Ben je toe aan een nieuwe kookplaat of keuken? Denk dan eens aan overstappen op elektrisch koken. Het zal niemand ontgaan: in Nederland gaan we stap voor stap van het aardgas af. Maar omdat we in de toekomst van het gas afgaan, komt elektrisch koken steeds meer in beeld. Jarenlang was koken op een gasfornuis de norm. Is je gasfornuis inruilen voor een elektrische inductiekookplaat een goed idee? We sluiten af met acht tips waarmee je energie kunt besparen tijdens het koken.

Wanneer Afscheid Nemen van Je Gasfornuis?

Wanneer stap je over op elektrisch koken, mocht je dat willen? “Het beste moment om over te stappen is als je jouw huidige kookplaat of gasfornuis vervangt. Bijvoorbeeld als je de keuken gaat verbouwen of een nieuwe keuken aanschaft. 85 procent van de nieuwe kookplaten die op dit moment verkocht worden zijn elektrisch.”

“Mocht je nog niet direct overgaan dan kan je ook al één en ander voorbereiden door alvast de benodigde elektra aan te laten leggen”, geeft De Jongh mee als tip. Het kan zijn dat er een extra groep in de meterkast moet komen of een stroomkabel naar de keuken.

Welke Vorm van Elektrisch Koken Kies Je?

Wat als je geen gas meer hebt om op te koken of nu al van je gasfornuis af wil? “Dan zijn er verschillende manieren om elektrisch te koken, waarvan de inductiekookplaat het zuinigst is. Dat is dus een goed alternatief voor je gasfornuis”, aldus de expert duurzame energie.

Inductie vs. Andere Vormen van Elektrisch Koken

In de wereld van het elektrisch koken is inductie het bekendst. Maar je hebt ook keramische kookplaten. “Het verschil zit hem in de techniek van opwarmen en de efficiëntie”, legt De Jongh uit.

Van de elektrische kookplaten is een inductieplaat het zuinigst: die gebruikt 175 kWh per jaar. Een keramische kookplaat maakt zo’n 30 procent meer op: ongeveer 225 kWh per jaar. Een ‘gewone’ elektrische kookplaat van gietijzer is het meest onzuinig: die verbruikt 260 kWh per jaar. Dat komt doordat bij inductie direct de inhoud van de pan opgewarmd wordt via de bodem van de pan en de inductiekookplaat zelf veel minder warm wordt dan andere elektrische kookplaten. Er gaat daardoor minder warmte verloren.

Praktische Voordelen van Inductie

Koken op inductie heeft volgens expert De Jongh nog een aantal praktische voordelen. “Het is veiliger dan gas, doordat de kookplaat alleen heet wordt als er een pan op staat en daarna snel afkoelt.”

“Daarnaast is er geen vlam als je op inductie kookt. Dat is niet alleen veiliger, maar zorgt ook voor minder verbrandingsgassen in de keuken en gezondere lucht.” Verder is er nog een ander voordeeltje van huishoudelijke aard: “De inductiekookplaat is heel makkelijk schoon te maken. Mensen die inductie nemen, willen vaak nooit meer terug naar gas.

Er is nog een speciaal punt van aandacht met betrekking tot de gezondheid: ”Voor mensen die gevoelig zijn voor elektromagnetische velden of een pacemaker hebben en van hun dokter geen inductiekookplaat mogen nemen, is keramisch wel een betere keuze”, aldus De Jongh.

Stroom vs. Gas: Duurzaamheid

Door verbranding van de fossiele brandstof aardgas warmt de aarde op. Dat is de hoofdreden om afscheid te gaan nemen van gas. Hoeveel duurzamer is koken op elektriciteit op dit moment? “Nu is er nog weinig verschil in CO2-uitstoot tussen een gasfornuis en een inductiekookplaat”, legt de energiedeskundige uit. “Dat komt doordat de stroom nu vooral nog van aardgas en steenkolen komt (grijze stroom). Maar de stroom zal in de toekomst groener worden, en dan wint de inductiekookplaat het.”

Kosten: Gas vs. Stroom

Het aspect duurzaamheid telt voor menigeen zwaar. Maar minstens zo belangrijk zijn de kosten. Is koken op gas of elektriciteit gunstiger voor de portemonnee? Voor het antwoord op deze vraag geeft Joanneke de Jongh eerst een kort college natuurkunde: “Gas en stroom leveren beide energie. Deze wordt gemeten in megajoule. 1 kWh stroom is 3,6 megajoule en 1 m3 gas 31,6 megajoule. Eén m3 gas geeft dus 9 keer meer energie dan 1 kWh stroom.”

Maar daarmee is het pleit nog niet beslecht in het voordeel van gas, want bij deze cijfers hoort ook een praktische uitleg. “Bij koken op gas gaat ongeveer de helft van de warmte verloren langs de pan. Elektrisch koken op inductie of met een magnetron is veel efficiënter.” Hoe luidt dan de slotsom wat betreft De Jongh? “De energiekosten voor koken zijn ongeveer gelijk.”

Koken als Kostenpost op de Gasnota

Vorig jaar hebben Nederlanders een recordhoeveelheid minder gas verbruikt, omdat de prijzen door het dak gingen. Hoeveel nut heeft het om je gasfornuis minder vaak aan te zetten als je je energierekening laag wilt houden? Daarover is De Jongh duidelijk: de invloed van koken op je energienota is klein. “Gemiddeld gaat 80 procent van het gasverbruik naar verwarming. 17 procent gaat naar warm water, vooral voor het douchen. Slechts ongeveer 3 procent gaat naar koken.” Wil je dus een slag maken met besparen op je gasverbruik, dan weet je waar je de winst kunt behalen.

Bespaartips voor het Koken

Tot besluit delen we nog een negental (bespaar)tips van Joanneke de Jongh, waarmee je net wat energiezuiniger kookt.

  1. Doe de deksel op de pan, dan gaat er driekwart minder warmte verloren.
  2. Kookt het water? Zet de pit dan lager maar niet helemaal uit.
  3. Neem liever een iets te grote pan dan een te kleine pan en zorg ervoor dat de warmte niet langs de pan heengaat. Voor koken op gas betekent dit dat de pan midden op de vlam moet staan.
  4. Met een snelkookpan bespaar je energie door de hoge druk in de pan.
  5. In oudere afzuigkappen zitten lampjes die veel energie gebruiken. Vervang deze door een ledlampje.
  6. Trek de stekker uit je oude magnetron als je die niet gebruikt. Dit apparaat gebruikt veel energie in de stand-by-stand.
  7. Let bij de aanschaf van een elektrische oven of afzuigkap op het energielabel: een apparaat met een groen energielabel heeft een lager elektriciteitsverbruik. Let ook op het kWh-verbruik per cyclus of per jaar op het energielabel. Magnetrons en kleine, vrijstaande oventjes hebben geen energielabel.
  8. Huiseigenaren die op een warmtenet zoals stadsverwarming zijn aangesloten, kunnen subsidie van 400 euro krijgen voor de aanschaf van een nieuwe elektrische kookplaat, bijvoorbeeld keramisch of inductie. Een voorwaarde is dat de gasmeter wordt weggehaald.

Nederland Kookt Elektrisch

Nederland stapt over op elektrisch koken. In 2021 is 85 procent van de verkochte kookplaten een elektrische plaat. Van de elektrische kookplaten is een inductieplaat het zuinigst: die gebruikt 175 kWh per jaar. Een keramische kookplaat maakt zo’n 30 procent meer op: ongeveer 225 kWh per jaar. Bij koken op gas verbruik je gemiddeld 37 m3 gas per jaar.

Er is nu nog weinig verschil in CO2-uitstoot tussen een gasfornuis en inductie kookplaat. Dat komt doordat de stroom voor je inductieplaat nu vooral nog van aardgas en steenkolen komt (grijze stroom). Stap je over van een gasfornuis naar inductie, controleer dan of je pannen geschikt zijn.

Inductie werkt met magneten. Je pannen moeten dus een bodem hebben die magnetiseerbaar is, anders werkt verwarmen met inductiestroom niet. Daarvoor moet er een stalen laag in de bodem zitten. Pannen van alléén roestvrijstaal (rvs), koper of aluminium, of keramische (oven)schalen, werken niet op inductie. Maar er zijn ook rvs- of koperen pannen die wel een metalen laag in de bodem hebben en gietijzeren pannen kun je ook blijven gebruiken.

Veel mensen denken dat de bodem van de pan helemaal vlak moet zijn, maar dat hoeft niet. Ga je nieuwe pannen kopen, let dan op het symbool van een spoel: die zijn geschikt voor inductie. Hoeveel geld je kwijt bent aan nieuwe pannen, hangt af van jouw wensen en van hoeveel pannen je nodig hebt.

Installatie en Kosten

Als je alle zones ('pitten') van je inductieplaat gebruikt, gaat er veel stroom naartoe. Daarom moet er een aparte stroomdraad komen van de meterkast naar je inductie kookplaat, en een speciaal stopcontact voor de perilex stekker van je kookplaat. Bovendien neemt de kookplaat 2 groepen in je meterkast in beslag (bij een grote kookplaat zelfs 3 groepen). Verder moet jouw aansluiting op het stroomnet misschien verzwaard worden. Oudere huizen hebben soms nog een aansluiting van 1x25A, die moet je laten omzetten naar 3x25A. Dat kost eenmalig ruim € 200 (afhankelijk van je netbeheerder). Nieuwbouwhuizen hebben vaak al een aansluiting van 3x25A: die hoef je niet te laten verzwaren.

Heb je meer apparaten die veel stroom vragen (hoog piekvermogen)? Bijvoorbeeld óók een grote volledige warmtepomp en een elektrische auto die je thuis oplaadt? Als die allemaal tegelijk stroom vragen, heb je een nóg zwaardere aansluiting nodig: 3x35A. Dat kost flink wat geld: het omzetten naar 3x35A kost eenmalig ruim € 200. En daarnaast betaal je voor deze aansluiting veel hogere jaarlijkse kosten voor netbeheer: zo'n € 940 per jaar. Laat een voorrangsschakelaar in je meterkast plaatsen, daarmee zorg je dat bepaalde apparaten voorrang op het stroomverbruik krijgen. De inductieplaat gaat bijvoorbeeld voor, de warmtepomp of wasdroger schakelt even uit als je gaat koken.

Neem je een nieuwe keuken, maar blijf je voorlopig nog op gas koken? Dan is het toch verstandig om alvast een aparte stroomdraad te laten leggen (die je nog niet gebruikt). Je kunt dan later zonder gedoe en zonder te breken overschakelen op een inductie kookplaat.

Inductiekookplaten zijn te koop van € 200 tot € 2.400, afhankelijk van de grootte (het aantal kookzones), de functies, het merk enzovoort. Gemiddeld kost een kookplaat zo’n € 600. Een extra stroomdraad naar de keuken + extra groep(en) in de meterkast kost zo’n € 600, verzwaren van je aansluiting op het stroomnet naar 3x25A zo’n € 200.

In totaal kom je dan voor een gemiddelde inductie kookplaat + pannen op zo’n € 1.500. Ben je aangesloten op een warmtenet maar kook je nog op gas? Dan kun je 400 euro subsidie krijgen voor een elektrische kookplaat. Dit geldt voor kookplaten die op of na 1 april 2022 zijn geplaatst. Eén van de voorwaarden is dat de gasmeter wordt weggehaald.

Keramisch Koken

Een keramische kookplaat is een goede keuze als je gevoelig bent voor elektromagnetische velden. Heb je een pacemaker, overleg dan met de pacemakertechnicus/cardioloog of je een inductie kookplaat mag nemen: zo’n plaat kan soms de instelling van je pacemaker veranderen.

Keramisch koken heeft nadelen ten opzichte van inductiekoken: de plaat reageert vrij traag, de kookzones worden heet, en je pannen moeten een perfect gladde bodem hebben.

Extra Tips

  • Is het water in de pan aan de kook? Neem liever een iets te grote pan dan een te kleine en zorg dat de warmte niet langs de pan heen gaat. Bij gas betekent dit dat de vlam ónder de pan moet zitten en bij keramisch dat de kookzone niet groter is dan de pan.
  • Een snelkookpan bespaart energie.
  • Wat je ook kunt doen: haal de pan eerder van het vuur en laat hem nagaren in een warme (slaap)zak of bak volgens de hooikistmethode. Het is belangrijk dat deze zak of bak goed geïsoleerd is, goed aansluit om de pan. en dat de deksel goed op de pan past.
  • Er zijn afzuigkappen met en zonder motor. Welke type in jouw huis past, hangt af van je ventilatiesysteem. Heeft jouw huis een mechanisch ventilatiesysteem, koop dan een afzuigkap zónder motor. Tijdens het koken zorgt de motor van het ventilatiesysteem voor de luchtstroom door de afzuigkap.
  • Een afzuigkap gebruikt stroom, maar is belangrijk voor gezonde lucht in huis. Was of vervang de filters regelmatig. De filters worden vet en raken verstopt, waardoor de afzuigkap minder goed werkt en je uiteindelijk zelfs brand kunt krijgen.
  • In veel oudere afzuigkappen zitten lampjes van 40 tot 80 watt.

Kostenvergelijking

Wat koken gemiddeld kost hangt sterk af van het type kookplaat waar jij je maaltje op klaarmaakt. In Nederland koken de meeste mensen op aardgas met een gasfornuis, of op elektriciteit met een keramische of inductie kookplaat.

Koken op Gas

Volgens Milieu Centraal verbruikt een gemiddeld Nederlands huishouden ongeveer 37 m³ gas per jaar voor het koken. Met de huidige gasprijzen* van 1,39 per m³ zou dat neerkomen op een jaarlijks bedrag van zo’n 51 euro. Heb je alleen een gasaansluiting om te koken en dus niet voor het verwarmen van verwarmingswater en de douche? Dan betaal je je gasaansluiting ook alleen voor de kookplaat. De vaste kosten van je aansluiting zijn ongeveer €250 per jaar. Als je dus bijvoorbeeld een warmtenetaansluiting of warmtepomp hebt, kost koken op gas €250 extra en die kun je besparen door elektrisch te gaan koken.

Koken op Inductie

Een gemiddeld Nederlands huishouden gebruikt ongeveer 175 kWh elektriciteit per jaar voor het koken op inductie. Met een gemiddelde stroomprijs* van 0,32 euro per kWh komt dit neer op zo’n 56 euro per jaar.

Koken op Keramische of Gietijzeren Kookplaat

Gemiddeld verbruikt een Nederlands huishouden ongeveer 225 kWh aan stroom voor deze kookplaat. Met dezelfde stroomprijs van 0,32 euro per kWh komt dit neer op ongeveer 72 euro per jaar. Met de ouderwetse gietijzeren kookplaat ben je nog wat meer stroom kwijt met koken, gemiddeld zo’n 260 kWh per jaar.

*Voor de bedragen in dit artikel is gerekend met een gasprijs van 1,39 euro per m³ en een stroomprijs van 0,32 euro per kWh.

In 2025 is elektrisch koken in de meeste gevallen goedkoper dan koken op gas, dankzij de stijgende gasprijzen en de dalende kosten van elektriciteit. Daarnaast biedt elektrisch koken meer efficiëntie en duurzaamheid. Overweeg de overstap naar elektrisch koken om te besparen en bij te dragen aan een schonere toekomst.

Elektrisch koken lijkt een goedkoper alternatief te worden in 2025. Door de toename van groene stroom in Nederland dalen de kosten van elektriciteit, zeker wanneer je gebruikmaakt van zonnepanelen. Inductiekoken is bovendien efficiënter: tot 90% van de energie wordt direct overgedragen naar de pan, terwijl gasfornuizen veel energie verliezen aan warmte.

Tabel: Kostenoverzicht Koken

Type Kookplaat Jaarlijks Verbruik Jaarlijkse Kosten
Gasfornuis 37 m³ gas € 51
Inductiekookplaat 175 kWh elektriciteit € 56
Keramische Kookplaat 225 kWh elektriciteit € 72
Gietijzeren Kookplaat 260 kWh elektriciteit € 83.20

labels: #Koken

Zie ook: