Er is heel wat discussie mogelijk over de houdbaarheidsdatum op voedingsmiddelen. Er is nogal wat onduidelijkheid omtrent dit fenomeen en dit zorgt ervoor dat mensen uit angst veel te snel eten weggooien. Ik ben hier zelf ook schuldig aan.

Ondanks dat de houdbaarheidsdata zeker kunnen voorkomen dat we bedorven voedsel eten en ziek worden, zijn er een aantal voedingsmiddelen die wij zeker nog kunnen eten nadat de houdbaarheidsdatum verstreken is. Natuurlijk is deze toevoeging op de verpakking van een product onmisbaar.

Wat belangrijk is, is onderscheid maken tussen de ‘gebruiken tot..’ en de ‘tenminste houdbaar tot..’ data. Laten we eens kijken naar specifieke producten:

Producten die je vaak nog na de houdbaarheidsdatum kunt eten

  • Producten als honing en jam: Suikerhoudende producten als honing en jam kun je prima eten als de datum op de verpakking verstreken is.
  • Producten die veel zout bevatten: Hetzelfde geldt voor voedingsmiddelen waar veel zout in zit. Bijvoorbeeld pickles, omdat dit in azijn bewaard wordt. Hetzelfde geldt voor bijvoorbeeld chips. Hier zit over het algemeen veel zout in.
  • Brood: Vers brood is natuurlijk het lekkerste en daardoor verwacht je misschien dat je het ook niet lang kunt bewaren, maar je kunt er best even mee doen.
  • Eieren: Ook over eieren hoeven we ons niet zoveel zorgen te maken. Ik denk ook dat je het heel snel al ruikt wanneer een ei niet meer goed is. Verder is het wel belangrijk om te weten dat je een ei (mits het goed ruikt) nog wel kunt eten als het hard gekookt is of in een cake o.i.d.
  • Melk: Je kunt melk soms wel tot 50% langer gebruiken als je het bewaard op een lagere temperatuur. Bijvoorbeeld achterin de koelkast in plaats van in de deur.
  • Pasta: Een pak (droge) pasta kan in een luchtdichte verpakking onbeperkt bewaard blijven. Maar ook wanneer je er al wat van hebt gebruikt, blijft het lang goed.
  • Harde kaas: Harde kazen zoals cheddar kunnen ook gewoon gegeten worden na de houdbaarheidsdatum.
  • Koekjes: Net als chips kun je ook koekjes heel lang bewaren. Ook dit kan wat zachter worden als de verpakking wat langer open is, maar het schijnt dat je dit kunt verhelpen door ze even in de oven te doen.
  • Voedsel in blik: Dingen die in blik verkocht worden zoals bonen, mais, knakworstjes, etc. kun je heel lang bewaren.

‘Te gebruiken tot..’ of ‘tenminste houdbaar tot..’

Er is dus een groot verschil tussen de ‘te gebruiken tot..’ en ‘tenminste houdbaar tot..’ labels. Het is verstandig om bij voedingsmiddelen waarop ‘te gebruiken tot..’ staat, wel echt het label aan te houden en het dus niet te eten/drinken als deze datum verstreken is. Bij de tenminste houdbaar tot data is er vaak speling.

Toch komt het af en toe voor dat iets in je keukenkastje of koelkast net over datum is. Welke zijn het en hoe weet je zeker dat ze nog goed zijn? Kijk eerst goed of het product er normaal uitziet. Zie je niets geks, ruik dan even of het geen vreemde geur heeft. Is dat ook prima, dan kun je een beetje proeven. Is de smaak in orde, dan kun je het product vaak nog prima eten.

Melk

Melk die je gekoeld bewaart, kun je een paar dagen na de houdbaarheidsdatum vaak nog prima drinken. Hoe je herkent dat de melk nog goed is? De vuistregel is: kijk, ruik en proef! Kijk eerst naar de verpakking of deze niet bol staat en dan naar de melk of deze een normale kleur heeft en geen klontjes bevat. Ruik dan even of de geur niet muf of zuur is. Is beide oké, dan kun je proeven of de melk ook prima smaakt. Heeft de melk de kijk, ruik en proef-test doorstaan, kun je het zonder gevaar drinken of gebruiken in een lekker baksel.

Eieren

Ook eieren vormen enkele dagen na de houdbaarheidsdatum niet direct een gevaar voor je gezondheid. Het is wel belangrijk dat je de eieren na aankoop gekoeld bewaart en dat er geen scheuren of barstjes te zien zijn. Zeker weten dat een ei nog goed is? Leg het dan in een kom met koud water. Als het ei naar de bodem zinkt, kun je het nog veilig eten. Blijft het drijven, is het te oud en kun je het beter weggooien. Zorg wel dat je eieren die over datum zijn goed verhit voor consumptie. Gebruik voor recepten waarbij de eieren niet helemaal gaar worden - denk aan meringue, gepocheerd of zachtgekookt ei - altijd hele verse eieren. Hoe verser, hoe beter!

Koekjes, crackers en chips

Ongeopende verpakkingen koekjes, crackers en chips blijven vaak nog enige tijd na de houdbaarheidsdatum goed, dus we raden je aan om ook in dit geval de kijk, ruik en proef-regel toe te passen. Zien de koekjes er normaal uit, ruiken ze niet muf en vind je de smaak nog lekker? Dan is er geen reden om ze weg te gooien.

Zuivel

Ook bij yoghurt, kwark of vla is het verstandig om eerst je zintuigen aan het werk te zetten voor je besluit een hele pak weg te gooien. Is een ongeopende verpakking een paar dagen over datum? Als je niets geks ziet, ruikt of proeft, kun je de zuivel nog veilig eten. Voor geopende producten geldt dat ze tot één week goed blijven, mits je ze bij max. 7°C bewaart en altijd een schone lepel gebruikt bij het opscheppen.

Chocolade

Chocolade blijft vaak nog wel twee maanden na de houdbaarheidsdatum goed, mits het om een ongeopende verpakking gaat en de smaak nog goed is. Zie je een witte waas op het oppervlak, hoef je je geen zorgen te maken. Dit komt door kristallisatie en heeft niets met schimmel te maken. Ook dan kun je de chocolade nog veilig eten. Een geopende reep chocolade of een doosje bonbons kun je het beste in de koelkast bewaren, dan blijft de chocolade wel twee maanden goed.

Pasta en rijst

Rijst en pasta blijven in de ongeopende verpakking, mits ze op de juiste manier worden bewaard, vaak nog maanden na de houdbaarheidsdatum goed. De houdbaarheid die vermeld is op de verpakking, is tenslotte de garantie van de fabrikant die zegt hoe lang het product in ieder geval goed blijft.

Het produceren van rijst en pasta kost veel water en energie, dus om voedselverspilling tegen te gaan, adviseren we je om goed naar het uiterlijk te kijken en even te ruiken. Is er niets geks waarneembaar? Dan kun je de pasta of rijst nog prima eten.

Sauzen

Ook na de houdbaarheidsdatum, mits deze niet langer dan twee maanden geleden verstreken is, blijven sauzen vaak nog goed. Kijk altijd eerst goed naar het uiterlijk, ruik en proef om te bepalen of de producten nog goed zijn. Bewaar geopende verpakkingen in de koelkast en ga er altijd met schone lepel in. Mayonaise kun je op die manier zeker twee tot wel vier maanden bewaren.

Je neus weet hoe het zit

Tenminste houdbaar tot zegt het al: tot de genoemde datum is het product in elk geval houdbaar. Na het verlopen daarvan is het niet meteen mis. De kwaliteit kan nog prima zijn, maar wel langzaam achteruit gaan. Producten kunnen bijvoorbeeld verkleuren of taai worden.

Dan zijn die bonen dus niet zo smakelijk meer, maar daar kun je gemakkelijk achterkomen. Of ze nog goed zijn, kun je namelijk prima zelf bepalen. Als de bonen er nog goed uitzien en ruiken (of nou ja, zoals kidneybonen dat normaal doen), kun je ze prima opeten, ook als de houdbaarheidsdatum al maanden verstreken is.

Slecht vlees kun je niet ruiken

In vers vlees en kant-en-klaarmaaltijden kunnen bijvoorbeeld veel sneller gevaarlijke bacteriën groeien. Die kun je bovendien niet zien of ruiken, wat ze een stuk gevaarlijker maakt. In zulke gevallen vormen je zintuigen geen goede alarmbel. Daarom is zulk voedsel voorzien van een andere omschrijving: te gebruiken tot. Bij zulk eten is het wel verstandig de boel weg te kwakken zodra de datum verlopen is, ook als het kipfiletje er gewoon nog goed uitziet.

Als de houdbaarheidsdatum is verstreken, moet je dus vooral even goed het etiket bekijken. Staat er te gebruiken tot (of TGT), dan moet je het product helaas wegkieperen. Bij een THT-datum moet je even de smaakpolitie uithangen. Zolang iets nog fris oogt en ruikt is er weinig aan de hand. Lang niet alle versproducten bevatten trouwens een TGT-datum.

Kwark

Verse zuivel kan al wat langer mee en heeft dus een tenminste-houdbaar-tot-stempel. Gooi kwark niet direct weg na het verlopen van de THT-datum. Gebruik dan eerst je zintuigen: ziet het er nog goed uit? Hoe ruikt het? En als alles mee lijkt te vallen: hoe proeft het? Als de pot al open is, hoe lang staat ‘ie dan al open?

Als je nog een restje kwark over hebt dat nog niet bedorven is, kun je het verwerken in gerechten om het op te maken. Zo is kwark erg lekker als vervanger van room in een curry of soep. Of gebruik het als basis van sausjes (tzatziki) en marinades (varkensvlees of kip). Geen zin in hartig? Dan is het een prima basis voor een smoothie.

De rol van hulpstoffen

Door er tal van hulpstoffen aan toe te voegen zal de melk in een product niet snel bederfelijk zijn, waardoor het uiteindelijke product veel langer houdbaar en dus verkoopbaar blijft. Heel veel zuivelproducten bevatten, net als vlees, veel water om meer volume te krijgen, maar ook, om de boel langer houdbaar te houden. Hoe minder melk, hoe meer water, hoe beter de houdbaarheid.

Om een vergelijking te maken: mijn gekochte biologisch / dynamische zuivel ( zelfs kwark en yoghurt, twee aangezuurde zuivelproducten ) uit de biowinkel bevatten ook THT datums Echter: als de datum maar één dag is verstreken, loopt de kwaliteit met grote sprongen achteruit en moet je geluk hebben dat je het een dag of twee dagen na datum nog kunt eten. De kwark en yoghurt worden vreselijk zuur, gaan stinken en worden vreselijk ranzig in de pot / pak of fles. Echt ON-EETBAAR. Dit heb je nauwelijks met de zuivelproducten in een supermarkt.

Wat opvallend is, is dat de zuivelproducten die veel hulpstoffen bevatten zoals zetmeel, verdikkingsmiddelen en kunstmatige zoetstoffen en suikers, zeker zo’n twee tot zelfs VIER weken na datum nog prima zijn te consumeren.

Wat betekent TGT en THT?

Op verpakkingen vind je 2 soorten datums die iets over de houdbaarheid zeggen: een Ten minste Houdbaar Tot-datum (THT) of een Te Gebruiken Tot-datum (TGT). Die houdbaarheidsdatum geldt voor gesloten producten.

  • TGT: Te Gebruiken Tot 'Stop!', betekent het handje. Dit product moet je gebruiken vóór of op de datum die op de verpakking. Je moet het niet gebruiken na die datum. Dat is niet veilig. Het product kan ziekteverwekkers bevatten die je niet ziet, ruikt, of proeft.
  • THT: Ten minste Houdbaar Tot 'Doorgaan!' betekent de pijl. Dit product mag je ook gebruiken ná de datum die op de verpakking staat. Je moet dan wel kijken, ruiken, en proeven of het product nog goed is. Gebruik je zintuigen om te beoordelen of zo’n product nog lekker is.

Ongeopend en op de juiste manier bewaard zijn producten met een THT-datum vaak lang na de datum nog goed:

  • Enkele dagen langer: cake, desserts, eieren, yoghurt, halfconserven (potjes die in de koelkast moeten).
  • Enkele maanden langer: harde kaas, koekjes, ontbijtgranen, margarine, boter, chocolade, mayonaise, olie, zacht snoep, chips, pindakaas, ingevroren brood.
  • Een jaar of langer: diepvriesproducten, houdbare producten in blik of pot (groenten, fruit, jam), gedroogde pasta, thee, rijst, koffie, honing.

Voedsel zonder houdbaarheidsdatum

Niet op alle producten hoeft een houdbaarheidsdatum te staan. Bij sommige verse en bepaalde lang houdbare voedingsmiddelen is geen houdbaarheidsdatum nodig. Het gaat dan om:

  • Azijn.
  • Verse, niet-gesneden groenten, aardappelen en fruit.
  • Vers brood en banket (wat je op dezelfde dag eet).
  • Keukenzout.
  • Kauwgom.
  • Suiker.
  • Suikerwerk, zoals snoep.
  • Wijn, en andere dranken met meer dan 10% alcohol.

Wanneer is voedsel bedorven?

Eten dat over de datum is, is niet altijd meteen bedorven. Vaak kun je het nog eten, vooral eten met een THT-datum. Bij producten met een TGT-datum is dat anders, omdat er sprake is van een ander soort bederf.

Microbieel bederf

Is er sprake van beestjes, sliertjes, schimmels, een nare geur of rare smaak? Dat duidt op microbieel bederf. Gooi het eten weg!

Fysisch en chemisch bederf

Fysisch en chemisch bederf is onschuldig. Van beide word je niet ziek. Door dit soort bederf veranderen de eigenschappen van het product. Denk aan:

  • Minder knapperige koekjes.
  • Rimpelige appels.
  • Oudbakken brood.
  • Vet dat ranzig wordt.
  • Verkleuring van groenten in een pot of sinaasappelsap in een pak.

Op dit soort producten staat een THT-datum. Dan kun je dus met je zintuigen beoordelen of het nog goed en lekker genoeg is.

Jaarlijks belandt per Nederlander bijna 34 kilogram vast voedsel in de afvalbak. Zonde van het geld en niet zo goed voor het milieu. Want voor de productie van voedsel is veel energie en grondstoffen nodig.

labels: #Ei

Zie ook: