Vergeet de gekookte sperziebonen met boter en nootmuskaat! Deze groene boon van Nederlandse bodem is enorm veelzijdig.

De Oorsprong van de Sperzieboon

Hoe Hollands een sperzieboon ook lijkt naast je aardappels en groenten, hij is exotischer dan je denkt met z’n Afrikaanse roots. De naam daarentegen is minder spannend, die stamt af van de aspergeboon, omdat ze vroeger net als asperges met gesmolten boter en nootmuskaat werden geserveerd. Dat is de reden dat het ooit ook spergeboon werd genoemd. Maar spersieboon kwam in het verleden ook in het woordenboek voor. Omdat sperziebonen ook vaak in de salade worden gegeten staan ze tegenwoordig ook wel bekend als slaboontjes. Jep, allemaal dezelfde groente.

Groene sperziebonen worden in de winkels ook wel verkocht onder de namen slabonen, Franse bonen of haricots verts, herenbonen of prinsessenbonen. Allemaal dezelfde naam voor dezelfde groente. Je kunt de bonen echter ook helemaal laten volgroeien en drogen. Dan haal je de verdroogde peul er af en je krijgt witte bonen. Mensen die een volkstuintje of moestuin hebben zullen dat weten, en vaak zijn de anders gekleurde sperziebonen nog lekkerder.

Sperziebonen Schoonmaken en Voorbereiden

Sperziebonen kun je het beste doppen - een taak die we als kinderen maar al te vaak toegeschoven kregen. Hierbij verwijder je het uiteinde van de bonen en haal je eventueel ook de harde 'draden' langs de zijkant weg.

Wil je de sperziebonen koken dan moet je ze eerst schoonmaken als je met verse te maken hebt. Onder de koude kraan ermee en boen ze onder stromend water. Dit karwei doet de groenteboer namelijk niet voor je. Zijn ze schoon, dan is het tijd om je eigen boontjes te doppen. Dat doe je door met een scherp (schil)mesje de dopjes van de sperzieboon te snijden, oftewel beide kanten van de sperzieboon af te snijden.

Sperziebonen zijn soms te koop in pot, blik of diepgevroren uit het vriesvak in de supermarkt. Maar vooral in de zomermaanden worden sperziebonen meestal vers aangeboden, en dan is schoonmaken wel een vereiste. Dit gaat eigenlijk bijzonder eenvoudig. Spoel de boontjes eerst even goed af onder de koude kraan. Snijd vervolgens de puntjes eraf. Bij heel verse sperziebonen kun je de puntjes er ook af breken. Het is niet nodig om sperziebonen te doppen.

Sperziebonen die je in de winkel kunt kopen, vers of uit pot, worden vaak met de machine geoogst. Voor dit machine is het makkelijker als de bonen laag bij de grond groeien. Sperziebonen kun je ook in glazen pot of blik kopen. In dat geval hoef je de bonen alleen maar warm te maken zonder dat ze koken. Ook kun je deze groente uit blik of pot meteen verwerken in andere recepten. Let wel, uit een pot of blik kunnen de sperziebonen direct gegeten worden, bij verse bonen kan dat niet. Ze zijn namelijk een beetje giftig, en ongekookt ook niet lekker.

Eerst moeten de bonen namelijk schoon gemaakt worden. Daartoe snijden we de kop en het kontje er af. Ook komt het bij verse snijbonen soms voor dat er draden aan de boon over de lengte lopen, precies waar de beide helften van de boon bij elkaar komen. Je kunt dit makkelijk weghalen door een lesje een de zijkant van de boon tegen het draadje aan te houden, en in één beweging de draden weg te halen. Daarna kunnen lange bonen in stukken gebroken worden, of met een mesje in stukken gesneden worden. Dit is overigens niet een verplichting.

Wij doen dit niet met een aardappelschilmesje, dat duurt veel te lang. Handiger is om een groot koksmes te pakken en de kontjes allemaal tegelijk eraf te snijden. Bekijk de video hierboven om te zien hoe wij dit doen met Haricots Verts, het chique zusje van de sperzieboon. Uiteraard is het geen must om deze in plastic te kopen, je kan normale bonen ook zelf even recht leggen voordat je gaat snijden.

Verschillende Bereidingsmethoden

Normaal gesproken worden sperziebonen gekookt, maar je kunt ze ook uitstekend roerbakken en wokken, stomen en in de oven bereiden. Daarnaast kun je er goed een salade mee maken. Belangrijk: sperziebonen mogen niet rauw gegeten worden. Ze bevatten van nature een licht giftig eiwit (een lectine) dat enkel door de bonen goed door en door te verhitten onschadelijk kan worden gemaakt. Datzelfde geldt voor diepgevroren verse sperziebonen.

1. Koken

Plaats de pan op het vuur en breng het water aan de kook. Kook de bonen in 12 tot 15 minuten gaar, afhankelijk van hoe zacht je de bonen graag wilt eten. Bij sperziebonen koken hoef je overigens geen zout toe te voegen, zoals vroeger heel normaal was.

Daarna kun je de sperziebonen koken in een pan met ruim water en wat zout. Breng de pan met ruim gezouten water aan de kook. Laat de sperziebonen erin glijden en kook ze in circa 4 minuten beetgaar. 4 minuten is de perfecte kooktijd voor beetgare (al dente als we met mooie woorden spreken) sperziebonen. Wil je de sperziebonen wat meer smaak geven, plak er dan wat minuten bij aan. Sperziebonen die langer koken krijgen namelijk meer smaak.

Sperziebonen koken is in de basis heel eenvoudig. Doe schoongemaakte sperziebonen in een pan met ruim kokend water. Voeg geen zout toe tijdens het koken, want dat maakt het velletje van de peul vaak wat taai. Houd een kooktijd van 12 tot 16 minuten aan, afhankelijk van of je de bonen beetgaar of een beetje zacht wilt hebben. Hoe langer je ze kookt, hoe meer kans je krijgt op taaie draadjes, dus je kunt de boontjes het beste net beetgaar koken.

2. Blancheren

Blancheren is een kooktechniek waarbij je sperziebonen een korte periode (2 á 3 minuten) in kokend water gaart. Hierna spoel je de boel af met ijskoud water, of een ijsbad. Dit stopt de garing direct. Op deze manier behoud je de kleur en smaak optimaal. Toepassen?

3. Roosteren in de Oven

Dop de boontjes en verwarm de oven voor op 175 graden Celsius. Leg de gedopte bonen op een ovenplaat en besprenkel met olie en je favoriete kruiden. Schuif het geheel in de oven en rooster in 30 minuten gaar.

4. Stomen

Door sperziebonen te stomen blijven vitamines goed bewaard. Gebruik voor het stomen een speciale stoomoven, stoompan, stoommand of een pan met goed afsluitbare deksel.

Stomen is een goede manier om zoveel mogelijk voedingsstoffen en vitamines in groente te bewaren. Ook sperzieboontjes kun je prima stomen. Houd hierbij een kooktijd van 16 tot 18 minuten aan.

5. Roerbakken

Vinden we lekker: sperziebonen roerbakken in een favoriete Aziatische saus. Rauwe sperziebonen hebben ongeveer 10 minuten nodig om te garen op vuur. Dit is een stuk langer dan andere ingrediënten. Om de roerbaktijd te verkorten worden de bonen daarom vaak voorgekookt.

Wokken en roerbakken is ook één van de snelste bereidingsmethoden. Ook hier is het van belang om de bonen eerst te koken, want rauw kunnen de bonen niet gegeten worden.

Vooral in de Oosterse keuken worden sperzieboontjes vaak geroerbakt of gewokt. Dat gebeurt dan vaak in combinatie met groenten als Chinese kool, paprika, ui, prei, enzovoorts. Het is daarom handig om eerst kort de sperziebonen te koken. 6 tot 8 minuten volstaat. Breek de boontjes voor het koken in twee of drie stukken, zodat ze gemakkelijker roerbakken.

Hoe Lang Moeten Sperziebonen Koken?

Het belangrijkste is het antwoord op de vraag ‘hoe lang moeten sperziebonen koken?’. Die kooktijd is korter dan je denkt.

Hoelang sperziebonen koken moet, is afhankelijk van je smaak en afhankelijk van de manier waarop je de sperziebonen kookt. Hoelang je sperziebonen koken moet, is eigenlijk een beetje smaakgericht. Wanneer je houdt, van een zachte, doorgekookte sperzieboon, dan kook je de bonen in ongeveer 25 minuten gaar. Toch kunnen we dat eigenlijk afraden. Niet helemaal door en door gaar, maar ook niet te rauw, hoelang je sperziebonen koken moet, hangt af van je smaak, zoals hierboven al is aangegeven.

Iedereen vraagt zich wel eens af… hoelang moet je sperziebonen koken? Zelf googlen we het ook nog wel eens hoor. Je hebt natuurlijk zoveel verschillende kooktijden. Op een gegeven moment weet je het even niet meer. Je hebt sperziebonen, haricots verts, snijbonen. Ja en die hebben allemaal een andere kooktijd. Een goede richtlijn is tussen de 6 en 8 minuten. Dan zijn ze gaar, maar nog wel lekker groen. Het ligt een beetje aan de dikte van je bonen of ze 6 minuten, 7 minuten of 8 minuten nodig hebben. Een goede tip is ook dat je het eenvoudig kan testen. Prik met een vork een sperzieboon uit de pan en spoel hem even af onder koud water. Even proeven en voila, je weet of het voor jou te hard, gaar of overgaar is.

Doe water in een pan en breng aan de kook. Doe er een flinke snuf zout in. Kook de sperziebonen zonder deksel op de pan in 6 tot 8 minuten gaar. Prik met een vork in een boon om te zien of het beetgaar is. Eventueel kan je het nog even koud afspoelen onder de kraan en even proeven of het naar wens is. Is de garing oke? Giet de bonen af en serveer direct.

Tips voor het Kopen en Bewaren van Sperziebonen

Er zijn een paar simpele regels voor, en we beginnen met de sperziebonen die tegenwoordig verpakt in een dichte zak bij sommige supermachten liggen. De zak zit dicht, het is plastic waar je niet echt makkelijk door kunt kijken, en vaak liggen de zakken zonder koeling in het schap. De boon moet ver ogen, mag niet zacht of slap zijn, en geen plekken vertonen.

Verse sperziebonen kun je slechts gedurende 2 tot 3 dagen in de koelkast bewaren. Niet in een afgesloten zak, en zeker niet te koud, want dan ontstaan er snel bruine plekken.Je kunt de bonen erg goed invriezen of wecken.

Verse sperziebonen kun je maar kort bewaren. Vier dagen in een open zak op een koele plek, twee dagen in de koelkast. Verse sperziebonen kun je ook uitstekend invriezen. Wel eerst de sperziebonen kort blancheren, enkele minuten in water zonder zout. Sperziebonen kun je ook uitstekend inmaken of wecken.

Heerlijke Sperziebonen Recepten

Er zijn talloze recepten te vinden voor ovenschotels met sperziebonen. Er is eigenlijk maar één zaak van belang, en dat is dat je niet vergeet om de sperziebonen voor te garen, bijvoorbeeld door ze te koken.

Recept 1: Oud-Hollandse Sperzieboontjes

De naam van sperziebonen is afgeleid van “aspergebonen”, naar de vergelijkbare manier van opdienen. De meest klassieke manier waarop je sperziebonen op tafel kunt zetten is als volgt. Kook de sperzieboontjes zoals hierboven aangegeven. Bestrooi ze na het afgieten met wat zout en nootmuskaat. Smelt dan vlak voor het opdienen een klontje boter over de boontjes.

Recept 2: Eenvoudige Sperziebonenstamppot

Neem voor vier personen 500 gram aardappelen, 300 gram sperzieboontjes, een klontje boter, scheutje melk, peper, zout en nootmuskaat naar smaak en 150 gram spekjes en/of een rookworst (naar keuze). Kook de aardappelen en maak er met de boter en melk puree van. Breek de sperzieboontjes in drie of vier stukken en kook of stoom ze zoals hierboven beschreven. Bak de spekjes uit en/of verwarm de rookworst zoals aangeven op de verpakking. Doe dan de sperzieboontjes en spekjes/in stukjes gesneden rookworst bij de puree en stamp deze tot een stamppot.

Recept 3: Sperziebonenstamppot uit de Oven

Bereid de sperziebonenstamppot zoals aangegeven in recept 2 hierboven. Verwarm de oven voor op 200 graden en vet een ovenschaal in. Doe hier de stamppot in en strooi hier enkele handjes geraspte (oude) kaas overheen.

Recept 4: Ovenschotel van Sperziebonen en Kabeljauw

Neem voor vier personen 700 gram sperzieboontjes, 500 gram verse kabeljauwfilet (of ontdooide diepvriesfilet), 300 gram kerstomaatjes, 8 tot 10 plakjes ontbijtspek, 3 teentjes knoflook, scheutje olijfolie, peper en zout en 300 gram rijst. Verwarm de oven voor op 220 graden, kook de rijst en kook de sperzieboontjes in 6 tot 8 minuten voor. Pers de knoflook en meng deze met enkele eetlepels olijfolie. Vet hiermee een platte, brede ovenschaal in. Leg in het midden van de schaal de kabeljauw en daaromheen de bonen en de tomaatjes. Besprenkel dit met wat olie en peper en zout naar smaak. Dek dit nu af met de plakjes spek (ze moeten net overlappen). Doe hier wat aluminiumfolie overheen en schuif het in de oven. Laat het in 15 tot 20 minuten gaar worden. Verwijder halverwege de folie; pas op voor hete stoom.

Recept 5: Zomerse Sperziebonensalade met Tonijn

Neem voor vier personen 600 gram verse sperziebonen, 200 gram kerstomaatjes, 3 hardgekookte eieren, 2 blikjes tonijn in water (naturel), 10 olijven, een flinke eetlepel kappertjes, 6 el olijfolie, 2 el balsamicoazijn, 1 el mosterd, peper en zout naar smaak. Breek de sperzieboontjes in drie of vier stukken en kook ze zoals hierboven aangegeven beetgaar. Snijd de tomaten in twee of drie stukken en de eieren in plakjes. Spoel de kappertjes even af en snijd de olijven in kleine plakjes. Laat de tonijn uitlekken. Doe de olie, azijn, mosterd, zout en peper in een slakom en meng ze. Voeg hier de groentes, eieren, tonijn en olijven aan toe en roer het geheel door elkaar. Maak het af met de kappertjes.

Voedingswaarde

Sperziebonen bevatten veel voedingsstoffen die een rol spelen in de groei en ontwikkeling. Ze bevatten vitamine K wat helpt bij de vorming van stevige botten en een goede bloedstolling. Ze zijn rijk aan foliumzuur, wat belangrijk is voor de groei en het herstel van weefsels. Ook is folaat belangrijk voor de hersenen en het zenuwstelsel. De natuurlijke suikers en eiwitten geven energie om te bewegen en te leren.

Portiegrootte

Een typische portiegrootte is 200 tot 250 gram verse sperziebonen per persoon.

Conclusie

Sperziebonen kunnen koken, betekent absoluut dat jij je eigen boontjes kunt doppen. Maar ja, zo moeilijk is het allemaal niet.

labels: #Koken

Zie ook: