Om je gezond te voelen, is niet alleen wat je eet van belang, maar ook wannéér je wat eet. Je staat er misschien niet zo bij stil, maar alles wat je eet heeft z’n eigen ‘spijsverteringstijd’. Zo verlaat fruit je maag binnen no time terwijl eiwitten er gerust 4 tot 7 uur vertoeven.

Spijsverteringstijden van Verschillende Voedingsgroepen

Zo is een appel je maag binnen een uur gepasseerd, maar doet zetmeel er gerust 3 uur over. Alleen bladgroenten vormen een uitzondering en kun je goed combineren met fruit. Deze groenten zijn namelijk neutraal en verteren snel.

Gelet op de verschillende verteringstijden is een fruitontbijt een goed idee. Fruit verlaat je maag snel. Rond lunchtijd is je maag dan weer helemaal leeg en klaar voor de volgende maaltijd. Zetmeel kun je het beste eten tijdens de lunch en eiwitten ’s avonds.

Dit betekent echter niet dat je nu in één keer je hele eetpatroon moet omgooien. Daar krijg je waarschijnlijk alleen maar stress van. Wat je wél zou kunnen proberen is één of twee dagen eten volgens de spijsverteringsklok. Je merkt al snel of je je daar prettig bij voelt en wat het effect is op je energie en darmen. Of maak je ontbijtsmoothie een keer met fruit en bladgroenten.

Het Spijsverteringsproces in Detail

Eten, het begint eigenlijk al voordat je ook maar een hap of een slok hebt genomen. Denk er maar eens over na, je hebt honger en denkt, waar heb ik zin in. Je kijkt in de koelkast en ziet of ruikt iets lekkers en eigenlijk kun je niet wachten om je tanden erin te zetten. Je begint te watertanden. Je hersenen bereiden je lichaam daarmee al voor het verteren van voedsel.

Want speeksel zet het verteringsproces in gang. Als je voedsel doorslikt, reist het - via je slokdarm - binnen een paar minuten door naar je maag. Eenmaal aangekomen in je slokdarm, wordt het eten naar je maag geduwd. Dit noemen we een peristaltische beweging. Je slokdarm is namelijk een sterke spier, die kan duwen en knijpen.

Maar zoals je weet, maakt goed kauwen en niet te grote happen, het wel makkelijker voor je slokdarm. Verder zit er nog een klep tussen je slokdarm en maag. Deze zorgt ervoor dat de maaginhoud in de maag blijft. Het eten is in je maag belandt waar het vermengd wordt met maagsap. Dit gebeurt in het bovenste deel van de maag.

Vervolgens komt het in het onderste deel terecht, waar de voedselmassa door middel van kneden en malen klaar wordt gemaakt voor vertering in de dunne darm. Vast voedsel blijft ongeveer 3 uur in de maag, mogelijk langer als het vetter is. Deze voedselmassa kan ook de andere kant op bewegen, weer terug de slokdarm in. Als je over moet geven bijvoorbeeld.

De Rol van Maagsap

Maagsap is namelijk opgebouwd uit verschillende stoffen: zoutzuur, spijsverteringsenzymen, slijm en een speciale stof; intrinsieke factor. Die speciale stof zorgt ervoor dat vitamine B12 opgenomen kan worden in de dunne darm. Zoutzuur is de reden dat we spreken van brandend maagzuur. Het breekt voedsel af en het beschermt tegen bacteriën.

Maar het is ook dusdanig zuur, dat het je slokdarm kan gaan irriteren. Je kunt last krijgen van maagpijn, door bijvoorbeeld stress, pittig of te vet eten. De voedselbrij verlaat de maag beetje bij beetje, door een sluitspier die de brij gecontroleerd doorgeeft aan de twaalfvingerige darm.

Vertering in de Dunne Darm

Dat is het begin van de dunne darm en hier wordt de brij vermengd met spijsverteringsenzymen. In het middelste deel, de nuchtere darm, wordt de voedselbrij door die enzymen in hapklare brokjes ‘geknipt’, die door het bloed opgenomen kunnen worden. Brokjes energie en bouwstoffen, die overal in je lichaam hard nodig zijn. Als het niet helemaal goed gaat in je dunne darm, dan kan dat verschillende klachten opleveren.

De Rol van Lever en Alvleesklier

Voordat die hapklare brokjes zich door het hele lichaam verspreiden, moeten ze eerst nog even op controle, bij je lever. Elke minuut stroomt er maar liefst 1,5 liter bloed via de poortader door de lever, die het bloed filtert. Je lever maakt gal aan, dat wordt opgeslagen in je galblaas. Gal helpt bij het afbreken van vetten. Je alvleesklier speelt ook een rol in je spijsvertering.

Hier worden de enzymen gemaakt die in de dunne darm de voedselbrij in ‘hapklare brokjes’ knippen. Bijna alle voedingsstoffen zijn onttrokken aan de voedselbrij wanneer het aankomt bij de dikke darm. Hier wordt nog vocht en zout uit de brij gehaald, zodat de ontlasting een vastere vorm krijgt. Vezels in je eten zorgen ervoor dat de ontlasting soepel blijft.

De Dikke Darm en Eindfase van de Vertering

Het laatste stukje van je darmen, de endeldarm. De ontlasting arriveert via de dikke darm en wordt hier opgespaard. Is je endeldarm vol? Dan krijg je aandrang, die je het beste niet kunt negeren.

Waarom Verteringstijd Belangrijk Is

Wel, onhandige voedselcombinaties verlengen de verteringstijd. En iets dat langer in je maag zit dan strikt noodzakelijk gaat gisten met een opgeblazen buik tot gevolg. En precies om die reden is het niet handig om fruit in combinatie met voedsel uit andere voedselgroep te eten. Zelfs niet in combinatie met groente.

Doe je dat wel, dan blijft fruit langer in je maag dan de bedoeling is (de rest van het voedsel ligt in de weg) en gaat het gisten. Hierdoor krijg je niet alleen een opgezette buik, maar gaan ook kostbare voedingsstoffen verloren.

Optimaliseer Je Spijsvertering

Om je spijsvertering optimaal te laten functioneren moet je maag eigenlijk leeg zijn voordat je aan een volgende maaltijd begint. Een ander voordeel van een paar uur vasten tussen je maaltijden door is dat je lijf niet constant aan de slag hoeft met het verwerken van nieuw binnen gekomen voedsel.

Daardoor kunnen er tussen de eetmomenten door allerlei biochemische en moleculaire processen op gang komen. Op het moment dat je gedurende een paar uur stopt met eten, krijgt bijvoorbeeld de productie van groeihormoon een boost. Dit hormoon helpt bij de reparatie en groei van cellen en weefsel.

Tips en Adviezen

  • Neem kleine maaltijden en spreid de maaltijden goed over de dag. Neem 3 kleine hoofdmaaltijden en 3 tot 4 kleine tussenmaaltijden.
  • Eet rustig en kauw goed.
  • Ga na het eten niet liggen. Blijf minimaal 30 minuten rechtop zitten.
  • Maak na de maaltijd een rustige wandeling.

Vet en vezels kunnen de maagontlediging remmen. Kies voor halfvolle en magere melkproducten, mager vlees en magere vleeswaren, 20+ of 30+ kaas. Vermijd gefrituurde gerechten, rauwkost, noten en muesli.

Geeft de warme maaltijd meer klachten als u hem ‘s avonds gebruikt? Verplaats hem dan naar de middag.

Vaste voedingsmiddelen blijven langer in de maag dan vloeibare voedingsmiddelen. Nemen uw klachten toe als u vaste voedingsmiddelen gebruikt? Vervang deze dan geheel of gedeeltelijk door vloeibare voedingsmiddelen.

Sommige voedingsmiddelen hebben (bijna) geen effect op de maagontlediging maar kunnen wel klachten geven. Voorbeelden zijn koffie, koolzuurhoudende dranken, alcoholische dranken, kruiden en specerijen. Hebt u klachten van één of meer van deze voedingsmiddelen? Dan kunt u deze beter niet gebruiken.

Bij diabetes: hyperglycemie (te hoge bloedglucosewaarde) vertraagt de maaglediging. Streef dus altijd naar goede bloedglucosewaarden.

Trage Maagontlediging (Gastroparese)

Als de maagspier te weinig of te onregelmatig samentrekt, blijft het voedsel langer in de maag dan normaal. We spreken dan van gastroparese of een 'trage maag'. Deze informatie gaat over de klachten, welke behandelingen mogelijk zijn en wat zelf gedaan kan worden om te zorgen dat het voedsel niet lang in de maag blijft zitten.

Oorzaken van een Trage Maag

Een vertraagde werking van de maag kan onder andere veroorzaakt worden door:

  • Het gebruik van sommige medicijnen: kalmeringsmiddelen, medicijnen tegen hoge bloeddruk en medicijnen tegen de ziekte van Parkinson kunnen de maagbewegingen vertragen.
  • Diabetes: mensen met diabetes kunnen op den duur last krijgen van een trage maag.
  • Andere oorzaken: een verslechterde nierfunctie of een schildklierafwijking kan ook een trage maag tot gevolg hebben.

Klachten bij een Trage Maag

Veel voorkomende klachten bij een vertraagde maagontlediging zijn misselijkheid en (soms) braken na de maaltijd.

Andere mogelijke klachten zijn:

  • een drukkend gevoel op de maag;
  • een sterk uitgezette maag;
  • een opgeblazen gevoel;
  • opboeren en/of oprispingen;
  • snel een vol gevoel hebben (snelle verzadiging);
  • brandend maagzuur.

Brandend maagzuur ontstaat door het terugstromen van (de zure) maaginhoud in de slokdarm. Daardoor kunt u last krijgen van oprispingen en een pijnlijk of branderig gevoelin de buurt van het borstbeen.

Behandeling van een Trage Maag

Een vertraagde maagontlediging kan worden behandeld met medicijnen die dewerking van de spieren in de maag stimuleren. Bij heel ernstige klachten, als de voedingsadviezen en medicijnen onvoldoende helpen, kan sondevoeding een oplossing zijn. Heel soms is een operatie nodig, maar dit komt zelden voor.

Extra Tips voor een Gezonde Spijsvertering

  • Eet veel vezels. Er zitten onder andere veel vezels in volkorenproducten, groente en fruit.
  • Zorg voor een volwaardige voeding met voldoende variatie. De Schijf van Vijf is daarvoor een richtlijn.
  • Goed kauwen helpt om het eten beter te verteren. Verzorg daarom je tanden en kiezen.
  • Eet regelmatig en sla geen maaltijden over. Voor sommige mensen werkt het goed om 3 hoofdmaaltijden per dag te eten met enkele tussendoortjes.

Dumpingklachten

Ze ontstaan als voedsel te snel vanuit de maag in de dunne darm terechtkomt. Deze klachten zijn vrijwel altijd het gevolg van een operatie, waarbij (een deel van) de maag is verwijderd. Soms ontstaan de klachten als gevolg van een beschadiging van een zenuw die de maag aanstuurt: de Nervus Vagus.De alvleesklier maakt als reactie hierop in korte tijd te veel insuline aan. Insuline zorgt ervoor dat glucose vanuit het bloed in de lichaamscellen komt.

Behandeling van dumpingklachten

De behandeling van dumpingklachten bestaat uit het aanpassen van uw eetgewoonten. Het is per patiënt verschillend of en in welke mate klachten ontstaan als (een deel van) de maag is verwijderd. U kunt het beste voor uzelf uitvinden wat en hoeveel u wel en niet kunt eten.

  • Drink weinig bij de maaltijden. Indien U teveel drinkt spoelt voedsel namelijk nog sneller naar de dunne darm.
  • Vermijd het gebruik van veel snel opneembare suikers zoals gewone suiker en vruchtensuiker. Deze suikers worden vooral in vloeibare vorm extra snel opgenomen.

labels:

Zie ook: