Boterhammen zijn in Nederland een populaire keuze, vaak belegd met een grote variatie aan zoet beleg. Veel Nederlanders eten dagelijks zoet beleg op hun brood, maar hoe gezond is dit eigenlijk?

Typisch Nederlands: Zoet Beleg

Een belegde boterham bij ontbijt of lunch is bij veel Nederlanders favoriet. Wat ons broodbeleg betreft zijn we echte zoetekauwen. We eten veel vaker zoet beleg op brood dan in andere landen. Het aanbod van zoet beleg is dan ook overweldigend: van hagelslag, vlokken, muisjes en schuddebuikjes tot kokosbrood, jam, stroop, chocoladepasta en honing. En dat is typisch Nederlands. Over de grens weet men vaak niet eens wat het is.

Omdat iedereen wel weet dat zoetigheid meestal minder gezond is, hanteren veel gezinnen de regel ‘Eerst een boterham met hartig, dan pas met zoet’. Maar er zit wel verschil in de verschillende soorten zoet beleg. Niet alle soorten zijn even suikerrijk en van sommige soorten wordt beweerd dat ze zelfs gezonde stoffen als ijzer of vitamines bevatten.

De Geschiedenis van Zoet Beleg

Vroeger was zoet op brood echt bedoeld als krachtvoer. Rond de jaren 10 van de vorige eeuw was het een luxe om suikerrijke producten te gebruiken. Met wat suiker op je brood kreeg je de broodnodige energie binnen. Daarvoor besmeerde of doopte men wat brood in gewone kristalsuiker, honing of jam. Jam maken was in die tijd een praktische manier om langer te genieten van vers fruit.

Rond 1900 was het eerste strooibeleg voor brood verkrijgbaar: anijsmuisjes. Halverwege de jaren 30 bedachten verschillende fabrikanten varianten op de anijsmuisjes. Zo kwam er luxe strooibeleg als vruchtenhagel en chocoladekorrels. Dit werd hagelslag genoemd, naar het neerslaan van de hagel.

Hagelslag: De Populairste Keuze

Hagelslag is tegenwoordig verreweg het meest populaire zoete broodbeleg in Nederland. We eten er samen zelfs ruim 14 miljoen kilo per jaar van. Naar schatting zijn dat 750.000 boterhammen met hagelslag per dag! In andere landen is hagelslag alleen bekend als taartdecoratie. In ons land liggen er gemiddeld zo’n 20 soorten hagelslag in supermarkt.

Voor chocoladehagelslag geldt dat er minimaal 32 procent cacao in moet zitten om chocoladehagelslag te mogen heten. Chocoladekorrels met minder cacao heten cacaofantasie. Cacao is op zich een gezonde stof, die rijk is aan antioxidanten. Toch is chocoladehagelslag niet zo gezond. Het positieve effect van de cacao wordt grotendeels tenietgedaan door de grote hoeveelheid suiker die er in zit. Pure chocoladehagelslag bevat het minst suiker van alle soorten. Maar met een gemiddelde portie pure hagelslag van 15 gram strooi je alsnog ruim 9 gram suiker op je brood. Dat is meer dan twee suikerklontjes.

Alternatieven: Appelstroop en Honing

Over stroop wordt gezegd dat het veel ijzer bevat. Helaas is dit een broodjeaapverhaal. Appelstropen uit puur fruit bevatten nauwelijks ijzer. Alleen rinse appelstroop bevat wel een noemenswaardige hoeveelheid ijzer. Een boterham met rinse appelstroop bevat daardoor ruim 1 mg ijzer. Verder bestaat appelstroop voor 55 tot 70 procent uit suiker. Per broodbeleg zijn dat ongeveer drie suikerklontjes.

Honing is het enige zoete broodbeleg dat echt een natuurlijk product is. Aan honing worden diverse geneeskrachtige eigenschappen toegedicht. Helaas zijn de hoeveelheden gezonde stoffen in honing zo minimaal, dat ze geen bijdrage leveren aan wat je totaal aan deze voedingsstoffen per dag nodig hebt. Honing bestaat verder vrijwel helemaal uit suiker. Een laagje honing op je brood levert je al snel de hoeveelheid suiker van 3 suikerklontjes. Dus ook voor honing geldt: gebruik er niet te veel van.

Jam en Fruitspread

Jam wordt gemaakt van fruit, dus je zou verwachten dat het vitamines bevat. Maar in tegenstelling tot (vers) fruit zitten er in jam nauwelijks vitamines, aangezien deze tijdens de bereiding bijna allemaal verloren gaan. Ook jam bestaat voor het grootste deel uit suiker. Een belegging aan jam staat gelijk aan ruim 2 klontjes suiker. Een iets minder suikerrijke keuze is fruitspread. Fruitspread lijkt op jam, maar bevat soms ruim de helft minder aan suiker. Daarmee is fruitspread meteen de minst suikerrijke zoete belegsoort, met gemiddeld 1 suikerklontje per boterham.

Er zitten 50 kilocalorieën in 1 voor snee (20 gram) jam.

Suikergehalte in Zoet Broodbeleg

Hieronder een overzicht van het suikergehalte in verschillende soorten zoet broodbeleg per 100 gram:

Product Suiker per 100 gram Energie
Amandelpasta 4,3 g 595 kcal
Anijshagel 91 g 386 kcal
Appelstroop 58 g 280 kcal
Chocoladepasta, melk 61 g 577 kcal
Chocoladepasta, puur 50,3 g 570 kcal
Chocoladepasta, wit 53 g 592 kcal
Dadelstroop 65 g 295 kcal
Hagelslag, melk 74,7 g 456 kcal
Hagelslag, puur 60,5 g 449 kcal
Hagelslag, wit 78,4 g 455 kcal
Hazelnootpasta 50,2 g 562 kcal
Honing 80 g 321 kcal
Jam 52,1 g 250 kcal
Jam, minder suiker 27,4 g 118 kcal
Kokosbrood 41,4 g 426 kcal
Notenpasta 4,8 g 604 kcal
Pindakaas, naturel 5,2 g 660 kcal

Gezondere Alternatieven

Ben je een echte zoetekauw en wil je graag zoet op brood? Dan is vers fruit op brood altijd de meest gezonde keuze. Zo geniet je van fruitbeleg vol vitamines en vezels en zonder toegevoegd suiker. Als je echt verslingerd bent aan hagelslag, kies dan voor de meest pure soort. Af en toe een boterham met honing, appelstroop of fruitspread kan natuurlijk ook best, maar liever niet dagelijks.

labels: #Brood

Zie ook: