Voor echte koffieliefhebbers is het drinken van koffie misschien wel net zo normaal als het drinken van water. Niet dat we er niet van genieten, integendeel zelfs, maar het is een gewoonte waar we nu eenmaal heel vertrouwd mee zijn. Maar weet jij wel hoe deze heerlijke drank uiteindelijk in jouw kopje terecht komt? Het begint allemaal bij een koffieplant. Maar een koffieplant, hoe maak je daar eigenlijk koffie van? En hoe wordt koffie gemaakt? Wij leggen hier het hele proces uit, van bes tot bakkie pleur. Deze reis die koffie aflegt is een intensieve en interessante reis die je niet wilt missen.

Van Zaadje tot Koffiebes

Koffie, onze geliefde ‘Anders Koffie’ drankje, heeft een opmerkelijke reis vanaf de koffieplant tot in jouw kopje. Het begint allemaal met een bijzonder feitje. Want wist je dat een koffieplant er maar liefst drie tot vijf jaar over doet om haar eerste besjes te ontwikkelen? Drie tot vijf jaar… dat is echt een hele lange tijd. We zeiden al: het is een behoorlijk indrukwekkend proces. En het vereist (zoals je misschien al snapte) best wel wat geduld.

Ontkiemen

Zodra het zaadje geplant is, duurt het ongeveer drie tot vier weken voordat deze gaat ontkiemen. Er ontstaan dan voor het eerst kleine worteltjes onder de grond. Na weer drie tot vier weken komt het steeltje tevoorschijn. Deze steekt boven de grond uit en is van boven bedekt met pergamino, een harde schil. Tien tot twaalf weken later valt deze schil eraf. Er komen vervolgens langzaam donkergroene blaadjes aan de steel tevoorschijn, die in een soort gespiegelde paren uitbloeien.

Leuk om te weten: koffiezaadjes moeten snel gezaaid worden. Hoe langer men daarmee wacht, hoe meer kiemvermogen het zaadje verliest. Duurt het langer dan drie maanden voordat de zaadjes geplant worden? Dan gaat het kiemvermogen al met 25% achteruit. Bij vijftien maanden is het kiemvermogen van de zaadjes zelfs helemaal verdwenen en kun je er eigenlijk niets meer mee.

Het Rijpings- en Oogstproces

Vanaf het moment dat de eerste donkergroene blaadjes uitkomen, duurt het dus nog drie tot vijf jaar voordat de eerste koffiebesjes verschijnen. Pas dan begint de koffieplant koffiebessen te produceren. Met een hoogwaardige koffieplant begint de volgende fase van het koffieproductieproces. Het kost de besjes dan nog ongeveer zes tot negen (meestal ongeveer acht) maanden de tijd voordat ze volgroeid zijn en geoogst kunnen worden. Het vergt doorgaans 8 tot 12 maanden voordat een koffiebes volledig rijp is en klaar is om geoogst te worden. Om de hoogste kwaliteit te waarborgen, worden uitsluitend rijpe koffiebessen met de perfecte rode kleur geplukt. Dit oogstproces, waarbij alleen de ‘perfect rode’ koffiebessen worden verzameld, is tijdrovend en arbeidsintensief, omdat het met de hand wordt uitgevoerd. De kleur van de koffiebesjes verandert in deze periode langzaam van groen naar rood.

Koffieplanten groeien en bloeien het best na regentijd. Als de eerste regen van de regenperiode uitblijft, dan zullen de bessen minder snel rijpen. Het gevolg is dat de bessen niet even rijp zijn, en dat er dus een mix van rode en groene bessen aan de plant zal zitten. Daarom gebeurt het plukken van de koffiebessen vaak met de hand. Soms worden ook alle bessen aan de planten in een grote bak met water gedaan, waarna de rijpe koffiebessen zullen zinken en de onrijpe koffiebessen blijven drijven. De onrijpe bessen worden vervolgens gescheiden van de rijpe bessen.

Leuk om te weten: koffieplanten groeien het best op plekken rond de evenaar. Daar is het namelijk lekker warm, regenachtig en wat hoger gelegen: perfecte omstandigheden voor vruchtbare grond. Je vindt de Arabica bonen bijvoorbeeld in landen als Kenia, Colombia, Ethiopië, Peru, Costa Rica en Panama, terwijl je de Robusta bonen tegenkomt in landen als Thailand, Vietnam en India. Koffiebonen komen dus niet uit Italië - in tegenstelling tot wat veel mensen denken 🤯.

Het Nat- en Droogproces

Een koffiebes bestaat uit twee hoofdonderdelen: het vruchtvlees en de koffieboon. Om de koffieboon te kunnen gebruiken, ondergaat de koffiebes een proces waarbij het vruchtvlees wordt verwijderd. De eerste methode, bekend als de ‘washed’ methode, omvat het gebruik van stromend water om het vruchtvlees van de koffieboon te scheiden. Als de rijpe bessen geselecteerd zijn, dan worden ze onder water door een rooster heen geperst. Zo wordt het vruchtvlees van de bessen verwijderd. De koffiebessen gaan hierna in een machine, die de besjes verder borstelt totdat al het vruchtvlees is verwijderd. Na dit proces wordt het vruchtvlees zorgvuldig gepeld. Koffiebonen die op deze manier worden verkregen, staan bekend om hun milde en consistente smaak. De zaadjes die overblijven, zijn de koffiebonen. Aan de andere kant is er de ‘unwashed’ methode. Hierbij worden de koffiebessen op natuurlijke wijze in de zon gedroogd. Zodra ze volledig zijn opgedroogd, worden de koffiebonen uit de rozijnachtige koffiebes geperst. De unwashed koffiebonen behouden meer van hun natuurlijke suikers en hebben vaak een complexer en diverser smaakprofiel.

Eenmaal uit de machine worden de bonen op een grote tafel of op de grond gelegd, zodat ze kunnen drogen in de zon. Om de paar uur worden de bonen flink door elkaar geschud. Dat zorgt ervoor dat de bonen aan alle kanten goed kunnen drogen. Om tijd te besparen, worden de koffiebonen soms ook gedroogd in grote, speciale ovens. Het is al met al een best nauwkeurig werkje, want de koffiebonen mogen uiteindelijk ook weer niet té droog worden.

Leuk om te weten: er zijn verschillende soorten verwerkingsmethodes van koffie, namelijk de ongewassen, de gewassen en de halfgewassen methode. Deze methodes hebben allemaal veel invloed op het uiteindelijke smaakprofiel van de koffieboon.

Het Selectieproces

Nadat het vruchtvlees is verwijderd, ondergaan de koffiebonen een sortering op grootte, waarbij de regel geldt: hoe groter de koffieboon, hoe hoger de kwaliteit. Zodra de bonen droog zijn, worden ze nog een keer goed geborsteld. Hierdoor gaan de allerlaatste ongewenste laagjes van de bonen af. De koffiebonen worden vervolgens zorgvuldig geselecteerd op basis van kwaliteit. Sommige machinaal, sommige handmatig. Met name specialty coffee wordt doorgaans handmatig geselecteerd, zodat echt alleen de perfecte boontjes overblijven. Goedkopere koffiebonen worden machinaal geselecteerd, vooral om de kosten te drukken. Deze koffiebonen worden meestal verkocht voor ‘blends’ of belanden in de verpakkingen die je in de supermarkt aantreft.

Branden en Verpakken

Als laatste stap in het proces van koffiebes tot koffiekopje, worden de groene bonen geroosterd door een koffiebrander. Tijdens het branden ondergaan de koffiebonen een karamelisatie van de aanwezige suikers, wat resulteert in de herkenbare bruine kleur van koffie. Dat gebeurt in een soort grote ‘oven’ die de koffiebonen gelijkmatig opwarmt. Het is van essentieel belang om de koffiebonen direct na het branden af te koelen, waardoor overmatig doorgaren wordt voorkomen en de kwaliteit behouden blijft. Dit proces zorgt voor de kenmerkende geuren, smaken en kleur van de koffie. Hoe langer een koffieboon wordt geroosterd, hoe donkerder deze wordt. Ook zul je merken dat de smaak wat wranger, assiger en meer ‘verbrand’ zal zijn. Dit is vaak die typische bittere koffiesmaak. Een goede specialty coffee roaster zal zover meestal niet gaan en brandt de koffiebonen vaak lichter. Deze lichtere branding zorgt voor meer acidische (= zure), zoete en florale smaken. Bij Anders Koffie wordt het brandproces van de koffiebonen uitgevoerd met behulp van een Loring koffiebrander. De keuze voor deze specifieke brander is gebaseerd op zijn geavanceerde technologie en precisie. De Loring koffiebrander staat bekend om zijn efficiëntie en milieuvriendelijkheid. De Loring koffiebrander maakt gebruik van een gesloten systeem dat warmte circuleert, waardoor de rook en gassen die vrijkomen tijdens het branden worden hergebruikt. Dit resulteert in aanzienlijk minder emissies en een lagere impact op het milieu vergeleken met traditionele branders. Bovendien maakt de gecontroleerde omgeving van de Loring het mogelijk om de brandtijd, temperatuur en andere variabelen nauwkeurig te regelen, wat leidt tot consistente en hoogwaardige koffieproductie. Het gebruik van de Loring koffiebrander bij Anders Koffie onderstreept het streven naar zowel kwaliteit als duurzaamheid in het brandproces. De geavanceerde technologie van deze brander draagt bij aan de ontwikkeling van unieke smaakprofielen en aroma’s, terwijl het ook een duurzame keuze is. Hierna zijn de bonen klaar voor distributie. Een deel zal ongemalen verpakt worden, terwijl ook een deel gemalen wordt en soms zelfs vacuüm wordt verpakt. De bonen zullen daarna aan winkels, cafés en restaurants worden geleverd. Veel koffiebranders verkopen hun koffie natuurlijk ook in de branderij of in hun eigen koffiebar.

Verschillende Brandingsgraden:

  • Licht gebrand: Deze bonen zorgen voor een frisse smaak. Koffie van licht gebrande bonen is licht zoet met een zure ondertoon. Deze bonen worden meestal als filterkoffie gedronken.
  • Medium gebrand: De koffiebonen die medium gebrand zijn zorgen voor diverse koffie. Ze hebben een vollere body dan licht gebrande bonen. Deze bonen worden vaak voor filterkoffie of espresso gebruikt.
  • Donker gebrand: Wil je een koffie met een ietwat bittere smaak? Donker gebrande koffie is dan de juiste keuze. Het heeft vaak een chocolade- en karamelachtige ondertoon.

Koffie wordt op veel verschillende manieren verpakt en verkocht. Er is bijvoorbeeld gemalen koffie, koffiebonen of koffiepads. De keuze is reuze. Er bestaan ook melanges waarin verschillende soorten koffiebonen samen worden gevoegd. Een bekende melange is die van Arabica en Robusta. Door deze twee bonen te mengen ontstaat er een ietwat bittere koffie met body.

Het Zetten van de Koffie

En dan… wordt er eindelijk écht koffie van gemaakt! Nu zijn we bij de laatste stap beland: het zetten van de koffie. Dit kan in een luxe elektrisch koffiezetapparaat, maar ook met behulp van een percolator. Of met een Aeropress. Of met een Hario V60. Het is maar net over welk apparaat of welke zetmethode jij (of jouw favoriete koffietentje) beschikt en waar je zin in hebt. Er zijn talloze manieren om koffie te zetten, zoals met een espressomachine, percolator, filterkoffiezetapparaat, of met de hand met behulp van methoden zoals de pour-over of AeroPress. Water gaat door de gemalen koffie en extraheert de smaken uit de koffie. De tijd, hoeveelheid water en de druk waarmee het water door de koffie wordt geduwd bepaald de uiteindelijke smaak van het bakkie koffie.

Hoe dan ook, je weet nu wat er allemaal moet gebeuren voordat jij van jouw kopje koffie kunt genieten. Dat is nogal wat, toch? Wij vinden het in ieder geval een bijzonder mooi proces en genieten daardoor met nóg meer bewondering van onze kop koffie.

labels:

Zie ook: