Eieren zijn een veelzijdig en voedzaam voedingsmiddel dat een belangrijke plaats inneemt in ons dieet. Ze staan in de Schijf van Vijf en bevatten veel goede voedingsstoffen zoals vitamines, mineralen en eiwitten. De eieren die wij eten komen vrijwel altijd van de kip. Een ei bestaat uit een schaal van kalk, eiwit en een dooier. De schaal is wit of bruin, afhankelijk van het ras van de kip.

De Voedingswaarde van Eieren

Volwassenen in Nederland eten gemiddeld 18 gram ei per dag. Dat zijn ongeveer 2,5 eieren per week. Daarnaast worden eieren verwerkt in allerlei producten, zoals sauzen, bakkerijproducten en pasta. Eieren bevatten eiwit en vet. De dooier bevat het grootste deel van het eiwit en vetten. Er zit meer onverzadigd vet dan verzadigd vet in de dooier. Eieren zijn rijk aan vitamine B12 en vitamine D en mineralen als fosfor en seleen.

Gemiddeld gezien bestaat een ei voor 1/3 uit eigeel en 2/3 uit eiwit. Het eigeel, de dooier, bevat relatief meer eiwitten dan het eiwit. Daarnaast bevat de dooier het vet met de daarin de vetoplosbare vitaminen en een relatief groter aandeel van de wateroplosbare vitaminen. Kortom: door de eierdooier weg te laten, krijg je een stuk minder van de juist zo gezonde vitaminen binnen. Naast de bovenstaande voedingswaarden, zijn eieren een bron van vitamine A, B2, B12 en D, foliumzuur en diverse mineralen.

We kunnen eieren op diverse manieren bereiden: gekookt, gebakken of geklutst tot omelet of tot roerei. De bereidingswijze heeft invloed op de uiteindelijke voedingswaarde, maar ook het formaat en gewicht van het ei. Een gebakken ei bevat in vergelijking met een gekookt ei of roerei de meeste calorieën.

Hieronder een tabel met de voedingswaarden van eieren, afhankelijk van de bereidingswijze:

Bereidingswijze Calorieën Eiwit (g) Vet (g)
Gekookt 155 13 11
Gebakken 196 14 15
Roerei 148 10 11

Het algemene advies is daarom om 2 tot 3 eieren per week te eten, maar is afhankelijk van wat er de rest van de week gegeten wordt. Zo geldt voor vegetariërs dat zij 3 - 4 eieren per week kunnen eten, omdat het aandeel verzadigd vet in voeding bij een plantaardig eetpatroon doorgaans lager is. Ook zijn eieren een bron van dierlijke eiwitten, ijzer en o.a. vitamine B12.

Cholesterol in Eieren

Eieren bevatten veel cholesterol. De Gezondheidsraad concludeerde in 2015 dat het aannemelijk is dat consumptie van 7 of meer eieren per week en een hoge inname van cholesterol (400 mg per dag) samenhangt met een hoger risico op diabetes. Ook met een verhoogd cholesterolgehalte in het bloed, passen eieren in een gezond voedingspatroon. Eieren bevatten namelijk ook veel goede voedingsstoffen.

Echter, is het aandeel van cholesterol direct afkomstig uit voeding maar voor een klein deel van invloed op het cholesterolgehalte in het bloed. Voor een gezond cholesterolgehalte in het bloed is het met name van belang om het aandeel verzadigd vet in de voeding zo laag mogelijk te houden. De hoeveelheid verzadigd vet in voeding heeft namelijk een groter effect op het cholesterolgehalte in het bloed, dan cholesterol in voedingsmiddelen. Het meeste cholesterol in ons lichaam is namelijk niet direct afkomstig uit voeding, maar wordt door de lever zelf aangemaakt onder invloed van het aandeel verzadigde vetten. Verzadigd vet zit met name in o.a. dierlijke producten, koek, snoep en de meeste snacks.

Veiligheid van Eieren

In Nederland houden diverse instanties toezicht om eieren veilig op je bord te krijgen. Van boerderij tot in je keuken zijn er allerlei controles. Ongeveer 1 op de 10.000 eieren zijn besmet met salmonella. Van een besmetting kan je flinke maag-darmklachten krijgen. Er is een kleine kans dat een ei besmet is met salmonella. Van een salmonellabesmetting krijg je maag-darmklachten.

Wanneer je eieren in de koelkast bewaart, verkleint het risico op salmonellabesmetting en de groei van andere bacteriën. Bovendien drogen de eieren minder snel uit in de koelkast. Met de punt naar beneden blijven eieren langer goed. Eieren nemen geurtjes snel over. Op de verpakking staat de ten minste houdbaar tot-datum (THT-datum). Eet eieren bij voorkeur voor deze datum op. Je kunt een test doen als je twijfelt of eieren vers zijn. Leg een ei in een bakje of groot glas water. Een ei dat drijft is niet vers. Als je zout aan het water toevoegt, werkt de test sneller bij minder oude eieren.

PFAS in Eieren van Hobbykippen

Door milieuvervuiling kunnen in eieren schadelijke stoffen zoals dioxines voorkomen. Bijvoorbeeld door besmet voer of in eieren van kippen die buiten lopen. van hobbykippen kunnen schadelijke stoffen zitten, zoals dioxines of PFAS. Om het risico op dioxine zo laag mogelijk te houden, zijn er adviezen. zitten in eieren van hobbykippen. PFAS - een verzamelnaam voor chemische stoffen die zich ophopen in het milieu - zit overal. In de lucht, in het water, in de grond. En dat is ongezond voor ons allen, en verdient ophef en actie. PFAS zo blijkt, hoopt zich op in eieren van kippen die wormen eten.

Regenwormen lijken een rol te spelen. Dat komt omdat wormen eiwitrijk zijn en de meeste PFAS-stoffen zich goed hechten aan eiwit. De ophokplicht moet in dit verhaal niet over het hoofd worden gezien: bijna het gehele afgelopen jaar gold een ophokplicht voor kippen. Dan is de regenworm ver weg. Dus waar gaan we heen? Is Nederland bedekt met een deken van PFAS die via regenwormen onze eieren vergiftigd? Dit zou zomaar het topje van een ijsberg kunnen zijn. In het milieu zit enorm veel PFAS dat niet afbreekt, ‘forever chemical’ is niet voor niets de bijnaam.

Dierenwelzijn en Duurzaamheid

Hoe het leven van een legkip eruitziet hangt sterk af van het type houderij. Er bestaan biologische, vrije-uitloop, scharrel en koloniehuisvesting eieren. Eieren worden gelegd door leghennen. Ze worden speciaal gefokt voor de eierindustrie. Het zijn dus andere rassen dan vleeskippen. Voor leghennen is het belangrijk dat ze veel eieren leggen.

In een fokkerij worden hennen en hanen met geschikte eigenschappen gefokt. Deze gaan vervolgens naar het vermeerderingsbedrijf. Hier worden bevruchte eieren gelegd. De bevruchte eieren gaan naar een broederij waar broedmachines ervoor zorgen dat de eieren uitkomen. De pasgeboren leghennen gaan als ze 1 dag oud zijn naar een opfokbedrijf. Daar blijven ze tot ze 17 weken oud zijn. Ze groeien in die periode uit van een kuiken van 40 gram tot een leghen van 1500 gram. De jonge haantjes worden vergast met kooldioxide. Alle kippen, dus ook biologische kippen, worden op deze manier grootgebracht.

Pas na 17 weken gaan de leghennen naar verschillende bedrijven en worden ze dus op een andere manier gehouden. De kippen gaan naar een biologisch-, vrije-uitloop-, scharrel- of koloniehuisvestingsysteem. In het leghennenbedrijf wennen de kippen eerst aan het systeem. Na enkele weken gaan ze eieren leggen. Een gemiddelde hen legt 6 eieren per week. Dat komt neer op 300 eieren per jaar. Na ongeveer 14 maanden gaat de leghen steeds minder eieren leggen. Als de hen anderhalf tot 2 jaar oud is, gaat ze naar de slacht. De eieren gaan naar pakstations. Daar kijken ze of de eierschalen heel en schoon zijn. Vervolgens selecteren ze de eieren op gewicht en kwaliteit.

Duurzaamheidsaspecten en dierenwelzijn hangen samen met de manier waarop een kip heeft geleefd. De koloniehuisvesting is op dit moment de minimale norm in Nederland in plaats van de legbatterijen (verboden sinds 2012) en de ‘verrijkte kooi’ (verboden sinds 2021). Deze zijn verboden omdat ze niet voldeden aan de eisen voor dierenwelzijn. Koloniehuisvesting heeft kooien met 30 tot 60 kippen. Hierbij hebben de kippen meer ruimte dan in de oorspronkelijke legbatterijen. Deze eieren zijn niet in doosjes in de supermarkt verkrijgbaar, maar gaan naar de verwerkende industrie.

In biologische en vrijeuitloophouderijsystemen krijgen kippen meer de kans om zich natuurlijk te gedragen dan in andere systemen. Sinds 2018 is het behandelen van snavels voor alle systemen verboden. In biologische systemen kappen ze al langer geen snavel. Besmettelijke ziekten komen in alle systemen voor. Biologische kippen en vrije-uitloopkippen lopen buiten en daardoor is het risico op besmettelijke ziekten groter. Zo verspreiden trekkende vogels de vogelgriep.

Eieren en Recepten

Je kunt eieren beschilderen, pocheren of bakken of... er een paar leuke proefjes mee doen. Hoeveel gewicht kan een eierschaal dragen? Meer dan je denkt. En met een ei kan je ook laten zien wat het effect van fluoride tandpasta is. En wist je dat je een ei kunt bakken in een pannetje van papier? Een andere prangende vraag: stolt eiwit eerder dan eigeel? En hoe ontkook je een ei? Met vitamine C natuurlijk.

labels: #Ei

Zie ook: