Na tarwe en witte rijst is de aardappel het derde voedselgewas dat mensen op grote schaal consumeren. De hoeveelheid geproduceerde maïs is groter, maar het grootste deel van dat gewas is bestemd voor dieren en ook een aanzienlijke hoeveelheid gaat naar biobrandstoffen. De aardappelplant legt haar energievoorraad onder de grond aan in knolletjes. Deze knolletjes, die wij kennen als ‘aardappels’, bevatten een hoge dosis zetmeel.

De aardappel is een gewas met een lange geschiedenis. Spaanse ontdekkingsreizigers hebben de aardappel vanuit Zuid-Amerika naar Europa gebracht. Monniken zorgden vanuit Spanje voor de verspreiding naar de andere Europese landen. De Inca’s verbouwden deze plant toen al honderden jaren. Er worden verschillende aardappelsoorten verbouwd voor allerlei doeleinden. In Nederland worden wel 250 rassen geteeld! Zo zijn er consumptie-, poot- en fabrieksaardappelen. Uit pootaardappelen groeien nieuwe aardappelplanten. Fabrieks- en zetmeelaardappelen worden, zoals de naam al doet vermoeden, in fabrieken verwerkt tot aardappelzetmeel.

Aardappelen zijn het hele jaar door verkrijgbaar. De ‘nieuwe oogst’ is te koop tegen het einde van de lente t/m de herfst. Afhankelijk van het ras en mits juist bewaard zijn aardappelen vrij lang houdbaar. Je kunt ze het beste bewaren op een donkere, koele en droge plaats.

De Voedingswaarde van Aardappelen

Het knolgewas bestaat voornamelijk uit koolhydraten en bevat kleine hoeveelheden eiwitten en vezels. De voedingswaarde van de aardappel kan variëren en is afhankelijk van het ras en de bereidingswijze. Voorgekruide aardappelpartjes bevatten ongeveer evenveel vitamines als de normale pieper, maar zijn wel rijk in zout.

Eiwitten in Aardappelen

Het grootste deel van het eiwit in de knol is patatine, dat zeer goed verteerbaar is.

Vitaminen en Mineralen

De ijzerconcentratie in aardappel is vergelijkbaar met die in tarwe, maar aardappel bevat veel kalium. Aardappel als groente is in sommige opzichten vergelijkbaar met vruchten, zoals blijkt uit de hoge concentratie van ascorbinezuur (vitamine C). Die is vergelijkbaar met die van een sinaasappel. Een groot deel daarvan gaat echter verloren bij de bereiding van aardappelgerechten. Vitamine C is betrokken bij de vorming van bindweefsel, de opname van ijzer en weerstand tegen ziekten bij de mens. Er zijn ook andere antioxidanten in aardappelknollen naast vitamine C. Dat zijn flavonoïden, polyfenolen, chlorogeenzuur en verschillende carotenoïden, zoals zeaxanthine dat zich ophoudt in oranje of donkergeel gekleurde ‘eierdooierrassen’.

Andere essentiële vitaminen naast vitamine C zijn B6 en B1. Naast calcium, ijzer en kalium is de aardappel een belangrijke bron van magnesium. Vitamine B6 is betrokken bij het aminozuurmetabolisme van het immuunsysteem en bij de goede werking van het zenuwstelsel.

De vezels in de aardappel komen vooral uit de celwanden en ruwe vezel of voedingsvezels cellulose, hemicellulose en pectine. Ze vertegenwoordigen enkele procenten van het knolversgewicht. De schil bestaat voor meer dan een vijfde uit vezels en bevat er meer van dan het vlees van de knol. Aardappelvezel bevat oplosbare en onoplosbare stoffen en de meeste daarvan verteren de menselijke darmen niet.

In aardappel zit geen vitamine A en D, die zuivelproducten wel bevatten. Dus als deze vitaminen de aardappel ergens anders vandaan vergezellen, levert dat een complete maaltijd op uit het oogpunt van voedingswaarde.

Gezondheidsvoordelen van Aardappelen

Door regelmatig aardappelen in je voedingspatroon op te nemen, profiteer je van diverse verrassende gezondheidsvoordelen. Aardappelen bevatten een aantal mineralen en plantaardige stoffen die je bloeddruk kunnen helpen verlagen. Piepers zijn een goede bron van vitamine B6. Deze vitamine speelt een vitale rol in de stofwisseling van eiwitten, koolhydraten en vetten.

Aardappelen in je Eetpatroon

Het dagelijks eten van een normale portie aardappelen draagt substantieel bij aan de dagelijkse behoeften aan de belangrijkste noodzakelijke voedingscomponenten. Je kunt ze koken, stomen, bakken, frituren of roosteren. De knollen verliezen voedingsstoffen als je ze schilt. Aangezien veel van de voedingsstoffen aanwezig zijn in de schil, is het gezonder om aardappelen met schil te eten. Gebruik daarom niet te veel water in de pan en laat je piepers niet te lang koken. Je kunt je ze ook stomen.

De aardappel is een allemansvriend in de keuken. Hij leent zich voor koken, stomen, roosteren, bakken, frituren en pureren. Alleen rauw is hij niet eetbaar. Nederland staat bekend om de grote aardappelconsumptie: zo’n 80 tot 140 kilo per persoon, per jaar! Wie is er niet groot geworden met het bekende trio: aardappelen, groente, vlees? Ook in de verschillende oer Nederlandse stamppotten speelt de aardappel de hoofdrol.

Hoe te bereiden

  • Koken: Gebruik niet te veel water en kook ze niet te lang om voedingsstoffen te behouden.
  • Stomen: Vul een pan gedeeltelijk met water en breng het aan de kook. De stoom van het kokende water zorgt dat je aardappelen garen.
  • Frituren: Door het frituren van aardappels, krijg je meer vet en calorieën binnen, in vergelijking met andere kookmethoden zoals bakken of koken.
  • Oven/Airfryer: Wil je graag krokante piepers zonder veel olie toe te voegen? Dan kun je aardappels in de oven doen of klaarmaken in de airfryer.

Aardappelen versus Zoete Aardappelen

Aardappels en zoete aardappelen delen misschien een naam, maar ze komen eigenlijk uit heel verschillende plantenfamilies. De laatste jaren verliest de ‘normale’ aardappel aan populariteit. In plaats daarvan vinden zoete aardappelen gretig aftrek. Er wordt gezegd dat de zoete aardappel gezonder zou zijn. Volgens critici kun je beter zoete aardappel eten, omdat ze lager scoren op de glycemische index (GI).

De glycemische index is geen perfecte methode. Je eet waarschijnlijk niet alleen aardappelen, maar ook groente en vlees bij je maaltijd. Maar zoals je begrijpt wil ik chips niet aanraden boven zoete aardappel. Het is altijd belangrijk om naar het totaalplaatje te kijken. Qua voedingswaarden zijn zowel gewone aardappelen als de zoete variant een gezonde keuze. Zoete aardappelen zijn bijzonder rijk aan bètacaroteen. Dit is een antioxidant die je lichaam beschermt tegen celschade. Antioxidanten worden in verband gebracht met een lager risico op ziekten zoals kanker.

Uiteindelijk komt het neer op persoonlijke voorkeur. Het beste advies? Varieer. Aardappelen zijn een gezonde keuze. Eet ze wel zo puur mogelijk. Aardappel wordt namelijk vaak geconsumeerd in de vorm van friet en chips. Voor een optimale gezondheid kun je deze producten beter beperken.

Feiten en Fabels over Aardappelen

Boze tongen beweren dat de zetmeelhoudende knol kan bijdragen aan het ontstaan van obesitas. Het antwoord is tweezijdig. Ja, je kunt dik worden van piepers als je er te veel van eet. En met name, als je ze in bewerkte vorm consumeert. Wanneer je aardappelen op gezonde manier bereidt zijn ze juist goed voor je gezondheid. Die doe je door ze te stomen, koken, roosteren, bakken met een kleine hoeveelheid olie of ze in de airfryer te bereiden.

  • Het veel en vaak eten van aardappels kan leiden tot overgewicht (2).
  • Daarentegen verzadigen gekookte aardappels het meest van alle voedingsmiddelen (3).
  • Een afgekoelde gekookte aardappel is iets gezonder dan een warme: de suikers zijn dan moeilijker opneembaar omdat ze zijn omgezet in resistent zetmeel (4). Deze suikers worden niet in de dunne darm opgenomen, maar gefermenteerd in de dikke darm. Dit bevordert de gezondheid van de darmflora (5).
  • Rauw aardappelsap staat bekend als heilzaam bij maagproblemen, zoals brandend maagzuur en zweren (6).

Veiligheid van Aardappelen

Aardappelen bevatten glycoalkaloïden, stofjes die giftig kunnen zijn als ze in grote hoeveelheden worden geconsumeerd. Vooral de knollen met groene plekjes bevatten veel glycoalkaloïden. Maar maak je geen zorgen. Ja, zelfs nadat ze gekiemd zijn, is een pieper met uitlopers veilig om te eten. Zolang ze maar stevig aanvoelen en er niet te rimpelig uitzien is er niks aan de hand.

Een allergie voor aardappel is relatief zeldzaam. Mocht je toch allergisch zijn, dan reageer je waarschijnlijk op patatine. De symptomen van aardappelallergie zijn vaak mild, maar kunnen in sommige gevallen ook ernstige vormen aannemen. De allergie kan je huid, je ademhalingssysteem en je spijsverteringskanaal aantasten.

Aardappelen zeer gevoelig zijn voor ziektes en plagen en er daarom veel pesticiden worden gebruikt tijdens het groeiproces? Hoe bruiner je aardappels bakt, hoe meer van de giftige stof acrylamide ontstaat?

labels: #Aardappel #Ei

Zie ook: