In een wereld waarin gezondheid en bewust consumeren steeds belangrijker worden, is het essentieel om te weten wat je eet. De meeste mensen weten wel dat witbrood niet zo goed voor ons is. Maar hoe kies je nu een gezond brood? Hoe donkerder, hoe beter en het liefst ook met pitjes erop? Hoe weet je of dit klopt?

Dit artikel werpt een licht op de vraag: "Waarom is bruin brood bruin?" en helpt je de juiste keuze te maken bij het kopen van brood.

Wat Is Bruin Brood?

Bruinbrood is brood dat wordt gebakken van (tarwe)meel. Meel of tarwemeel is een combinatie van bloem en volkorenmeel. Meestal is dat in een verhouding van 50/50. Hierin zit niet alleen het binnenste deel van de graankorrel (zogenaamde meelkern) maar ook een deel van de zemelen en kiemen (buitenkant graankorrel). Het gebruik van de naam "tarwebrood" of "bruinbrood" is wettelijk vastgelegd.

Een brood mag alleen "tarwebrood" of "bruinbrood" genoemd worden, als het om brood gaat waarvan tarwemeel, al dan niet gemengd met gebroken tarwe en tarwevlokken, het voornaamste bestanddeel is en waarin zemelen met het blote oog waarneembaar zijn.

De Kleur van Brood: Wat Betekent Het?

De bruine kleur zegt niet altijd iets over de gezondheid van het brood. Vezelrijke broodsoorten zoals volkorenbrood, roggebrood en bruinbrood zijn donkerder van kleur dan minder vezelrijke broodsoorten zoals witbrood. Maar soms wordt brood donkerder gemaakt met geroosterd moutmeel of gekarameliseerde suiker. Hierdoor kan brood dat is gebakken met witte bloem er donker uitzien, ook al ontbreken daarin de vezels en voedingstoffen die wel in volkorenbrood zitten. Dat brood donkerder is, betekent dus niet per se dat het ook gezonder is.

Wat wel lichtelijk verwarrend is, is dat de daadwerkelijke kleur van brood niet zoveel zegt over de voedingswaarde ervan. Al die lekkere ingrediënten doen iets met het uiterlijk van het brood natuurlijk, maar niet altijd met de voedingswaarde.

Hoe Krijgt Brood Zijn Kleur?

Geen nood: brood wordt niet ‘geverfd’. Er gaat geen bakker met een kwast of met kleurmiddel aan de slag. Maar verschillende ingrediënten, kunnen de kleur van brood wel donkerder of lichter maken dan je misschien verwacht. Vooral moutmeel, dat ontstaat bij het laten kiemen van tarwe- en gerstekorrels, geeft een specifieke smaak en een donkere kleur. Het wordt bijvoorbeeld ingezet om bieren een speciale smaak en kleur te geven. Daar komt dus het ‘verffabeltje’ vandaan.

Maar hoewel mout een kenmerkende smaak en een donkerdere kleur geeft aan brood, heeft het verder geen effect op de voedingswaarde. Geen reden tot zorgen dus. Er wordt van alles gedaan om brood lekker, aantrekkelijk en ook voedzaam te maken. We strooien met bloem, (mout)meel, zaden en pitten, soms zelfs noten en rozijnen, en we mixen verschillende soorten granen. Zo maken we voor ieder wat wils.

De Voedingswaarde van Brood

Brood bevat om te beginnen belangrijke voedingstoffen bevatten, zoals vitamines, mineralen en koolhydraten. Koolhydraten zijn voornamelijk een brandstof voor ons lichaam, dus brood geeft ons energie! De granen in het brood leveren belangrijke vezels, die nodig zijn voor je darmen. Deze vezels geven een verzadigend gevoel, helpen bij een goede stoelgang en vertragen de opname van glucose (afkomstig uit koolhydraten) in het bloed.

Hiernaast bevat brood gejodeerd zout. Jodium speelt een grote rol in het aanmaken van schildklierhormonen. Deze hormonen zijn verantwoordelijk voor de ontwikkeling van het zenuwstelsel, stofwisseling en groei. Als je te weinig jodium binnenkrijgt, kan je schildklier trager gaan werken en zelfs opzwellen [2]. Brood draagt dus bij aan het binnenkrijgen van genoeg jodium.

Verschillen Tussen Broodsoorten

Wat is dan het verschil in de soorten broden? Dit heeft vooral te maken met in hoeverre de graankorrel is bewerkt. Volkorenbrood bevat 100% volkorenmeel. Dat wil dus zeggen: de graankorrel is geplet, maar het vliesje is er niet uit gezeefd. Hierdoor bevat het nog alle voedingsstoffen en vooral ook vezels zoals de natuur het bedoeld heeft. Bij andere soorten brood, zoals witbrood en bruinbrood is het meel (deels) gezeefd. Hierdoor zijn dus die voedingsstoffen en vezels voor een gedeelte verloren gegaan.

Uiteindelijk zijn alle broodsoorten terug te brengen naar wit, bruin of volkoren. Door gebruik van zaden, noten, moutmeel en verschillende graansoorten (tarwe, spelt, rogge, noem maar op) ontstaan echter tal van variëteiten.

Witbrood

Bakkers maken witbrood van bloem: het gemalen binnenste van de graankorrel, dat de meelkern heet. Het witte poeder dat ontstaat is op zichzelf weinig voedzaam. Het voedzame deel, de buitenkant, bevat vezels, vitamines en mineralen en gaat verloren.

Bruinbrood

Bij het maken van bruinbrood wordt er een mix van bloem en volkorenmeel gebruikt. Volkorenmeel ontstaat als alle onderdelen van de graankorrel - en dus niet alleen het binnenste deel zoals bij wit brood - worden gebruikt. Door de mix van bloem en volkorenmeel bevat bruinbrood meer voedingstoffen dan witbrood, maar minder dan volkorenbrood, waarvoor alleen volkorenmeel wordt gebruikt.

Volkorenbrood

Volkorenmeel bevat alle onderdelen van de graankorrel: de meelkern, de zemel én de kiem in hun natuurlijke verhouding. Brood mag alleen volkoren heten, wanneer alle onderdelen van de hele graankorrel in zijn natuurlijk verhouding wordt gebruikt. Bijvoorbeeld door het gebruik van volkorenmeel. Of het meel nu fijn of grof gemalen is, maakt geen verschil. Het blijft volkorenbrood.

Meergranenbrood

De naam zegt het al: meergranenbrood is gemaakt van ten minste 3 verschillende graansoorten, bijvoorbeeld tarwe, gerst en rogge. Vaak voegen bakkers ook nog extra zaden, pitten of noten toe. Bakkers maken meergranenbrood op basis van bloem, volkorenmeel of een combinatie daarvan. Meergranenbrood komt dus voor in de soorten wit, bruin en volkoren.

Meergranenbrood moet uit minimaal 3 verschillende graansoorten bestaan. Bestaat een brood uit 2 graansoorten, dan moeten zij allebei in de naam staan. En de graansoort die het meest wordt gebruikt, moet ook het eerst worden genoemd. Bijvoorbeeld: tarwe-maïsbrood. Op het ingrediëntenlijstje kun je zien hoeveel er van elke graansoort in zit. Meergranenbrood kan van volkorenmeel zijn gemaakt, maar dat hoeft niet.

Hoe Kies Je Een Gezond Brood?

Om je het gevoel te geven dat je gezond eet of een bewuste keuze maakt. Richt je altijd op het etiket om het zeker te weten. Heeft het brood een donkere kleur, maar bestaat het voornamelijk uit (tarwe)bloem? Dan heb je te maken met witbrood in een bruin jasje. Aan dit brood wordt vaak moutmeel of gekarameliseerde suiker toegevoegd. Daardoor lijkt het of je bruinbrood eet, maar eigenlijk eet je witbrood met een kleurtje. Is het hoofdingrediënt van je brood (tarwe)bloem; dan heb je ongeacht de naam te maken met een witbrood in bruin jasje.

Sinds 1 juli 2022 moet volgens de Warenwetbesluit Meel en Brood op staan of een brood wit-, bruin- of volkoren is [3]. De kleur van het brood zegt niet automatisch over hoe gezond een brood is. Een donkerbrood kan net zo goed een witbrood met een donker jasje zijn.

Wil je weten of het van volkorenmeel gemaakt is, dan kun je dat het beste even vragen bij de bakker. In de supermarkt, waar het voorverpakt is, kun je het op het etiket lezen.

Check dus altijd even het etiket of er genoeg vezels in zitten en of het brood van 100% (volkoren)meel is gemaakt!

Tips voor het Kiezen van Gezond Brood:

  • Lees het etiket: Kijk naar de ingrediëntenlijst en het vezelgehalte.
  • Kies volkorenbrood: Volkorenbrood bevat de meeste voedingsstoffen en vezels.
  • Vraag het na: Bij de bakker kun je vragen naar de ingrediënten en het type meel dat gebruikt is.

Bruin Brood Is Gekleurd Witbrood?

Donker brood oogt vaak heel gezond, maar dit kan misleidend zijn. Donker brood wordt bijgekleurd met moutmeel. Kortgezegd is moutmeel geroosterde, gekiemde korrels die een donkere kleur geven aan het brood.

Brood kan een donkerdere kleur krijgen door mout. Mout kun je toevoegen aan witbrood, maar ook aan bruin en volkoren. Brood krijgt dan een bruinere kleur en een andere smaak. Een smaak die veel Nederlanders weten te waarderen. Maar mout levert geen extra voedingsstoffen. Aan de kleur kun je dus niet zien of je een wit-, bruin- of volkorenbrood hebt.

Conclusie

De kleur van het brood zegt niks over de voedingsstoffen die in het brood zitten. Sommige broden worden donkerder gemaakt met gebrande mout of gekarameliseerde suiker. Zo kan brood gemaakt worden van witte (minder vezelrijke) bloem en er toch donker uitzien, alleen mist het de goede voedingsstoffen van vezelrijk volkorenmeel.

Referenties

  1. Priebe, M., Hagedoorn, R., Tabak, S., Vonk, R. (2014). Koolhydraten. In: Informatorium Voeding en Diëtetiek - Voedingsleer. Bohn Stafleu van Loghum, Houten.
  2. Elte, J., Eskes, S. (2011). Voeding en functiestoornissen van de schildklier. In: van Binsbergen, J., van Dommelen, J., Geleijnse, J., van der Laan, J. (eds) Het voeding formularium. Bohn Stafleu van Loghum, Houten.
  3. Warenwetbesluit Meel en brood. (2020, 1 juli).

labels: #Brood

Zie ook: