In Nederland eten we per persoon per jaar gemiddeld zo’n 50,9 kilogram brood, zowel thuis als buitenshuis. Omgerekend is dat zo’n 136 gram brood per dag. Eén sneetje brood is 35 gram, dus gemiddeld eten we per dag ongeveer 4 sneetjes brood per persoon.

Broodconsumptie in Nederland

De Nederlandse consumptie van brood zit het afgelopen jaar weer in de lift, maar is nog niet op het niveau van voor de coronacrisis. Maar liefst 92% van de Nederlanders van vijftien jaar en ouder eet op een gemiddelde dag brood. Veruit het meeste brood wordt gegeten tijdens de lunch, gevolgd door het ontbijt. 74% van de Nederlanders eet brood bij de lunch, 50% eet brood bij het ontbijt. Een veel kleiner percentage (14%) eet brood bij het avondeten. De Nederlander eet gemiddeld 3,8 sneetjes of broodjes per dag.

Sinds 2009 daalde het broodvolume gestaag. Vanaf 2018 stijgt de broodconsumptie weer. Dat komt mede door een Europese campagne Ode aan het Brood. Ook worden de gezondheidsvoordelen van volkorenbrood duidelijker, dat is nu het meest populaire brood. Het afgelopen jaar steeg de consumptie weer, mede doordat de horeca weer open was. Het volume herstelt zich echter nog niet zoals door de branche gewenst. Ook thuis werd er vanaf 2018 meer brood gegeten, maar na 2020 daalde dit inhome broodvolume weer.

Na de Tweede Wereldoorlog lag het broodverbruik per persoon per jaar in Nederland ver boven de tachtig kilo. Deze daling is voor een deel te verklaren door het grote aanbod aan levensmiddelen.

Brood als onderdeel van een gezonde voeding

Volgens de aanbevelingen van het Voedings­­centrum ligt onze huidige broodconsumptie te laag. Wie meer brood eet dan vier ­sneetjes per dag, krijgt namelijk op een heel natuurlijke manier meer voedings­vezels, vitamines en andere ­belangrijke voedingsstoffen binnen. Brood behoort namelijk tot de basisvoedingsmiddelen. Het Voedingscentrum heeft voor het samenstellen van een gezonde voeding, de Schijf van Vijf ontwikkeld. Brood heeft een vooraanstaande plaats in één van deze vakken.

Brood is een bron van koolhydraten en jodium. Volkoren- en bruinbrood verminderen het risico op bepaalde ziekten. Vooral volkorenbrood bevat veel voedingsvezels, vitamines en mineralen die belangrijk zijn voor het lichaam. Witbrood bevat minder voedingsstoffen, levert geen gezondheidsvoordeel en staat daarom niet in de Schijf van Vijf.

Brood levert in verhouding veel belangrijke voedingsstoffen en weinig calorieën. Alle broodsoorten, behalve witbrood, bevatten veel vezels. Volkorenbrood bevat vergeleken met witbrood veel vezel. Witbrood bevat de minste vezels.

Voedingsstoffen in brood

  • Koolhydraten: Calorieën in brood zijn voor zestig tot tachtig procent afkomstig uit koolhydraten. Je hebt minimaal vijftig tot honderd gram koolhydraten per dag nodig om je hersenen en je zenuwstelsel goed te laten werken. Eén gram koolhydraten levert vier kcal (17 kJ).
  • IJzer: Brood is een belangrijke bron van ijzer. Maar liefst 22 procent van het ijzer dat we binnenkrijgen, is afkomstig uit brood. IJzer zorgt voor het vervoer van zuurstof in ons bloed. IJzer maakt ook deel uit van enkele enzymen.
  • Jodium: Brood eten is belangrijk om voldoende ­jodium binnen te krijgen. Negentig procent van alle bakkers in Nederland gebruikt ­jodium verrijkt zout voor het bakken van brood. Bij een te lage jodium­inname kan een vergroting van de ­schildklier ontstaan.

Aanbevolen hoeveelheid brood per dag

Voor volwassen vrouwen geldt het advies om 4-5 bruine of volkoren boterhammen per dag te eten. Voor mannen geldt 6-8 sneeën. Deze hoeveelheden zijn gebaseerd op de gemiddelde Nederlander. Om te profiteren van het gezondheidsvoordeel van graanproducten zoals volkorenbrood, en om genoeg vezels, jodium en andere voedingsstoffen binnen te krijgen geldt het advies om elke dag bruin- of volkorenbrood te eten.

Nederlanders eten gemiddeld 3,3 sneeën brood per dag. Volwassen vrouwen eten gemiddeld 93 gram brood per dag en mannen 132 gram. Dat ligt iets lager dan het minimale niveau van het advies in de Schijf van Vijf. Ongeveer een derde van de consumptie van volwassenen bestaat echter uit witbrood, bij kinderen is dat zelfs bijna 40%.

Broodsoorten en hun kenmerken

Volkorenboterham (van tarwe-, meergranen-, speltbrood etc.) is met 57% de meest gegeten broodsoort. Volkorenbrood krijgt met het oog op gezondheid met een 8,5 het hoogste rapportcijfer van de consument.

  • Volkorenbrood: Anders dan bij wit- of bruinbrood wordt volkorenbrood gemaakt van de hele graankorrel. In volkorenbrood zitten altijd genoeg vezels en is de gezondste keuze. Als brood volkoren is, moet dit bij verpakt brood op het etiket staan.
  • Bruinbrood: Bruinbrood is een mix van volkorenmeel en bloem. Meestal bevat bruinbrood nog voldoende vezels, daarom staat het in de Schijf van Vijf. Let er op dat er bakkerszout is gebruikt, anders bevat het brood geen jodium.
  • Meergranenbrood: In meergranenbrood zitten naast bijvoorbeeld tarwe ook andere soorten graan. Brood dat én van volkorenmeel én met extra graankorrels is, is dus het meest gezond om te eten.
  • Witbrood: Witbrood daarentegen levert geen gezondheidsvoordeel op, het bevat ook minder voedingsstoffen.

Gluten en alternatieven

Gluten is een eiwit dat voorkomt in ­granen als tarwe, rogge, gerst en spelt. Mede dankzij gluten krijgt brood volume en structuur. Gluteneiwitten zorgen ­namelijk voor een sterk, elastisch netwerk in het deeg, dat gasbellen vasthoudt tijdens het rijzen en bakken.

Brood is niet geschikt voor mensen met de auto-immuunziekte coeliakie omdat in bepaalde granen (zoals tarwe, waaronder spelt, rogge en gerst) gluten zit. In reformzaken, natuurvoedingswinkels en supermarkten is glutenvrij brood te koop. Mensen met een tarwe-allergie kunnen gewoon brood vervangen door brood van andere granen zoals haver, rogge, gerst, maïs en boekweit. Spelt is niet geschikt.

Waar kopen we ons brood?

Voor ons brood gaan we overigens steeds vaker naar de supermarkt. Inmiddels 85% van de broodomzet komt uit het supermarktkanaal. Gemak (one stop shopping), kwaliteit en de introductie van hoogwaardige broodconcepten zijn de belangrijkste oorzaken voor deze ontwikkeling. Bij de ambachtelijke bakker steeg het verkochte volume brood in 2020 met 10% ten opzichte van 2019 en ook in 2021 was er nog een stijging zichtbaar.

Voor consumenten zijn de smaak, de versheid en het grote aanbod de reden om hun brood bij de bakker te halen.

Prijs van brood

Brood is het afgelopen jaar duurder geworden. Zo is de prijs in de supermarkt met 8,6% gestegen en is een brood bij de ambachtelijke bakker 9,7% duurder geworden. Een kilo brood in de supermarkt kostte in 2022 gemiddeld €2,95 (2021 €2,71). Bij de bakker kost een kilo €4,30 (2021 €3,92).

Brood op verschillende momenten van de dag

Brood wordt op verschillende momenten van de dag gegeten. Weliswaar zijn dé traditionele broodmomenten nog steeds het ontbijt en de lunch. Maar brood heeft zich inmiddels een weg gebaand naar andere tijdstippen op de dag. Tussendoor wordt steeds vaker een boterham of een broodje gegeten om de trek te stillen. Brood is namelijk ook bijzonder geschikt als tussendoortje. Het is gemakkelijk te verkrijgen en eenvoudig te bereiden, het bevat veel minder calorieën dan andere zoete of vette tussendoortjes en brood ‘vult’ lekker.

Ook wordt brood inmiddels op verschillende plaatsen genuttigd. ’s Ochtends aan de eettafel, ’s middags langs de autosnelweg of achter de computer en ’s avonds in het restaurant. Brood wordt in toenemende mate bij de warme maaltijd gebruikt. Daarmee volgen wij de gewoonten van andere culturen. Brood past traditiegetrouw ook goed op de koffietafel of bij een gezellige high tea. Tenslotte doet brood het uitstekend bij de borrel, of dat nu in de namiddag of ‘s avond is.

Bewaaradvies voor brood

Bewaar brood op kamertemperatuur in een gesloten trommel of plastic zak. Wie houdt van brood met een krokante korst, bewaart brood bij voorkeur in een papieren broodzak. Bewaar brood niet in de koelkast, dan droogt het uit. Je kunt brood wel invriezen. Houd er rekening mee dat brood eerder oud wordt als je het daarna buiten de vriezer bewaart.

Oud brood kan geroosterd, als wentelteefje of als tosti worden gegeten. Ook kun je er paneermeel van maken met de keukenmachine. Roggebrood heeft van nature een hoog vochtgehalte, waardoor het snel schimmelt. Bewaar het goed ingepakt op een koele, droge plaats.

Feiten over brood

  • De Nederlander eet gemiddeld 40 kilo brood per jaar: Nederlanders eten gemiddeld 110 gram brood per dag volgens de cijfers van het Voedingscentrum. Dat komt neer op 3 tot 4 sneetjes. Op jaarbasis is dat ongeveer 40 kilo.
  • Volkoren wordt het meest gegeten: Volkoren wordt met 38% het meest gegeten in Nederland.
  • Gesneden brood is een relatief recente uitvinding: Gesneden brood wordt pas sinds 1928 verkocht.
  • Brood werd vroeger gebruikt als gum: Tot 1770 werd brood gebruikt als gum.

Tabel: Gemiddelde Broodconsumptie en Aanbevelingen

Data Gemiddelde Consumptie Aanbeveling Voedingscentrum
Gemiddelde Nederlander 50,9 kg per jaar (ca. 4 sneetjes per dag) Meer dan 4 sneetjes per dag
Vrouwen 3-4 sneetjes per dag 4-5 sneetjes per dag
Mannen 3-4 sneetjes per dag 6-8 sneetjes per dag

labels: #Brood

Zie ook: