Kalium is een mineraal dat essentieel is voor verschillende lichaamsfuncties, waaronder de regulering van de bloeddruk en de vochtbalans. Het speelt een belangrijke rol bij de geleiding van zenuwprikkels en de samentrekking van spieren. In Nederland gebruiken we per persoon gemiddeld 4 tot 6 gram kalium per dag. Dat is 4.000 tot 6.000 mg.

Voor mensen met een verslechterde nierfunctie is het belangrijk om op de kaliuminname te letten. Bij een verslechterde nierfunctie blijft er te veel kalium in het lichaam achter. Dit kan leiden tot hartklachten, zoals hartritmestoornissen. In vrijwel alle voedingsmiddelen zit kalium.

Kaliumbeperkt Dieet

Van de arts of diëtist hoor je of het nodig is om op het kalium in je voeding te letten. Je krijgt dan het advies om een kaliumbeperkt dieet (kaliumbeperking) te volgen. Daarbij krijg je begeleiding van de diëtist.

Als het kalium niet voldoende daalt met dieetmaatregelen, kan de arts u (tijdelijk) kaliumbindende medicijnen voorschrijven.

Voedingsmiddelen en Kalium

Groente en fruit bevatten veel kalium. Maar deze voedingsmiddelen heb je nodig voor een gezond voedingspatroon. Wissel af met verschillende soorten groenten en fruit. Kalium lost op in water. Kook aardappelen en groenten in ruim water. Bij het koken verliezen ze kalium. Wissel aardappelen af met rijst of pasta.

Producten die veel kalium bevatten, zijn:

  • Aardappelen
  • Appelstroop
  • Cacao
  • Fruit
  • Gedroogde vruchten
  • Groenten
  • Groentesap
  • Koffie
  • Melkproducten
  • Natriumarme dieetproducten
  • Noten
  • Peulvruchten
  • Tomaat en tomatensap
  • Vruchtensap

Producten die weinig kalium bevatten, zijn:

  • (Dieet)margarine
  • Frisdrank
  • Honing
  • Jam
  • Kaas
  • Olie
  • Pasta
  • Rijst
  • Roomboter
  • Suiker
  • Thee

Koffie en Kalium

Koffie bevat kalium. Dit geldt voor alle koffiesoorten en varianten: van oploskoffie tot filterkoffie, en van koffiepads tot koffie uit een espressomachine.

Drink liever thee dan koffie. (Light) frisdrank bevat bijna geen kalium. Ook (suikervrije) limonade bevat weinig tot geen kalium. Aan cola is fosfaat toegevoegd. In chocolademelk zit 3 keer zoveel kalium als in koffie.

Alternatieven voor Kaliumrijke Voedingsmiddelen

U kunt koffie vervangen door thee. Varieer met de vele soorten (vruchten)thee die te koop zijn. Let op: cafeïnevrije koffie bevat evenveel kalium als gewone koffie.

U kunt vruchtensap vervangen door frisdrank of limonade. Aardappelen zijn te vervangen door rijst of pasta. Het is goed om een paar maal per week rijst of pasta te eten in plaats van aardappelen.

Aardappelen en Kalium

Aardappelen bevatten veel kalium. Stamppot en puree bevatten veel kalium. Je kunt stamppot of puree wel eten. In frites (ook wel: friet of patat) zit veel meer kalium dan in gekookte aardappelen. Dat komt doordat kalium niet oplost in de bakolie. Wel verdampt er water uit de aardappel. Ook in gebakken aardappelen zit meer kalium dan in gekookte aardappelen.

Tips voor Aardappelbereiding

Wil je aardappelen bakken? Wel verdampt er water uit de aardappel. Ook in gebakken aardappelen zit meer kalium dan in gekookte aardappelen.

Groente en Kalium

Groenten bevatten veel kalium. Toch is het belangrijk dat je iedere dag groente eet. In spinazie, broccoli, spruitjes, tuinbonen en postelein bijvoorbeeld zit veel kalium. Eet deze groenten niet te vaak. Kalium is oplosbaar in water. Bij het koken van groenten en aardappelen in water gaat een deel van het kalium verloren.

Als je groente maakt in de magnetron gaat minder kalium verloren dan bij het koken in water in een pan op het fornuis. Bij het (roer)bakken of smoren van groenten in boter of olie gaat er geen kalium verloren. Wil je de groenten toch zo eten? Eet er dan geen aardappelen bij.

Rauwe versus Gekookte Groenten

Rauwe groenten bevatten (per 100 gram) meer kalium dan gekookte groenten. Toch is het verschil per portie meestal niet zo groot. Dit komt doordat je van rauwe groenten waarschijnlijk minder eet dan van gare groenten. Eet je gekookte groente en rauwkost bij een warme maaltijd? Neem er dan geen aardappelen of peulvruchten bij. De maaltijd bevat dan te veel kalium.

Fruit en Kalium

Fruit bevat veel kalium, maar hoort wel bij gezonde voeding. De hoeveelheid kalium verschilt per fruitsoort. Er zit veel kalium in bijvoorbeeld avocado, banaan, druiven, kersen, rode bessen, suikermeloen en watermeloen. Vruchtensap, vruchtendrank en dubbeldrank bevatten ook kalium. 1 glas sap telt als 2 porties fruit. Er zit ook veel suiker in deze dranken. Gebruik ze liever niet.

Peulvruchten en Kalium

Peulvruchten zijn bijvoorbeeld bruine en witte bonen, kapucijners, linzen en spliterwten. In peulvruchten zit veel kalium. Nog meer dan in groente. Eet er daarom geen aardappelen bij.

Gebruik bij voorkeur peulvruchten uit blik (zonder toegevoegd zout) in plaats van gedroogde peulvruchten omdat het kaliumgehalte in ingeblikte peulvruchten veel lager ligt.

Brood en Kalium

Wit brood bevat minder kalium dan bruin brood. Maar het is niet gezond om alleen wit brood te eten. Er zit namelijk meer kalium in vleeswaren.

Het kalium in bruinbrood zit voor een groot deel verpakt in de vezels van het brood. Omdat die vezels (bijna) niet verteerd worden, komt er maar weinig kalium uit het bruinbrood in het bloed. Bruinbrood bevat bovendien meer voedingsvezels dan witbrood.

Natriumarme Smaakmakers

In natriumarme smaakmakers (zoals natriumarm (strooi) aroma, natriumarme ketjap, natriumarme bouillonpoeder) is het zout vaak vervangen door kaliumzouten. Kijk op de verpakking voor de analyse. Of u deze smaakmakers kunt gebruiken, hangt af van de hoeveelheid die u ervan gebruikt en hoeveel kalium u die dag al gegeten hebt.

Hoeveel Kalium Heb Je Nodig?

Hoeveel kalium iemand op een dag nodig heeft, verschilt van persoon tot persoon. Bij nierfunctiestoornissen kan het kaliumgehalte van het bloed te hoog worden. Dat is te zien aan de bloedwaarden. Als deze te hoog zijn, moet de hoeveelheid kalium in de voeding beperkt worden. Meestal gaat het om een beperking van 2.000 tot 3.000 mg per dag.

Uw diëtist bespreekt samen met u hoeveel kalium u per dag kunt gebruiken.

Tips voor het Bereiden van Maaltijden

De wijze van bereiden heeft invloed op het kaliumgehalte van de maaltijden. Kalium gaat bij koken voor een deel over in het kookwater.

  • Het gebruik van kaliumrijke voedingsmiddelen te beperken en van enkele andere het gebruik te vermijden.
  • Kaliumrijke voedingsmiddelen af te wisselen met voedingsmiddelen die geen of weinig kalium bevatten.
  • Juiste bereidingswijzen te kiezen: bij koken treedt meer verlies op van kalium dan bij bakken, frituren, roerbakken e.d. (een deel van het kalium komt tijdens het koken in het kookvocht terecht).
  • In het algemeen te zorgen voor ruime afwisseling in uw voeding.

Overige Dranken

Gefilterde koffie zonder suiker staat in de Schijf van Vijf. Koffie voorziet je lichaam net als andere dranken van vocht. Het drinken van 2 tot 4 koppen koffie per dag hangt samen met een ongeveer 10% lager risico op hartziekten en een ongeveer 10% lager risico op een beroerte. Daarnaast is er sterk bewijs dat het drinken van 5 koppen koffie per dag in vergelijking tot geen koffie drinken samenhangt met een 30% lager risico op diabetes type 2. Dit laatste verband is vergelijkbaar voor koffie met cafeïne en decaf.

Acrylamide in Koffie

In koffie zit een kleine hoeveelheid van de stof acrylamide. Tijdens het roosteren van koffiebonen ontstaat acrylamide. De hoeveelheid acrylamide die in de koffie zit die je drinkt, hangt af van hoe de koffiebonen gebrand worden, de soort koffie, de methode waarop de koffie gezet is en de hoeveelheid water die is gebruikt bij het zetten van de koffie.

Cafeïne in Koffie

De cafeïne in koffie kan positieve en negatieve effecten hebben. In kleine hoeveelheden kan het je alertheid en concentratie verhogen, en je sportprestaties verbeteren. Maar te veel cafeïne kan zorgen voor rusteloosheid, hoofdpijn en slaapproblemen.

Door het drinken van koffie krijg je ook wat vitamines en mineralen binnen, zoals vitamine B en magnesium.

labels:

Zie ook: