Veel mensen denken dat alleen drankjes als bier en wijn alcohol bevatten, maar wist je dat je ongemerkt ook via gewone etenswaren kleine hoeveelheden alcohol binnenkrijgt? Dit komt door natuurlijke gisting of het gebruik van alcohol bij de bereiding van producten.

Alcohol in alledaagse producten

Als je geniet van een ontbijtje met roerei, jus d’orange en melkbroodjes, dan sta je er misschien niet bij stil dat je de dag start met een beetje alcohol. In producten als melkbroodjes zitten namelijk aroma’s verwerkt die alcohol bevatten.

Melkbroodjes

Toch zijn er diverse zakken met melkbroodjes waarbij in de ingrediëntenlijst staat vermeld dat het een aroma bevat met 0,4 procent alcohol. Dat is ongeveer hetzelfde promillage als een flesje Shandy, dat 0,5 procent alcohol bevat.

Bij melkbroodjes uit de supermarkt staat geen vermelding van alcohol, zoals “Nix18”. Daarnaast gaat het om broodwaren, dus verwacht je niet zo gauw dat er ook maar iets alcoholisch in zit. Toch is het zo dat als je de ingrediëntenlijst bekijkt, er bij een aantal merken “natuurlijke aroma’s (0,4% alcohol)” staat vermeld. Het gaat dus om een specifieke toevoeging aan het product dat alcohol bevat. Bij een deel van de merken staat ook een expliciete vermelding dat het product een klein beetje alcohol bevat.

Natuurlijke processen en alcohol

Alcohol ontstaat vaak vanzelf bij het fermenteren of rijpen van voedingsmiddelen. Denk aan gist in brood of bacteriën in yoghurt. Soms wordt het bewust toegevoegd voor de smaak, zoals in desserts of sauzen.

Gisting en fermentatie

Volgens Gezondeten.nl zijn dat natuurlijke processen van gisting en fermentatie. Daardoor bevatten heel veel soorten voedsel en drinken minuscule, onschadelijke, hoeveelheden alcohol. Denk daarbij aan bepaalde soorten broodwaren en overrijp fruit, volgens de informatiesite Gezondeten.nl.

Bij het bakken van brood zorgt gist voor de omzetting van suikers in onder andere alcohol en koolzuur. Tijdens het bakken verdampt bijna alle alcohol, maar een miniem restje kan achterblijven.

Producten als kefir en sommige yoghurtdranken worden gemaakt met behulp van fermentatie.

Tijdens het rijpen en persen van fruit kan er een klein beetje alcohol ontstaan door fermentatie. Denk aan sinaasappelsap, appelsap en druivensap.

Alles wat met gist of gisting te maken heeft, kan alcohol bevatten. Zo ook de welbekende afbakbroodjes. Hoewel het hier om een zeer lage dosering gaat, wordt alcohol soms verneveld over de broodjes. Dit om de groei van micro-organismen zoals schimmels en gisten tegen te houden. Ook bij het bakken van gewoon brood komt er spontaan alcohol vrij.

Alcoholpercentage in deeg

Alcohol% van ONGEBAKKEN brood zal laag zijn, ik denk 0,25 tot max 1%.

Banaan

Een banaan die alsmaar rijper wordt vertoont niet alleen bruine plekken, ook de suikers worden langzaamaan (dankzij het gistingsproces) omgezet in het bijproduct alcohol. Een heel rijpe banaan bevat zo'n 0,4 procent alcohol.

Alcoholwetgeving

Volgens de wet valt een product pas onder de alcoholwetgeving als het gehele product meer dan 0,5% alcohol bevat. Daarom mag een product als Shandy gewoon verkocht worden aan iedereen. Daar zit namelijk precies 0,5% alcohol in. Toch wordt er al jaren discussie gevoerd, want voor veel mensen voelt het raar dat een kind van tien jaar oud een flesje Shandy zou mogen kopen.

Is het schadelijk voor je gezondheid?

Anne Lutgerink van het Voedingscentrum geeft aan dat in het geval van melkbroodjes, de alcohol zich bevindt in een specifiek aroma. Daarnaast vertelt ze dat de vermelding van het aroma bijna onderaan de lijst staat; dat betekent dat er maar weinig van in het product zit. “Een ingrediëntenlijst staat op volgorde van hoeveelheid.” Kortom, het aroma bevat 0,4% alcohol en dat aroma is tegelijk maar een kleine toevoeging van het product, waardoor uiteindelijk - als je het gehele product bekijkt - er zo goed als geen alcohol in het product zit, aldus Lutgerink.

“De dosis maakt het vergif”, luidt een gezegde. Bij melkbroodjes is dat ook het geval. “Ik denk niet dat als je af en toe een melkbroodje eet, dat het dan tot lichamelijke schade leidt hoor, want daarvoor is de concentratie alcohol te weinig”, vertelt Lutgerink.

Toch benadrukt ze wel dat het altijd beter is om alle alcohol te vermijden als je kind bent of in verwachting bent. Lutgerink geeft daarentegen aan dat het veel belangrijker is om rekening te houden met alcohol in bepaalde gerechten.

Je moet extreem je best doen wil je iets merken van de alcohol die deze producten in zich hebben. Zo zou je 5,2 kilo rijpe bananen achter elkaar moeten eten en 4,2 liter kombucha moeten drinken om de wettelijke grens van 0,5 promillage te bereiken.

Voor de meeste mensen zijn deze kleine hoeveelheden alcohol geen probleem. Maar als je om religieuze, medische of persoonlijke redenen helemaal geen alcohol wilt gebruiken, let dan extra op etiketten en ingrediëntenlijsten. Vooral bij producten als bonbons, desserts en sommige vruchtensappen kan het de moeite waard zijn om even te checken.

Alcohol in gerechten

Alcohol in etenswaren komt vaker voor. Bijvoorbeeld als je zelf een kaasfondue of rode wijnsaus maakt. Toch weten veel mensen niet dat bij verhitting niet alle alcohol verdampt. Anne Lutgerink van het Voedingscentrum benadrukt dat bij verhitting slechts een deel van de alcohol verdampt, niet alles. Kijk dus uit als je zo’n gerecht maakt voor kinderen of zwangere personen.

In sommige kant-en-klare sauzen, zoals bepaalde pastasauzen of marinades, wordt wijn of likeur gebruikt voor de smaak. Ook na het koken blijft er vaak een klein deel alcohol achter.

Alcohol en religie

Een deel van de mensen consumeert geen alcohol om religieuze redenen. De mate waarin men dat naleeft verschilt per religie en ook per persoon. Sommige mensen accepteren bijvoorbeeld dat een gerecht een beetje alcohol bevat; anderen zullen in zijn geheel geen alcohol innemen. In dat laatste geval is het goed om te weten dat veel producten van nature ook wat alcohol kunnen bevatten.

"Alcoholvrij" vs. "Non-alcoholic"

Wie in de supermarkt of in de kroeg een alcoholvrij drankje wil kopen, heeft genoeg te kiezen. Maar niet iedere fles bier of wijn die verkocht wordt als alcoholvrij, bevat daadwerkelijk geen alcohol. Wie naar het label kijkt, ziet dat er vaak toch een klein beetje alcohol in zit. Dat mag volgens Europese richtlijnen, maar brancheverenigingen voor Nederlandse brouwers vinden dat verwarrend.

In Nederland mag bier alcoholvrij heten als er tot 0,1 procent alcohol in zit, bij wijn is dat 0,5 procent. Daarboven, tot 1,2 procent, heet het alcoholarm.

Europese regels

Maar in de rest van Europa gelden andere regels. In Duitsland en België mag drank alcoholvrij worden genoemd met een percentage tot 0,5, in Spanje tot 1 procent en in Italië en Frankrijk zelfs tot 1,2 procent. Die producten worden ook in Nederland verkocht, wat betekent dat er hier in supermarkten 'alcoholvrij' bier ligt met meer dan een procent alcohol erin.

Daarnaast geldt in heel Europa de regel dat drank met een alcoholgehalte tot 0,5 procent non-alcoholic mag heten. Er zijn Nederlandse brouwers die kiezen voor die Engelse term op het label van biertjes met 0,4 procent, omdat het Nederlandse 'alcoholvrij' dan niet mag. Dan drink je dus 'non-alcoholic' bier dat niet 'alcoholvrij' is.

"Misleidend", stelt Anne Lutgerink van het Voedingscentrum. "Zeker voor mensen die echt geen alcohol willen drinken, is het heel vervelend. Je wekt een bepaalde suggestie en die klopt niet, dat is verwarrend."

Misleidend vinden brancheverenigingen voor brouwers in Nederland het niet, maar dat het verwarrend is, snappen ze wel. "Het mag allemaal en de brouwers houden zich aan de regels, maar voor de consument is het onduidelijk", erkent voorzitter Jos Oostendorp van Craft, een branchevereniging van 200 kleine bierbrouwerijen. "Er zijn mensen die echt geen druppel willen drinken, omdat ze allergisch zijn voor alcohol of om andere redenen. Iedereen heeft er belang bij om te weten wat erin zit."

Directeur Meint Waterlander van Nederlandse Brouwers, dat dertien brouwerijen vertegenwoordigt, is het daarmee eens. "Het zou goed zijn voor de consument als er meer eenheid zit in de labels."

Om meer eenheid te creëren, worden gesprekken gevoerd met andere brouwersverenigingen in Europa, zegt Oostendorp. "Dit thema staat ook op de agenda. Het is alleen niet van vandaag op morgen geregeld." Zo is bierland Duitsland volgens hem niet heel happig op het invoeren van strengere of andere regels voor zijn brouwers. "Maar ik verwacht dat het op lange termijn wel verschil kan maken."

De verenigingen zetten zich ook in voor duidelijkere Europese regels, omdat de regels nu oneerlijk zijn, zegt Oostendorp. "Buitenlandse biertjes mogen in Nederland in de schappen liggen met labels die in Nederland niet toegestaan zijn. Dat is oneerlijke concurrentie."

NVWA gaat etiketten bekijken

Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport gaat naar aanleiding van vragen van de NOS aan de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) vragen om te kijken naar termen als non-alcoholic op Nederlandse producten. De NVWA beoordeelt of etiketten misleidend zijn. Afhankelijk van hoe vaak dit voorkomt, kan het ministerie beoordelen of (en hoe) er iets moet gebeuren.

Want regels voor anderstalige termen zijn er nu nog niet. Zolang er óók in het Nederlands op het label staat hoeveel alcohol er dan in zo'n 'alcoholvrij' drankje zit, mag het.

"Een alcoholvolume tot 0,5 procent kan veroorzaakt worden door restsporen van de gisting van natuurlijke suikers. Zo kan in sinaasappelsap of gebakken brood tot 0,2 procent alcohol zitten", zegt een woordvoerder van het ministerie. "Mag of wil je geen alcohol drinken, kijk dan naar het alcoholpercentage en kies een alternatief waar 0,0 op staat.

Brood als onderdeel van een gezond voedingspatroon

Volkoren- en bruinbrood bevatten veel goede voedingsstoffen. Met name volkorenbrood bevat veel voedingsvezels, vitamines en mineralen. Deze broodsoorten passen dus in een gezond voedingspatroon.

Brood is een bron van koolhydraten en jodium. Volkoren- en bruinbrood verminderen het risico op bepaalde ziekten. Vooral volkorenbrood bevat veel voedingsvezels, vitamines en mineralen die belangrijk zijn voor het lichaam. Witbrood bevat minder voedingsstoffen, levert geen gezondheidsvoordeel en staat daarom niet in de Schijf van Vijf.

Voedingsstoffen in brood

Brood levert in verhouding veel belangrijke voedingsstoffen en weinig calorieën. Alle broodsoorten, behalve witbrood, bevatten veel vezels.

Anders dan bij wit- of bruinbrood wordt volkorenbrood gemaakt van de hele graankorrel.

Koolhydraten zijn een belangrijke bron van energie voor het lichaam.

Brood is een belangrijke bron van jodium. Jodium zorgt voor een goede werking van de schildklier. In Nederland levert brood ongeveer 45% van de inname van jodium. Dit komt door het speciale bakkerszout, waaraan jodium is toegevoegd. Bakkers zijn echter niet verplicht om bakkerszout te gebruiken. Bakkerszout staat bij verpakt brood in de ingrediëntenlijst. Of vraag het na bij de bakker.

In volkorenbrood, volkoren meergranenbrood en roggebrood zit veel ijzer. Het lichaam neemt ijzer in brood gemakkelijker op in combinatie met vitamine C.

Volkorenbrood bevat vergeleken met witbrood veel vezel. Witbrood bevat de minste vezels.

Brood bewaren

Bewaar brood op kamertemperatuur in een gesloten trommel of plastic zak. Wie houdt van brood met een krokante korst, bewaart brood bij voorkeur in een papieren broodzak. Bewaar brood niet in de koelkast, dan droogt het uit. Je kunt brood wel invriezen.

Tips voor consumptie

Vers brood hoort dezelfde dag verkocht te worden. Een bakker mag het alvast in een zak doen, maar niet langer dan 24 uur van te voren.

Hoeveel alcohol zit er echt in?

De hoeveelheid alcohol in deze producten is meestal heel laag. Bij vruchtensappen en zuivel gaat het vaak om minder dan 0,5%. In gebak, bonbons of desserts waar echt drank aan is toegevoegd, kan het iets hoger zijn, maar zelden meer dan2%.

labels: #Brood

Zie ook: