en ook vrijwel alle rijstgerechten vind ik ongelofelijk lekker. Vandaag een keertje niet echt een recept maar wel een artikel met tips. Ik laat je namelijk zien hoe je zelf heel makkelijk rijst op smaak kunt brengen zodat je als bijgerecht niet die saaie witte rijstkorrels hebt, maar super lekkere rijst, dat je het zelfs zonder toppings naar binnen wilt schuiven.

De juiste rijst kiezen

Het begint allemaal met de rijst zelf. Kies je voor een lekkere, smaakvolle rijstkorrel dan ben je al een heel eind. Laat de witte rijst van Lassie dus alsjeblieft staan en kies voor een geurige variant. Pandan (lijkt een beetje op Jasmijn rijst) is mijn favoriet. Dan heb je ook nog Basmati rijst. In vergelijking met de Pandan rijst zijn daar de rijstkorrels wat langer van en de rijst kookt ook wat droger. Mijn favoriete rijstmerken uit de supermarkt zijn: Tilda en Alesie.

Over zilvervliesrijst zijn de meningen een beetje verdeeld. Als je kijkt op de verpakkingen van de verschillende soorten rijst, dan zul je zien dat ze allemaal een net iets andere bereidingswijze vragen.

Niet alle rijst is hetzelfde. Als je in de supermarkt of toko langs het rijstschap loopt, wordt dat al snel duidelijk. Er zijn zó veel soorten! Je hebt Surinaamse rijst, basmatirijst, pandanrijst, sushirijst, risottorijst en nog veel meer soorten.

Lange of korte korrel

Je kunt rijst grofweg verdelen in twee soorten: rijst met LANGE korrel en die met KORTE korrel. Het maakt niet uit welke naam de rijst heeft; met het blote oog kom je hiermee al een heel eind. Is de korrel erg langwerpig en dun? Dan is het langkorrelige rijst. Deze rijst is geschikt om in Indonesische, Antilliaanse en Surinaamse rijstgerechten te gebruiken. Het kookt mooi los en kan worden opgebakken als nasi.

Kortkorrelige rijst is (zoals de naam al doet vermoeden!) een stuk korter. Hierdoor lijken de korrels soms bijna rond. Deze rijst is geschikt voor het maken van sushi, risotto en rijstepap. De rijst plakt meer dan die met lange korrel. In Antilliaanse gerechten kun je deze rijst beter niet gebruiken… behalve dan voor taart of toetjes.

Parboiled en glutinous rice

Wanneer je in een Aziatische toko bent, zie je daarnaast nog twee andere soorten rijst die een vermelding verdienen: de ene is ‘parboiled rijst’. Deze rijst is voorgekookt en dus veel sneller klaar dan rauwe rijst. Je herkent de rijst aan de licht-doorschijnende en iets donkerdere korrels. Je kunt parboiled rijst prima gebruiken in Antilliaanse rijstgerechten. De korrels koken mooi los en kunnen na het koken worden opgebakken.

Daarnaast vind je soms ‘glutinous rice’. Dit is kleefrijst, die geschikt is voor Indonesische lemper of Chinese ‘lo mai kai’. Pakketjes, waarbij de rijst flink aan elkaar moet kleven. Eet je glutenvrij? Wees dan niet bang voor deze rijst. Want ondanks de naam zitten er nooit gluten in rijst!

Geschikte rijstsoorten voor Antilliaanse gerechten & nasi:
  • basmatirijst
  • Surinaamse rijst
  • pandan rijst
  • parboiled rijst

Gebroken korrels

Let daarnaast op de kwaliteit van de rijst: sommige rijstsoorten zijn goedkoper dan andere, omdat het om gebroken korrels gaat. Ondanks het fijne prijskaartje, kun je deze rijst beter vermijden. De kooktijd van de gebroken korrels is ongelijk, waardoor sommige korrels kapot koken terwijl anderen nog niet gaar zijn. Ook dit is prima voor pap of soep, maar niet voor gerechten waarbij je losse, ‘fluffy’ rijst wilt.

Rijst wassen

Rijst is een product dat veel zetmeel bevat. Witte rijst is daarnaast gepeld, waardoor het buitenste vliesje is verwijderd. Vaak ligt er op de rijstkorrels daarom een laagje zetmeel. Dit zetmeel heb je nodig om bijvoorbeeld een goede risotto te maken. Bij het maken van Antilliaanse gerechten of b.v. nasi is het laagje zetmeel ongewenst. Het zorgt er namelijk voor dat de rijst na het koken aan elkaar kleeft.

Om die reden wassen we de rijst altijd voor gebruik. Om dit te doen, meet je de juiste hoeveelheid rijst af voor je gerecht en de juiste hoeveelheid water. (Meestal is de verhouding hierbij 1 kopje rijst en 1,5 kopje water.) Doe dit samen in een pan en onthoud goed tot hoe hoog het water komt: Wanneer de rijst nat is, kun je het namelijk niet nog een keer afmeten!

Was de rijst nu 3 tot 5 keer met ruim, koud water. Wanneer het water dat je afgiet niet meer wit (maar doorzichtig) is, is de rijst voldoende gewassen. Vul de pan nu opnieuw met de juiste hoeveelheid water, voeg zout toe en kook de perfecte witte rijst.

Zelf kook ik rijst altijd op dezelfde manier en die werkt ook al-tijd. Ik neem altijd een theemok om de rijst in af te meten. Eén theemok gevuld met rijst is genoeg om met ons gezin van te eten (2 volwassenen + 2 kinderen). Allereerst wil je de rijst wassen tot het water dat eraf komt niet langer meer troebel is. Ook hier is niet iedereen het mee eens, maar tachtig procent van de tijd was ik de rijst wel. In de overige 20% van de gevallen heb ik er geen zin in - haha! Maar door de rijst te wassen spoel je een groot deel van het zetmeel om de rijstkorrels weg waardoor de rijst mooi droog kookt en niet plakt naderhand.

De juiste pan kiezen

Niet alle pannen zijn geschikt om rijst in te koken. Sommige mensen geven de voorkeur aan een speciale ‘rijstkoker’, en anderen zweren bij een pannetje op ’t gasfornuis. Ik hoor zelf bij de laatste groep. Doordat je zelf kunt bepalen hoe hoog het vuur gaat, wordt het resultaat vaak beter dan in een rijstkoker, waarbij het koken érg snel gaat.

Kies je ervoor om een pan te gebruiken? Neem er dan altijd één met een dikke bodem. Dit geleidt de warmte goed en voorkomt dat de rijst op de bodem verbrandt. Vermijd pannen van aluminium. Deze geven je juist de meeste kans op een verbrande bodem. En is de onderste laag rijst eenmaal verbrand, dan proef je dat in de hele pan met rijst!

Perfecte witte rijst koken

Vervolgens neem ik datzelfde kopje waar in ik zojuist de rijst heb afgemeten en die vul ik met 1,5 keer zoveel water als rijst. Dus: één kop rijst = 1,5 kopje met water.

Nu is het tijd om de perfecte witte rijst te koken. Wanneer je water, zout en/of kruiden hebt toegevoegd, breng je de pan met rijst aan de kook. Dit mag op laag of hoog vuur… maar blijf erbij! Wanneer de rijst kookt, zet je de pan op het allerlaagste pitje en doe je de deksel erop. Haal de deksel niet meer van de pan, ook niet om even te kijken! De rijst heeft namelijk alle stoom nodig om zacht en los te koken.

Breng het water met de rijst aan de kook, draai het vuur helemaal laag en doe het deksel op de pan. Laat de rijst nu 10 minuten koken, zonder de deksel van de pan af te halen. Laat de rijst na 10 minuten koken nog even 5 minuten stomen met de deksel op pan en het vuur uit en klaar!

Laat de rijst op het laagste pitje zo’n 12-15 minuten koken, afhankelijk van de gewenste gaarheid. Parboiled rijst kook je meestal zo’n 9 minuten.

LET OP: Sommige gasfornuizen zijn sterker dan anderen. Is op jouw fornuis (net als bij de onze) zelfs het kleinste pitje te sterk om de rijst zachtjes te garen? Gebruik dan een sudderplaatje onder je pan. Hierdoor wordt de hitte iets afgezwakt en nóg beter verdeeld!

Draai het vuur na de gewenste kooktijd uit en (belangrijk!): Laat de deksel nog minstens 10 minuten op de pan! Deze 10 minuten extra ‘stomen’ zijn ook weer nodig om een perfect resultaat te krijgen. Sla deze stap dus absoluut niet over.

Rijst bakken? Eerst afkoelen!

Als je de rijst gekookt wilt eten, kun je nu even met een vork door de pan roeren en opscheppen. Maar wil je de rijst verwerken in een gebakken gerecht zoals nasi? Schep het dan uit de pan in een grote kom of schaal en laat het helemaal afkoelen.

Bij het bakken van koude rijst loop je veel minder risico dat de rijst aan de bodem van de pan of wok blijft plakken. Het resultaat van je gebakken rijst wordt er dus ook veel beter van.

Hoeveel rijst per persoon?

Hoeveel rijst je per persoon moet koken? Je moet ongeveer 50 gram ongekookte rijst per persoon koken als je de rijst als bijgerecht bij je hoofdgerecht eet en 75 gram ongekookte rijst per persoon als je de rijst in je hoofdgerecht verwerkt. Nasi goreng is zo’n gerecht waarbij je de rijst in je hoofdgerecht verwerkt.

Rijst op smaak brengen

Goed, rijst op smaak brengen, hoe doen we dat? Kokosrijst is ontzéttend eenvoudig om te maken. De bereidingswijze van de rijst is namelijk exact zoals ik hem hierboven heb omschreven met water. In plaats van water gebruik je echter kokosmelk! Door de kokosmelk worden de rijstkorrels heerlijk zacht en krijgen ze een subtiele kokossmaak. Houd er echter wel rekening mee dat de rijst een beetje aan de bodem van de pan kan gaan plakken tijdens het koken. Als de kokosmelk heel dik is verdun ik het altijd een beetje met wat water.

Tot slot de allermakkelijkste tip: gebruik bouillon in plaats van water om de rijst in te koken. Zeker als je de kookmethode gebruikt zoals ik hem hierboven heb beschreven is dat top. De bouillon trekt helemaal in de rijst en dat zorgt natuurlijk voor extra smaak.

Bosui-olie is een van mijn meest favoriete oliën die er bestaan. Op Instagram heb ik er een tijdje geleden een Reel voor gemaakt waarin je precies kunt zien hoe je bosui-olie maakt.

Inmiddels heb ik het al wel duizend keer gezegd geloof ik, maar Everything Bagel Seasoning is overal lekker bij. De mix van maanzaadjes, sesamzaadjes, ui en knoflook doet iets met ieder gerecht! Schep een lepel Everything Bagel Seasoning door de gekookte rijst en klaar is kees. Ik gebruik dit heel veel wanneer ik een pokébowl maak.

Risotto maken

Een écht goede risotto maken, is moeilijker dan je denkt. Eenvoud is hét toverwoord in de Italiaanse keuken en dat geldt ook voor het bereiden van risotto. WMF legt uit.

De perfecte risotto is romig en glijdt als het ware over het bord bij het opscheppen. Verder hoort risotto, net als pasta, ‘al dente’ te gekookt te zijn. Dat betekent dat de rijst nog een kleine bite heeft en niet helemaal zacht is gekookt. De kunst is om de risotto vooral ook niet droog te koken…Blijft de risotto in een stijve homp op je bord staan? Dan heb je iets niet goed gedaan.

De basisregels voor perfecte risotto

Daarom geeft WMF de basisregels voor het maken van een perfecte risotto. Het begint bij het uitkiezen van de rijst. Risottorijst heeft een ronde korrel en bevat precies de goede hoeveelheid zetmeel om een romige risotto te creëren. Er zijn heel veel verschillende soorten risottorijst, waarvan Arborio de meest bekende is en bijna overal verkrijgbaar.

Risotto is een simpel gerecht met weinig ingrediënten, daarom is het belangrijk dat je met mooie ingrediënten werkt. Je kunt bouillon natuurlijk zelf maken in het weekend en invriezen in meerdere porties, maar bij de slager hebben ze vaak ook hele lekkere bouillon te koop. Probeer het eens, je proeft namelijk echt het verschil met de standaard blokjes van de supermarkt.

Risotto wordt romig doordat het zetmeel dat in de rijst zit loskomt bij het koken. Door de rijst eerst een paar minuten te bakken in boter en olie, voordat je de bouillon erbij giet, ontwikkel je die lekkere geroosterde en nootachtige smaak.

Om dit te voorkomen kun je de rijst eerst heel even te laten weken in een kom met koude bouillon. Roer even goed door en giet vervolgens af en bewaar de afgegoten bouillon. Zo gaat een deel van het zetmeel in de bouillon zitten en krijg je tijdens het koken zowel de geroosterde, nootachtige smaak, én die romigheid.

Blus de aangebakken rijst na een paar minuten af met een scheut witte wijn. Laat deze inkoken en giet de bouillon er daarna beetje bij beetje bij. Wacht steeds tot al het vocht is opgenomen, voordat je er weer een nieuwe scheut bouillon bijgooit. Dit vergt geduld, maar zorgt uiteindelijk voor een gelijkmatig gegaarde, romige risotto.

Het is heel belangrijk dat je risotto zachtjes pruttelen. De risottorijst mag vooral niet te hard garen, maar als je het vuur te laag zet, wordt de rijst nooit gaar. Het beste is om het vuur op de middelste stand te houden.

Door te roeren zorg je het zetmeel vrijkomt. Zo krijgt de rijst zijn romige structuur en brand de risotto tevens niet aan. Maar let op: want als je te veel roert, maak je de rijst kapot. Ook brengt roeren lucht in de risotto, waardoor het afkoelt en alles nog zo veel langer duurt.

De perfecte risotto is ‘al dente’ gekookt, oftefwel: beetgaar. Begin daarom na ongeveer twaalf minuten pruttelen met proeven. Als de rijst bijna ‘al dente’, draai je het vuur uit, doe je er nog een lepel bouillon bij, samen met een klont boter en lekker veel Parmezaanse kaas en sluit je de pan af met een deksel. Laat de risotto nog een minuut of twee staan.

Om naast de bouillon wat extra smaak aan de risotto toe te voegen is het lekker om een ui of sjalot toe te voegen. Snijd deze in hele kleine blokjes, ongeveer zo groot als de rijstkorrel, dan wordt de ui echt onderdeel van de risotto. Bak de ui eerst glazig, voordat je de rijst erbij doet.

Voeg eventuele extra smaakmakers zoals bospaddenstoelen, doperwten, pijnboompitten of groene asperges, pas op het allerlaatste moment toe, als de risotto al helemaal gaar is.

De juiste pan voor risotto

Kies voor een lage pan met een groot oppervlakte en een dikke bodem. Zo krijgen alle korrels even veel hitte en garen ze gelijkmatig. De WMF-hapjespan is uitstekend voor het maken van Risotto. Deze pan is gemaakt van hoogwaardig Cromargan® roestvrijstaal en heeft een TransTherm® universele bodem. Dankzij deze bodem wordt de warmte snel en gelijkmatig verdeeld door de hele pan. Samen met de Durit Select Pro anti-aanbaklaag zorgt dit ervoor dat de risotto niet zo snel aanbrandt.

Alternatieve kookmethoden

Rijst kan op verschillende manieren worden klaargemaakt. Stomen, zoals dat in Zuidoost-Azië wordt gedaan is eenvoudig, maar duurt vrij lang. Een van de makkelijkste manieren om rijst te koken is in ruim water. Bij het afgieten gaat dan wel wat smaak verloren.

Droog koken met net genoeg water dat door de rijst geheel wordt opgenomen kan ook, maar moet even afgemeten worden. Hierbij blijft alle smaak behouden. Droog koken kan in een rijstkoker, in een pan op het vuur en in de oven.

Stomen

Vul de onderste helft van een stoompan met water en breng het aan de kook. Bedek de bodem van het bovenste deel van de pan met bakpapier. Schep de rijst erop en zet dit deel van de pan op het onderste. Sluit de stoompan goed af en stoom de rijst op een matig hoog vuur in ca. 45 gaar. Voeg een scheutje ketjap asin of wat zout naar smaak toe.

Koken in ruim water

Breng in een ruime pan een flinke laag water met een scheutje ketjap asin (of wat zout) aan de kook. Voeg de rijst toe en kook deze zonder deksel in 8-10 minuten gaar. Test of de rijst gaar genoeg is, door een (koud geblazen) hapje te nemen, de korrels zijn dan niet meer hard, maar nog wel stevig. Afgieten en terug in de pan met een deksel erop nog 3 minuten laten staan.

Droogkoken in een pan

Spoel de rijst in een vergiet met koud water tot het waswater helder blijft. Doe de gewassen rijst met vocht (1 ½ hoeveelheid vocht op 1 hoeveelheid rijst) in een smalle pan met dikke bodem. Zet de pan op een hoog vuur, breng al roerende aan de kook. Zet het vuur laag en laat de rijst met een deksel op de pan in 8-10 minuten gaar worden. Zo nu en dan omscheppen. Test of de rijst gaar genoeg is, door een (koud geblazen) hapje te nemen, de korrels zijn dan niet meer hard, maar nog wel stevig. Laat de rijst zonder deksel 3 minuten staan.

Perfecte rijst met een Instant Pot

Rijst koken kan lastig zijn. Dus hoe maak je perfecte rijst met een Instant Pot? Als u de altijd populaire voorgekookte of langkorrelige witte rijst gebruikt, is het handige "Rice" Smart Program precies voor u gemaakt. Als u een ander soort rijst gebruikt, selecteert u het slimme programma "Pressure Cook" (in sommige modellen "Handmatig" genoemd).

Meet droge rijst af, zet apart. Wij raden aan om direct in de binnenpot te gebruiken. Spoel de rijst af en voeg de natte rijst toe aan het water in de binnenpan. Deze aanpak combineert grondig intern onderzoek en testen met de anekdotische ervaring van honderden thuiskoks die de perfecte rijst hebben geperfectioneerd in hun Instant Pots. Het is natuurlijk maar een startpunt om vanuit te werken. Ieders smaak is anders!

De reden waarom de 1:1 verhouding werkt, is dat het niet uitmaakt wat voor soort rijst je gebruikt, ze moeten allemaal dezelfde hoeveelheid water opnemen terwijl ze koken. Je bent waarschijnlijk gewend om veel meer water te gebruiken als je rijst kookt, maar als je gewone pannen of rijstkokers gebruikt, komt er veel stoom vrij. Voor dit recept wel.

Het spoelen van rijst verwijdert niet alleen wat zetmeel, maar het voegt ook een beetje extra water toe om de kleine hoeveelheid die verloren gaat door verdamping te compenseren. Hoewel de exacte hoeveelheid water die je gebruikt afhangt van hoe je je rijst lekker vindt, hangt de exacte tijd dat je je rijst kookt af van je specifieke omstandigheden. Hoogte kan bijvoorbeeld een groot verschil maken. Als je een grote hoeveelheid rijst kookt, moet je mogelijk een paar minuten extra aan de kooktijd toevoegen. Het doel is om te stoppen met koken als al het water door de rijst is opgenomen.

Als je haast hebt, raden we aan om Natural Release 10 minuten te gebruiken voordat je de rest van de druk laat ontsnappen met Quick Release. Raak de stoomafgifte pas aan als er minimaal 10 minuten zijn verstreken. Heb je een Quick Release gedaan? Zorg er ook voor dat "Keep Warm" is uitgeschakeld.

We raden aan om minimaal 1 kop droge rijst direct in de binnenpot te doen.

Smaak toevoegen aan Instant Pot rijst

Vervang een deel van of al het water dat je gebruikt door een andere vloeistof, zoals kippen-, rundvlees- of groentebouillon. Het hoeft niet, maar je kunt zeker zout of boter toevoegen als je wilt. Veel mensen houden van een snufje zout of een eetlepel of twee boter die voor het koken wordt toegevoegd.

Knapperige gebakken rijst

Veel rijstgerechten beginnen met het koken van de witte korrels. Dat hoeft voor dit recept niet, als je een restje rijst van de Chinees hebt. Of als er rijst van gisteren in de koelkast staat, jij bofferd. Als ik rijst maak, kook ik meestal extra om dat soort overvloed te creëren.

Het afkoelen duurt niet zo lang: als je de rijst dun uitspreidt (op een schoon dienblad, bijvoorbeeld) ben je in een uur een eind. Veel plekken op het internet worden overigens zenuwachtig van rijst bewaren na het koken. Blijkbaar is hij gevoelig voor bacteriën en moet je oppassen met gekookte rijst bewaren. Bij ons staat rijst regelmatig een paar dagen in de koelkast en we zijn er nog niet ziek van geworden. Maar misschien hebben we gewoon geluk gehad. De meeste sites lijken het erover eens dat 1 à 2 dagen in de koelkast geen probleem is. Ga je rijst bewaren in de vriezer, dan kun je maanden vooruit.

Zorg in ieder geval dat de boel snel afkoelt en fluks in de koelkast (of vriezer) terechtkomt als je gare rijst wilt bewaren. Daarvoor helpt het uitspreiden over een groot oppervlak. Als je echt bang bent voor bederf, kun je je pan in een gootsteen met water en ijsblokjes zetten en omscheppen tot alles koud is.

Hoe je ook aan je gare rijst komt, het is hoog tijd om hem te bakken. Dat wordt leuk, want dit is geen gebakken rijst recept zoals andere gebakken rijst recepten. Het doel van rijst opbakken is meestal om rijst zoveel mogelijk smaak op te laten slurpen. In dit recept ga je de gekookte rijst echter opbakken in olie, niets meer. Dat maakt hem knapperig en versterkt zijn eigen smaak. We gaan dus eigenlijk gewoon heel lekkere rijst maken.

Het voordeel van deze manier van rijst bakken is dat je weinig hoeft te doen. Je moet zorgen dat je gare rijst hebt. Je moet een koekenpan met olie heet laten worden. Verder heb je vooral geduld nodig. Nadat je de rijst in de koekenpan hebt geschept, moet je namelijk een minuut of vijf wachten tot de onderkant goudbruin is en de rijst naar popcorn ruikt. Dan draai je hem om, moet je weer even geduld hebben en boem. Je kunt de rijst ook in de wok maken.

Zorg in een wok wel dat je de rijst in een dunne laag over het oppervlak uitspreidt. Een volle wok met rijst in een berg is een glorieus gezicht, maar niet als knapperige rijst je doel is.

Na het wachten tot alles goudbruin is ben je in klaar met het eerste deel van gebakken rijst maken. Haal even diep adem boven de pan en krijg een grote grijns op je gezicht van de geur. Ja, die heerlijkheid heb jij veroorzaakt. Knapperd. Maar blijf nog even in de keuken. Het (tweede) geheim van deze rijst is de dressing die je erover lepelt.

De basis van de dressing is lente-ui. Met geraspte gember, rijstazijn en olie maak je daar een supersmaakvolle dressing van. De dressing zou droge rijst nog lekker maken, maar in combinatie met knapperige rijst is hij echt steengoed. Samen toveren ze je met elke hap naar een straathoek in Azië.

Welke groenten je kiest, hangt af van wat er in je koelkast ligt. Dunne plakjes komkommer en geraspte wortel kan ik bijvoorbeeld bijna altijd tevoorschijn toveren. Blokjes paprika smaken er lekker bij en op dagen dat je je chic voelt is gestoomde groene asperge een goed idee. Fijngesneden rauwe bloemkool kan ook. Snijd je groenten vrij klein, zodat je verschillende smaken op je lepel kunt laden.

Gebakken rijst met ei is één van de meest doeltreffende eetcombinaties die ik ken. Zodra er ei op ligt, gaat een bord rijst van “prima” naar “oeh, geef me meer”. Mijn favoriet hier is een spiegelei met knapperige randjes aan het wit en een vloeibare dooier. Dat effect krijg je door een pan loeiheet te laten worden, er een flinke scheut olie in te gieten en er dan je ei in te breken. Het wit is in no time gaar met bruine randjes, terwijl de dooier geen tijd heeft om te stollen.

labels:

Zie ook: