Hoesten na het eten komt vaker voor dan je denkt. Zeker bij mensen met kauw- en slikproblemen is het een bekend verschijnsel. Het ontstaat meestal wanneer voedsel, drank of zelfs speeksel per ongeluk in de luchtpijp terechtkomt in plaats van in de slokdarm. Het lichaam reageert hier automatisch op door te hoesten, een verdedigingsmechanisme om de luchtwegen te beschermen en vrij te maken.

Hoewel een enkele keer hoesten onschuldig lijkt, kan herhaaldelijk hoesten na het eten een signaal zijn van dysfagie (een slikstoornis). Wanneer slikken moeilijker gaat, kunnen kleine beetjes voedsel of vocht ongemerkt in de longen terechtkomen, wat het risico op aspiratie en uiteindelijk een longontsteking vergroot. Ook kan frequent hoesten een negatieve invloed hebben op de eetlust, het gevoel van veiligheid tijdens de maaltijd en het algehele welzijn.

Herken de symptomen van slikproblemen

Hoesten na het eten is vaak een teken van onderliggende slikproblemen, die veroorzaakt kunnen worden door ouderdom, neurologische aandoeningen zoals dementie of een beroerte, of zelfs door medicijnen. Andere kenmerken van slikproblemen zijn:

  • Hese stem of hoestbuien tijdens of na het eten.
  • Speeksel of voedsel dat uit de mond loopt.
  • Voedsel dat blijft steken in de keel.
  • Pijn of moeite bij het slikken.
  • Gewichtsverlies en uitdroging.
  • Ophoping van slijm na het eten.
  • Koorts of luchtweginfecties door verslikken.

Sommige voedingsmiddelen, zoals pittig of zuur eten, kunnen de situatie verergeren door irritatie van de slijmvliezen of verhoogde slijmproductie.

Andere oorzaken van hoesten

Hoesten is de manier waarop je lichaam ‘rommel’ uit je longen en luchtpijp probeert te krijgen. Bijvoorbeeld als er te veel slijm in je luchtpijp zit, je stof inademt of je je verslikt. Een gezond mens hoest ongeveer twee keer per uur. Als je lang, vaak of heel hard moet hoesten, kan dat een teken zijn dat je ziek bent.

Als er iets in je keel, longen of luchtpijp kriebelt, hoest je vanzelf (hoestreflex). Bij een hoest haal je eerst diep adem. Dan sluit je heel even je luchtpijp aan de bovenkant af, en pers je de lucht in je longen samen (dat duurt maar heel kort). Als je dan de lucht laat ontsnappen, gaat dat met zoveel kracht dat stof, slijm of een broodkruimel mee naar buiten vliegen. Als je slijm ophoest, heet dat een productieve hoest. Als je geen slijm ophoest, heb je een droge (prikkel)hoest.

Waardoor ga je meer hoesten? In het slijmvlies kunnen wondjes komen door bijvoorbeeld een virus of rook. Hierdoor voel je een prikkel en ga je hoesten. Ook gaat het slijmvlies vaak meer slijm maken.

Mogelijke oorzaken van hoesten zijn:

  • Hoesten door een virus: Meestal komt hoesten door een virus, bijvoorbeeld bij verkoudheid of griep.
  • Longontsteking: Dan voel je je vaak ook erg ziek.
  • COPD: Dit komt meestal door roken. Je hoest ook slijm op. Bij het uitademen kun je een piep of brom horen.
  • Astma: Dan kun je benauwd zijn en piepend ademen.
  • Roken en vapen: Door roken en vapen kun je gaan hoesten. Ook als anderen bij jou in de buurt roken, kun je daardoor gaan hoesten.
  • Vaak je keel schrapen: Daardoor krijg je wondjes in je keel. Die wondjes zorgen voor een prikkel om te hoesten.
  • Stoffen waar je allergisch voor bent: Bijvoorbeeld bij allergie voor huisstofmijt of huisdieren.

Slikproblemen

Als je eten of drinken niet goed kunt doorslikken, noemen we dat slikproblemen. Er zijn 2 soorten problemen met slikken:

  • Verslikken. Het eten of drinken komt in de luchtpijp.
  • Het eten blijft steken in je mond, keel of slokdarm.

Als je moeite hebt met slikken, heb je steeds 1 of meer van deze klachten:

  • Je moet hoesten tijdens het eten.
  • Je moet kokhalzen: je hebt het gevoel dat je moet overgeven.
  • Je eten of drinken komt weer omhoog nadat je geslikt hebt.
  • Je eten of drinken komt door je neus naar buiten.
  • Je voelt een brok in je keel.
  • Je knoeit tijdens het eten.
  • Je verliest speeksel.
  • Je hebt een slechte adem.
  • Je bent bang om te stikken.
  • Je stem klinkt anders na het eten.
  • Je kunt het eten niet doorslikken. Het blijft in je mond zitten.

Deze klachten maken eten en drinken vervelend. Je wilt misschien liever niet meer eten of drinken. Of je doet dat liever niet meer samen met anderen.

Bij slikproblemen gaat er iets niet goed in je mond of keel. Bijvoorbeeld:

  • 1 of meer spieren werken niet goed.
  • De spieren werken niet goed samen.
  • 1 of meer zenuwen werken niet goed.
  • De hersenen sturen geen goede signalen naar de spieren en zenuwen.

Dat er iets niet goed gaat met de spieren of zenuwen in je mond of keel, kan hierdoor komen:

  • Je hebt een keelontsteking door een virus, bacterie of schimmel.
  • Je wordt ouder.
  • Je gebruikt bepaalde medicijnen. Bijvoorbeeld medicijnen waardoor je spieren of zenuwen minder goed werken. Of medicijnen waar je een droge mond van krijgt, zoals plastabletten.
  • Je hebt een ziekte, zoals een zenuwziekte of spierziekte, de ziekte van Parkinson, kanker, schade aan de hersenen of een afwijking aan je slokdarm.
  • De mond of keel is veranderd door een behandeling voor kanker.
  • Je hebt een verstandelijke beperking.

Problemen met slikken kunnen vanzelf weer overgaan. Ben je verkouden of heb je griep en heb je hierdoor moeite met slikken? Dan kun je meestal weer goed slikken als je verkoudheid of griep over is.

Tips bij slikproblemen en hoesten na het eten

Als u regelmatig hoest na het eten, is het belangrijk om stappen te ondernemen:

  • Eet rustig en neem kleine hapjes: Dit vermindert de kans op verslikken.
  • Vermijd irriterende voedingsmiddelen: Kies voor zachte, neutrale smaken en vermijd zuur, pittig of vezelig voedsel.
  • Drink water na de maaltijd: Dit helpt om slijm en voedselresten weg te spoelen.
  • Eet in een rustige omgeving: Minimaliseer afleidingen om het slikproces te optimaliseren.
  • Plan een diëtist- of logopedistbezoek: Professionele begeleiding kan helpen bij het aanpassen van uw dieet en eetgewoonten.

Als je last hebt van een verminderde eetlust en gewichtsverlies, vraag dan advies bij een diëtist. Snijd de harde korsten van het brood en besmeer het met smeuïg beleg. Drink iets bij iedere hap. Vermijd vezelig vlees zoals rundvlees. Kip, wild of vis zijn meestal gemakkelijk door te slikken. Snijd het vlees of de vis heel fijn of maal het met behulp van staafmixer of keukenmachine. Ook groenten kan je pureren of fijn snijden. Gaargekookte groente zijn meestal gemakkelijker door te slikken dan rauwkost. Je kan de aardappelen smeuïg maken met behulp van jus, appelmoes, saus of bouillon of vervangen door puree. Eet rustig en kauw goed. Drink voldoende tijdens en na de maaltijd. Vermijd hele grote maaltijden.

Fijnproevers als oplossing

Fijnproevers biedt speciaal ontwikkelde voeding voor mensen met kauw- en slikproblemen, waarmee hoesten en andere complicaties na het eten worden verminderd.

Wat maakt Fijnproevers uniek?

  • Zachte consistentie: Alle producten hebben een fijne structuur en zijn eenvoudig te slikken.
  • Amylase-resistente voeding: Voorkomt dat voedsel vocht loslaat in de mond, wat verslikken en hoesten vermindert.
  • Extra eiwit, vezels en energie: Ondersteunt een gezond gewicht en een evenwichtige voeding.
  • Gevarieerd assortiment: Kies uit smoothies, soepen, snacks en complete menu’s, afgestemd op specifieke behoeften.

Met Fijnproevers maakt u van elke maaltijd een veilig en plezierig moment. Onze producten zijn speciaal ontworpen om u of uw dierbaren te ondersteunen bij het eten, zonder het risico op hoesten of verslikken.

Slokdarmkanker

In het begin geeft slokdarmkanker meestal geen duidelijke klachten. Vaak ontstaan de symptomen van slokdarmkanker pas als de tumor al gegroeid is of als er al uitzaaiingen zijn. De meest voorkomende klachten zijn het gevoel dat eten niet goed zakt of problemen met slikken.

Wat zijn symptomen van slokdarmkanker?

Klachten die kunnen wijzen op slokdarmkanker zijn:

  • Eten blijft hangen of het gevoel dat eten niet goed zakt (passageklachten)
  • Pijn of een vol gevoel achter de borst
  • Pijn bij het slikken
  • Hoesten en/of verslikken tijdens of na het eten
  • Minder eetlust en afvallen
  • Vaak eten opboeren of hikken
  • Bloed in de ontlasting (zwarte ontlasting) of bloed braken

Slokdarmkanker wordt vaak pas laat ontdekt. De kans op genezing is groter als de tumor wel vroeg ontdekt wordt. Het is daarom belangrijk om de symptomen van slokdarmkanker goed te herkennen.

Wanneer moet je naar de huisarts?

De klachten die hierboven staan, hoeven niet te betekenen dat je slokdarmkanker hebt. Ze kunnen ook een andere oorzaak hebben.

Ga altijd naar de huisarts bij deze klachten:

  • Eten dat blijft hangen of het gevoel dat het niet goed zakt (passageklachten)
  • (Veel) afvallen zonder reden
  • Bloed braken
  • Bloed in je ontlasting of zwarte ontlasting

Ga ook naar de huisarts als je van de andere klachten langer dan 2 weken last hebt.

Brok in de keel

Deze folder geeft u informatie over een brokgevoel in de keel. Een brokgevoel in de keel komt vaak voor. Veel mensen zijn hierover ongerust, maar meestal is het een onschuldig probleem. Meestal heeft u er last van tussen de maaltijden. Is er wel een lichamelijke oorzaak, dan voelt u het vooral tijdens de maaltijd. Ook kan de stem schor of hees zijn.

Mogelijke klachten:

  • het gevoel van een slijmprop in de keel die niet weggeslikt kan worden;
  • een gevoel dat er een graat of een korreltje in de keel zit;
  • een branderige, pijnlijke of geïrriteerde keel.

Het brokgevoel zit meestal ter hoogte van het strottenhoofd. U wilt het weg krijgen door te schrapen, te kuchen of vaak te slikken. Hierbij komt altijd wel wat slijm vrij.

We noemen het een brokgevoel als er geen lichamelijke oorzaak is die de klacht kan verklaren. Meestal heeft u er last van tussen de maaltijden. Is er wel een lichamelijke oorzaak, dan voelt u het vooral tijdens de maaltijd. Ook kan de stem schor of hees zijn.

Oorzaken van een brok in de keel

Spierspanning: Tijdens het slikken, maar ook bij schrapen en kuchen, worden bepaalde keel- en halsspieren aangespannen. Als de spieren gespannen blijven, kan dit tot gevolg hebben dat een brok in de keel gevoeld wordt. Als u minder gespannen bent, heeft u vaak minder last.

Slijmgevoel: Het brokgevoel kan ook aanvoelen als een slijmgevoel in de keel. Maar als u zich deze productie van slijm en vocht bewust wordt, kunt u dit als een brokgevoel ervaren.

Wat te doen bij een brok in de keel

Geruststelling: Het is vaak al een opluchting wanneer de KNO-arts geen afwijkingen vindt. Door deze geruststelling verdwijnt de klacht vaak vanzelf.

Stress: Spanningen en problemen kunnen zich met verschillende lichamelijke klachten uiten. Uw huisarts kan helpen uw probleem onder woorden te brengen en zo nodig een andere hulpverlener inschakelen.

Logopedie: Soms kan logopedie helpen om de klachten te bestrijden. U krijgt dan oefeningen waarbij u leert de keel- en halsspieren beter te ontspannen.

Als het brokgevoel niet verdwijnt of als er klachten bijkomen, vraag dan een nieuw onderzoek aan. Soms heeft een klacht die op brokgevoel lijkt namelijk wel een lichamelijke oorzaak.

Lichamelijke oorzaken van een brok in de keel

Het brokgevoel kan een bijkomende klacht zijn van een lichamelijke aandoening. De meest voorkomende oorzaken zullen hierna worden besproken. Meestal heeft u naast het brokgevoel ook andere klachten, zoals moeite om vaste voeding door te slikken, keelpijn, oorpijn of heesheid. Uw KNO-arts zal dan ook eventuele andere oorzaken proberen op te sporen.

Een kwaadaardige afwijking (keelkanker): Hierover maakt men zich vaak de meeste zorgen. Een kwaadaardige aandoening van het slijmvlies van de keel, het strottenhoofd of de slokdarm is gelukkig zeldzaam. De kans hierop is wel sterk verhoogd bij langdurig roken en gebruik van overmatig alcohol. Als het brokgevoel samengaat met stemverandering, moeite met eten, gewichtsverlies en oorpijn is onderzoek door een KNO-arts binnen 6 weken na optreden van de klachten noodzakelijk. Een kwaadaardige afwijking kan bij het eerste onderzoek meestal worden opgemerkt.

Neusbijholtenontsteking: Een ontsteking van de neusbijholten kan door extra ontstoken slijmafscheiding de keel irriteren, zodat een brokgevoel ontstaat. Daarnaast kunt u last hebben van hoofdpijn, snot, neusverstopping en reukverlies.

Allergie: Allergie voor met name de huisstofmijt, een bestanddeel van huisstof, leidt meestal tot klachten van neusverstopping. Maar u kunt ook last krijgen van uw keel, waar het een schraal, jeukend of brokgevoel kan veroorzaken.

Vergrote tongamandel: Helemaal achterop de tong bevindt zich een tongamandel. Door deze ligging is de tongamandel meestal niet direct goed te zien. Als in het verleden de keelamandelen zijn verwijderd, komt het een enkele keer voor dat de tongamandel zich vergroot. Deze vergrote tongamandel kan dan een brokgevoel geven. Dit brokgevoel kan ook ontstaan als de tongamandel chronisch ontstoken is. Bij een ontsteking kunt u ook last hebben van andere klachten, zoals keelpijn, een vieze smaak en koorts.

Spierspanning van het strottenhoofd: In en rondom het strottenhoofd lopen spiertjes, onder andere die van de stembanden. Bij verkeerd stemgebruik wordt een deel te intensief gebruikt. Dit kan een brokgevoel geven.

Aanlegstoornis van het strottenhoofd: Bij sommige mensen kunnen de stembanden zich soms niet goed sluiten. Hierdoor is de stem niet krachtig genoeg, zodat de stem gemakkelijk wordt geforceerd. Naast een brokgevoel klaagt men dan soms ook over een hese stem of een onvoldoende krachtig stemgeluid.

Spierspanning van de slokdarmingang: De slokdarmingang is een kringspier die bij een aantal mensen een te hoge spanning heeft. Dit kan als een brokgevoel aanvoelen. Schrapen van de keel en kuchen verhoogt juist deze spanning, waardoor de klacht blijft.

Reflux: Een brokgevoel in de keel kan ook door reflux van maagzuur veroorzaakt worden. Maagzuur kan in de slokdarm omhoog komen. Om ervoor te zorgen dat er geen maagzuur in het strottenhoofd en de luchtpijp komt, ontstaat een hogere spanning in de kringspier van de slokdarmingang met het brokgevoel als gevolg.

Vergrote schildklier: De schildklier ligt voor en onder het strottenhoofd. Een vergrote schildklier kan soms zo tegen het strottenhoofd drukken dat dit merkbaar wordt als een brokgevoel. Vaak zijn er ook klachten van een te traag of te snel werkende schildklier.

Slijtage van de halswervels: Bij het ouder worden, worden de randen van de halswervels aan de voorzijde wat dikker. Omdat de slokdarm tegen de voorzijde van de halswervels aanligt, kunnen deze verdikkingen een brokgevoel geven.

Chronische keelontsteking: Hiervan is sprake als het slijmvlies in de keel langdurig wordt geprikkeld door neus- en neusbijholtenproblemen, maagzuur, prikkelende stoffen of droge lucht. Bij bepaalde ziekten, zoals suikerziekte en bloedarmoede, kan het slijmvlies chronisch ontstoken zijn. Hierbij zijn ook klachten van een gevoelige plek in de luchtpijp, kriebel in de keel, hardnekkig hoesten, branden, neiging tot schrapen en lastig slikken. Roken, alcohol, koffie en sterk prikkelende stoffen houden deze klachten in stand, al lijken ze tijdelijk verlichting te geven. Dat is echter maar schijn.

Zenkers Divertikel: Door een zwakke plek tussen de spieren van de slokdarmingang ontstaat een zogenaamde 'blindzak’. Hierdoor kunnen klachten ontstaan van moeilijk slikken, het terugkomen van doorgeslikt voedsel, borrelende geluiden aan de hals, slijm in de keel, vermagering, slechte adem, verslikken en hoesten bij liggen.

Angina pectoris: Door onvoldoende doorstroming van de kransslagaderen van het hart ontstaat bij lichamelijke inspanning pijn op de borst en/of pijn uitstralend naar de linkerarm. In zeldzame gevallen echter geeft inspanning alleen een brokgevoel.

Onderzoek naar lichamelijke oorzaken van een brok in de keel

Keelspiegelen: Een verwarmd spiegeltje wordt vervolgens in de keel gebracht en met het licht op de voorhoofdlamp onderzoekt de KNO-arts uw keel en strottenhoofd. Op verzoek van de KNO-arts moet u "iiiiiiiiiiii" zeggen. Het gaat om de functie van de stembanden te beoordelen en niet om het geproduceerde stemgeluid. Meestal lukt het zo het strottenklepje, de stembanden en de ingang van de slokdarm goed te bekijken.

Fiberscopie: Er wordt dan gebruik gemaakt van een kleine fiberscoop (endoscoop). Dit is een buigzaam kijkertje van fiberglas in de vorm van een slangetje met een dikte van 4 mm. Na eventueel verdoven van de neus- en keelholte met een spray, wordt de fiberscoop via de neus opgeschoven tot voorbij het zachte gehemelte. Zo zijn de keel en het strottenhoofd goed zichtbaar.

Röntgenfoto: Het is niet altijd nodig röntgenfoto's van de hals en slokdarm te maken. Zo nodig kan een foto worden gemaakt van de neusbijholten. Heel soms wordt een scan gemaakt van de neusbijholten, keel, hals of schildklier.

Allergie-onderzoek: Onderzoek naar allergie wordt gedaan met de huidpriktest.

Logopedisch onderzoek: Bij intensief stemgebruik kunt u naar de logopedist(e) worden verwezen. Deze is deskundig op het gebied van de stem en kan bij keelklachten door foutief stemgebruik hulp bieden.

labels:

Zie ook: